Чўпон Васил ва унинг фарзандлари (... [Oʻlmas Umarbekov]

1
Мен ҳам битта қўшиқ айтай, қулоқ солинг, гайдуклар! Аммо кўз ёш тўкманг сира, кўз ёш сизга ярашмас. Оёқ ости бўлган юртим шер гербини таққанда — майли, йиғланг, кўз ёшингиз Искрдай дарё бўлсин.
2
Червенбрегда чўпон Васил яшар эди бир замон. Кулбаси бор эди унинг, фариштадек хотини, Тангри ато қилган эди уларга етти ўғил, каттасининг эндигина мўйлови ниш урганди.
3
Ҳар ўн кунда бир келарди чўпон Васил уйига, болала-рин бир-бир ўпиб шўртанг пешанасидан — гап сўрарди хотинидан подшо Шишман сингари:
— Хўш, онаси, қани сўйла, ким кирмади сўзингга? Тўполонда қайси бири узиб кетди йўғимда? Кенжатойинг Аспарухми, Николайми, Иванми? Ё Ефтимми — эзмачурук, Ёрданми ё Генчо?!
4
Болаларга бир-бир қараб, дерди шунда онаси:
— Йўғингизда ҳеч қайсиси тўполон қилгани йўқ. Кенжатойим Аспарух ҳам, Николай ҳам, Иван ҳам, Ефим ва Ёрдану жингалак соч — Генчо ҳам, йўғингизни билдир-мади, ўтин ёрди, ер чопди...
Чўпон Васил хурсанд бўлиб, мўйловини бурарди ва тонггача болаларга эртак сўйлаб берарди.
5
Бир кун тонгда қишлоқ бўйлаб нохуш хабар тарқалди: ёвуз душман лашкарлари бостириб келмоқдамиш! Қонсираган ёв галаси шамолдек елмоқдамиш!
Бутун қишлоқ темир қўрғон бўлди қош қорайгунча, деразалар ёпилди-ю, танбаланди эшиклар. Бай Васил ҳам шундай қилди, фақат кўча томонга икки тешик очиб қўйди — отиш учун душманни.
6
— Келавер, ёв келавергин! Червенбрегда қўрқоқлар туғилганмас! Келавер, ёв, кел, Муҳаммад уммати, қарғаларга ем бўласан бу кеча!
7
Тонгга қадар давом этди тенгсиз жанг. Черков ёнди, кулбаларнинг кўпчилиги кул бўлди. Ҳалок бўлди Червенбрегнинг азамат ўғлонлари! Ўғлонларки, ҳар биттаси тоғни талқон қилгудек, ўғлонларки, ҳар биттаси улуғ пошшодан улуғ!
8
Бай Василнинг боши қотди, нима қилсин бечора?! Душман зоти бас келолмас унинг мерганлигига, лекин ўклар адо бўлди, ўнта қолди атиги! Бай Василнинг боши қотди, нима килсин бечора? Ўт қўйсинми кулбасига, қочсинми йироқларга! Ўт қўйсинми уйига у, ёндирсинми ўзини, ўт қўйсинми уйига у — ҳалок бўлсин хотини, ҳалок бўлсин тангри ато қилган етти фарзанди. Ҳалок бўлсин — Аспарухи, Николай ва Ивани, ҳалок бўлсин Ефтим, Иордан, шалпангқулоқ Генчоси! Бай Василнинг боши қотди, нима қилсин бечора!
9
Битта ўқ ҳам кетди шу топ, битта ёвни йиқитди.
10
Тўққиз ўқинг қолди, Васил, душман эса тўққиз минг, тўққиз ўқинг қолди, Васил, нима қилмоқчисан, айт!
11
Бай Василнинг боши қотди, юраги тўлди қонга, яшин каби чақнаб кетди бирдан ҳорғин кўзлари. Етти марта ўқ узди у, етти ўғил йиқилди. Кенжатойи Аспарухи, Николайи, Ивани, жингалак соч — Ефтим, Генчо барра мўйловли Ёрдан...
12
— Хотин, кечир, — деди Васил, — хотин, гуноҳимдан ўт — ёв қўлида болаларим ўлмасин деб ўйладим. Ёв қўлида мен ўзим ҳам ўлишни истамайман! Мана сенга милтиқ, олгин, икки дона қолди ўқ, сен севган кўзларимни юмиб турай, от мени, юрагимни мўлжаллаб от, мен отгандай Генчони, кенжатойинг Аспаруху Николай ва Иванни, жингалак соч Ефтим билан тўнғичинг Ёрданни...
13
Қарсиллайди ногаҳон ўқ: уйни тутун қоплади, яна битта ўқ узилди... Ва сукунат босди уйни, қабристон сукунати...
Душман лашкарлари бостириб кирган замон — тўққиз ўлик ётар эди бир-бирини қучоқлаб. Бай Василнинг лабларида ўйнар эди табассум, гўё дерди:
— Сўйла, хотин, ким кирмади сўзингга! Кенжатойинг Аспарухми, Николайми, Иванми? Ё Ефтимми — эзмачурук, Ёрданми ё Генчо?
14

