Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад [Alisher Navoiy]

Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад [Alisher Navoiy]
Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад [Alisher Navoiy]
Бисмиллоҳир-Раҳмонир-Раҳим
Эй чарх, не даврларки даст эттинг, Даврингда муҳаббат аҳлини маст эттинг, Ҳар кимники, оламда забардаст эттинг, Охир ажал илгида ани паст эттинг.
Тариқ фаносида муфаррад ва фано тариқида мужаррад, жаҳондағи паҳлавонларнинг паҳлавони жаҳони ва паҳлавонлиғ жаҳонининг жаҳон паҳлавони, сурат ва маънида бешабиҳ ва беназир, яъни Паҳлавон, шамсул-миллати ваддин[1] Муҳаммад Куштигир[2] сийрат ва суратида.
Паҳлавоннинг насабида саёдат шарафи бор, аммо чун тағойиси Паҳлавон Абусаид[3]ким, замоннинг паҳлавон ва мусаллам куштигири эркондур ва Паҳлавон кичик ёшлиғ эрконда ул фанда кундан-кунга андин ғарибосор ва ажиб намудорлар зоҳир бўлур эркондир. Андоқки, оз фурсатда жамиъ абнойи жинс борини мағлуб қилиб, бориға фоиқ ва ғолиб келибдур. Чун рўзгор ҳарунлиғидин ва лайлу наҳор буқаламунлиғидин[4] Паҳлавон Бусаид ҳаёт вадйатин муқтазойи ожил[5]ға топшурубдур. Паҳлавон истиҳқоқ била паҳлавонлиқ сартакиясига ўлтурубтур ва бу тойифа сарҳалқалиғин тавъ ва рағбат била қабул қилибдурлар. Невчунки ул, агарчи куч ва забардастликда замоннинг мунфариди эркондур, аммо куштидонлиғ ва забардастлиғда ҳам андоқ экондур ва бу тойифадин бу ўтган тўрт-беш юз йил, балки минг йилда анингдек ҳеч ёд бермайдур ва нақл қилмайдур. Бовужуди улки, ўз фанидаки, кушти бўлғайким, шуҳрати ул исм биладур ва онча якфанлиқда ва мардум афканлиқда кичик ёшлиқ эркондурким, шогирд куштигир эркондур ва бу фанда не варзиш қилур эркондур. Чун қобилияти баланд тушгандур ва мулоямати табъи борча фунунға муносиб ва баҳраманд воқеъ бўлғондур, кўп фазонил ва камолот ҳам касб қилғондурким, замон аҳли борчада Паҳлавонни мусаллам тутар эрдилар.
Ул жумладин адвор[6] ва мусиқий илмидурким, чун лаҳжаси ва ҳусни савти хўб экандур ва усули мазбут ва ҳаракоти ва саканоти марғуб. Ул дақиқ фанда кўшиш ва саъй кўргузуб, дахли том ва маҳорати молокалом топиб эрди ва дилкаш нақш[7]лар ва амал[8]лар ва дилписанд қавл[9]лар ва ғазаллар тасниф қилур эрди ва хўб айтур эрди. Андоқки, эшитган хавос ва авом хушҳол бўлмоқда беихтиёр ва ўрганмоқда беқарор эрдилар.
Ул асрнинг бу фанда моҳирлари мисли: Устод Муҳаммад Хоразмий ва Мавлоно Нуъмон ва Мавлоно Соҳиб Балхий ва Шайх Сафойи Самарқандий ва Хожа Юсуф Андижоний[10]дек кишиларнинг таснифоти муқобаласида ишлар ясабдур ва нақш ва суфия ва амал ва қавл ва жир чорзаблардек ва чун ўзи аларнинг кўпидан ҳам хушгўйроқ ва ҳам хушхон эрмиш, ишларининг шуҳрати кўпроқ воқеъ бўлур эмиш.
Машҳур амалларидан бири «чаҳоргоҳ» амалидурки, Мавлоно Тўтий[11] (алайҳа раҳма) нинг ул шеъридинким, матлаи будур:


Соқиё, де рафта ҳасту аҳволи фардо нопадид,
Хешро имруз хуш дорему фардоро ки дид?[12]
ким, Мир Бузург Термизий[13] отиға боғлабдурким, бағоят хушоянда ва мулойим эшитилур ва далил буким, Хуросон мулкида, балки Самарқанд ва Ироқда ҳамул ишни билмас гўянда йўқтур, балки ғайри гўянда дағи беҳад ва ҳаср халойиқнинг ёдидадур. Яна «сегоҳ» амалидурким, Мавлоно Хусрав[14]нинг шеъриға боғлабдур ва матлаи будурким:


Эй зи тоби оразат шамъе ба ҳар кошонай,
В-эй асири пурхами зулфат дили девонай[15]
ким, Бобур[[16] отиға боғлабтурки, ул дағи бағоят муассир ва хушоянда ишдур. Яна «сегоҳ» амалидурки.
Мавлоно Котибий[17]нинг ул шеъридинким, матлаи будурким:


Гаҳики, тиғи ту дар қатли аҳли дид барояд,
Ба як мушоҳада мақсуди сар шаҳид барояд[18].
Бу ишни боғламоқдин ғарази бу матлаъ эрмишким:


Маноли Котибий аз шоми ғам ки субҳи саодат
Ба юмни давлати Султон Абусаид барояд[19]
ким, Султон Абусаид мирзо[20] отиғи боғлабдур, ниҳоятдин ташқари дилпазир иш тушибдир.
Ва улким, Султони Соҳибқирон[21] хизматиға мушарраф бўлди, Машҳаддин «сайди ғазол»[22] шўъбасида ул ҳумоюн ҳазратнинг исмиға ўзининг бу шеъринки:

Онжо ки бар даргаҳат рўи ниёз овардаем,
Рўи дил дар каъбаи иқбол боз овардаем[23]
Mualifning boshqa asaralari
1 Mezon ul-Avzon (Tasvirlar) 724
2 Sab’ai Sayyor (Tasvirlar) 527
3 Arba’in [Alisher Navoiy] 813
4 Арбаин - 40 четверостиший [Alisher Navoiy] 587
5 Арбаъин [Alisher Navoiy] 361
6 Афоризмы [Alisher Navoiy] 361
7 Badoyi ul-Bidoya (I- qism) [Alisher Navoiy] 1799
8 Badoyi ul-Bidoya (II- qism) [Alisher Navoiy] 1497
9 Badoyi ul-Vasat (I- qism) [Alisher Navoiy] 2194
10 Badoyi ul-Vasat (II- qism) [Alisher Navoiy] 1104
11 Badoyi ul-Vasat (III- qism) [Alisher Navoiy] 790
12 Бадойиъ ул-Бидоя (I- қисм) [Alisher Navoiy] 503
13 Бадойиъ ул-Бидоя (II- қисм) [Alisher Navoiy] 559
14 Бадойиъ ул-Васат (I- қисм) [Alisher Navoiy] 475
15 Бадойиъ ул-Васат (II- қисм) [Alisher Navoiy] 425
16 Бадойиъ ул-Васат (III- қисм) [Alisher Navoiy] 344
17 Farhod va Shirin (I- qism) [Alisher Navoiy] 745
18 Farhod va Shirin (II- qism) [Alisher Navoiy] 1872
19 Favoid ul-Kibar (I- qism) [Alisher Navoiy] 1363
20 Favoid ul-Kibar (II- qism) [Alisher Navoiy] 595
21 Favoid ul-Kibar (III- qism) [Alisher Navoiy] 855
22 Фавоид ул-Кибар (I- қисм) [Alisher Navoiy] 509
23 Фавоид ул-Кибар (II- қисм) [Alisher Navoiy] 448
24 Фавоид ул-Кибар (III- қисм) [Alisher Navoiy] 318
25 Фарҳод ва Ширин (I- қисм) [Alisher Navoiy] 390
26 Фарҳод ва Ширин (II- қисм) [Alisher Navoiy] 535
27 Hayrat ul-Abror (I- qism) [Alisher Navoiy] 2356
28 Hayrat ul-Abror (II- qism) [Alisher Navoiy] 822
29 Hayrat ul-Abror (III- qism) [Alisher Navoiy] 734
30 Holoti Pahlavon Muhammad [Alisher Navoiy] 1105
31 Holoti Sayyid Hasan Ardasher [Alisher Navoiy] 1011
32 Ҳайрат ул-Аброр (I- қисм) [Alisher Navoiy] 487
33 Ҳайрат ул-Аброр (II- қисм) [Alisher Navoiy] 356
34 Ҳайрат ул-Аброр (III- қисм) [Alisher Navoiy] 300
35 Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер [Alisher Navoiy] 452
36 Layli va Majnun (I- qism) [Alisher Navoiy] 1022
37 Layli va Majnun (II- qism) [Alisher Navoiy] 848
38 Layli va Majnun (III- qism) [Alisher Navoiy] 2931
39 Lison ut-Tayr (I- qism) [Alisher Navoiy] 4143
40 Lison ut-Tayr (II- qism) [Alisher Navoiy] 445
41 Lison ut-Tayr (III- qism) [Alisher Navoiy] 3664
42 Лайли ва Мажнун (I- қисм) [Alisher Navoiy] 386
43 Лайли ва Мажнун (II- қисм) [Alisher Navoiy] 353
44 Лайли ва Мажнун (III- қисм) [Alisher Navoiy] 456
45 Лисон ут-Тайр (I- қисм) [Alisher Navoiy] 588
46 Лисон ут-Тайр (II- қисм) [Alisher Navoiy] 393
47 Лисон ут-Тайр (III- қисм) [Alisher Navoiy] 387
48 Лисон ут-Тайр (Язык птиц) [Alisher Navoiy] 680
49 Mahbub ul-Qulub [Alisher Navoiy] 1251
50 Majolis un-Nafois (I- qism) [Alisher Navoiy] 773
51 Majolis un-Nafois (II- qism) [Alisher Navoiy] 1041