Гайдукларим, бош ирғаманг, бу қўшиқ — афсонамас, мен кўрганман Бай Василни, шаробидан ичганман!

№	Muallifning boshqa asarlari
1	Qiyomat qarz (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 15690
2	Sovgʻa (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 12104
3	Yoz yomgʻiri (qissa) [Oʻlmas Umarbekov] 9732
4	Odam boʻlish qiyin (roman) [Oʻlmas Umarbekov] 8761
5	Qizimga Maktublar [Oʻlmas Umarbekov] 5399
6	Qiyomat qarz (drама) [Oʻlmas Umarbekov] 4205
7	Sevgim-sevgilim (qissa) [Oʻlmas Umarbekov] 3627
8	Urush farzandi (qissa) [Oʻlmas Umarbekov] 2639
9	Charos (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 2505
10	Oltin yaproqlar (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 2488
11	Hayot qoʻshigʻi (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 2019
12	Kimning tashvishi yoʻq (qissa) [Oʻlmas Umarbekov] 1939
13	Mening oʻgʻilbola jiyanim (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1863
14	Soat (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1798
15	Gul sotuvchi qiz (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1667
16	Qaytar dunyo (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1641
17	Yulduzlar (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1621
18	Ёз ёмғири (қисса) [Oʻlmas Umarbekov] 1582
19	Қизимга Мактублар [Oʻlmas Umarbekov] 1580
20	Abdulla qovunchi (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1533
21	Bahor (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1520
22	Boboyongʻoq (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1480
23	Ota va oʻgʻil (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1465
24	Nomus (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1459
25	Boʻribosar (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1445
26	Bahor nafasi (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1411
27	Koʻk daftarning siri (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1366
28	Qirqqiz (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1363
29	Garov (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1356
30	Oyning oltin oʻrogʻi (hikoya) [Oʻlmas Umarbekov] 1332

№	Eng ko‘p o‘qilganlar
1	Gʻazallar, ruboylar [Zahiriddin Muhammad Bobur] 72867
2	Yulduzlar mangu yonadi (qissa) [Togʻay Murod] 67039
3	Sobiq (hikoya) [Said Ahmad] 50986
4	Qorakoʻz majnun (hikoya) [Said Ahmad] 48254
5	Guliston [Sa’diy] 44679
6	Gʻazallar [Nodira] 44073
7	Ot egasi (hikoya) [Shukur Xolmirzayev] 33090
8	Yulduzli tunlar (I- qism) [Pirimqul Qodirov] 32479
9	Мусульманские имена (част... [Ibn Mirzakarim al-Karnaki] 32330
10	Hikmatga toʻla olam (gʻazal, ruboiy... [Sa’diy Sheroziy] 27401

Tavsiya qilamiz