52 Mezon ul-Avzon [Alisher Navoiy] 2264
53 Muhokamat ul-Lugʻatayn [Alisher Navoiy] 2956
54 Munojot [Alisher Navoiy] 4136
55 Munshaot (Munojot) [Alisher Navoiy] 989
56 Мажолис ун-Нафоис (I- қисм) [Alisher Navoiy] 438
57 Мажолис ун-Нафоис (II- қисм) [Alisher Navoiy] 411
58 Маҳбуб ул-Қулуб [Alisher Navoiy] 436
59 Мезон ул-Авзон [Alisher Navoiy] 473
60 Муножот [Alisher Navoiy] 434
61 Муншаот (Муножот) [Alisher Navoiy] 387
62 Муҳокамат ул-Луғатайн [Alisher Navoiy] 540
63 Nasoim ul-Muhabbat (I- qism) [Alisher Navoiy] 2271
64 Nasoim ul-Muhabbat (II- qism) [Alisher Navoiy] 734
65 Nasoim ul-Muhabbat (III- qism) [Alisher Navoiy] 843
66 Navodir un-Nihoya (I- qism) [Alisher Navoiy] 914
67 Navodir un-Nihoya (II- qism) [Alisher Navoiy] 721
68 Navodir un-Nihoya (III- qism) [Alisher Navoiy] 430
69 Navodir ush-Shabob (I- qism) [Alisher Navoiy] 750
70 Navodir ush-Shabob (II- qism) [Alisher Navoiy] 665
71 Navodir ush-Shabob (III- qism) [Alisher Navoiy] 827
72 Nazm ul-Javohir [Alisher Navoiy] 2522
73 Наводир ун-Ниҳоя (I- қисм) [Alisher Navoiy] 457
74 Наводир ун-Ниҳоя (II- қисм) [Alisher Navoiy] 371
75 Наводир ун-Ниҳоя (III- қисм) [Alisher Navoiy] 324
76 Наводир уш-Шабоб (I- қисм) [Alisher Navoiy] 410
77 Наводир уш-Шабоб (II- қисм) [Alisher Navoiy] 343
78 Наводир уш-Шабоб (III- қисм) [Alisher Navoiy] 412
79 Назм ул-Жавоҳир [Alisher Navoiy] 346
80 Насоим ул-Муҳаббат (I- қисм) [Alisher Navoiy] 414
81 Насоим ул-Муҳаббат (II- қисм) [Alisher Navoiy] 491
82 Насоим ул-Муҳаббат (III- қисм) [Alisher Navoiy] 453
83 Притчи [Alisher Navoiy] 353
84 Qaro koʻzum (I- qism) [Alisher Navoiy] 879
85 Qaro koʻzum (II- qism) [Alisher Navoiy] 613
86 Qaro koʻzum (III- qism) [Alisher Navoiy] 632
87 Қаро кўзум (I- қисм) [Alisher Navoiy] 462
88 Қаро кўзум (II- қисм) [Alisher Navoiy] 421
89 Қаро кўзум (III- қисм) [Alisher Navoiy] 415
90 Risolai tiyr andoxtan [Alisher Navoiy] 600
91 Рисолаи тийр андохтан [Alisher Navoiy] 305
92 Sabai Sayyor [Alisher Navoiy] 5825
93 Saddi Iskandariy (I- qism) [Alisher Navoiy] 635
94 Saddi Iskandariy (II- qism) [Alisher Navoiy] 633
95 Saddi Iskandariy (III- qism) [Alisher Navoiy] 1266
96 Siroj ul-Muslimin [Alisher Navoiy] 1794
97 Сабъаи Сайёр [Alisher Navoiy] 842
98 Садди Искандарий (I- қисм) [Alisher Navoiy] 781
99 Садди Искандарий (II- қисм) [Alisher Navoiy] 332
100 Садди Искандарий (III- қисм) [Alisher Navoiy] 511
101 Сирож ул-Муслимин [Alisher Navoiy] 395
102 Tarixi anbiyo va hukamo [Alisher Navoiy] 2095
103 Tarixi muluki ajam [Alisher Navoiy] 1338
104 Тарихи анбиё ва ҳукамо [Alisher Navoiy] 382
105 Тарихи мулуки ажам [Alisher Navoiy] 290
106 Vaqfiya [Alisher Navoiy] 2406
107 Вақфия [Alisher Navoiy] 385
108 Xamsat ul-Mutahayyirin [Alisher Navoiy] 1247
109 Xамсат ул-Мутаҳаййирин [Alisher Navoiy] 392
110 Gʻaroyib us-Sigʻar (I- qism) [Alisher Navoiy] 2727
111 Gʻaroyib us-Sigʻar (II- qism) [Alisher Navoiy] 902
112 Gʻaroyib us-Sigʻar (III- qism) [Alisher Navoiy] 933
113 Ғаройиб ус-Сиғар (I- қисм) [Alisher Navoiy] 656
114 Ғаройиб ус-Сиғар (II- қисм) [Alisher Navoiy] 326
115 Ғаройиб ус-Сиғар (III- қисм) [Alisher Navoiy] 683
Tavsiya qilamiz
Яндекс.Метрика