Yaxshi niyat (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov]

Yaxshi niyat (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov]

Hammasi Alibekdan boʻldi. Agar u Toshtemirga: «Abdumajidlarnikiga borib, er-xotinni yarashtiramiz», demaganda, balki... Tagʻin kim biladi deysiz. Xullas, odamgarchilik qilishmoqchi edi, aksi boʻlib chiqdi. E, yomon boʻldi... Alibek ishdan qaytgandan keyin koʻchada salanglab yurgan edi.Toshtemir eski «Yava»sini patillatib kelib qoldi. Alibek mingashdi. Qayoqqa ketayotganini soʻramadi ham. Aniq, yarimta olishadiyu, doʻkonning orqasiga oʻtib, maydalashadi. Toshtemir Alibekda pul koʻpligini yaxshi biladi. Hisobchi-da. Alibek mard. Dasta-dasta pullarni chiqarib, doʻkonchiga tutadi. Buniyam gashti bor. Atrofdagilar havas bilan, ba’zilar hasad bilan kuzatadi. Shunday boʻldi ham. Ichib oʻtirib, gap Abdumajidga taqaldi. Yaqinda uylangandi Abdumajid. Sevib! Qiz ham aftidan Abdumajidni yaxshi koʻrardi. Abdumajid qizning xatlarini Alibeklarga oʻqitgan. Hammasi: «Jondan aziz sevgilim!...» deb boshlanardi. Oʻqib, Abdumajidga rosa havaslar kelgan. Axir, masalan, deylik, Alibek Zulfiya bilan har qancha sevishsa-da, Zulfiya bironta xat yozgani yoʻq. Oʻzi xat yozishga hojat ham boʻlmagan. Har kuni qishin-yozin dalada birga yurishsa, birga ishlashsa... Bular esa shuncha xatdan keyin chillalari chiqmay, janjallashgan emish. Kuyov soʻkkan, kelin yigʻlagan, arazlab otasinikiga ketgan,. Rosa qiyomat qoʻpgan, oralaridan katta ola mushuk oʻtgan emish...Yaxshiyam Abdumajidning onasi qulluq qilib, kelinini qaytarib olib kelgan emish... Gap-gap bilan Alibek bitta yarimta olib, qoʻltigʻiga qisdi. Ikkovlon «Yava»da Abdumajidlarnikiga borishdi. Kelin-kuyov oʻz xonalarida inoqqina boʻlishib, kulishib, choy ichishayotgan ekan. Avvaliga ikki doʻsmt hayron boʻlishdi. Keyin Alibek qoʻynidagi aroqni chiqarib, dasturxonga qoʻydi. Qolaversa, kelin ham begona emas, oʻzlari bilan bir maktabda, faqat bir sinf keyin oʻqigan sinashta Dilorom edi. — Yarashibsizlar-da, yashanglar! Buni yuvish kerak! Moʻyinsa, bitta zakuska tayyorlang. Dilorom chiqdi. Alibek shirakayf holda kelinning ortidan tikilarkan, Abdumajidga ta’na qildi: — Zoʻr xotining bor-da, joʻra. Qaddi-qomatni qara! Shunday xotinni urdingmi-ya? — E, sen oʻzingni Zulfiyang bilan boʻlaver, qoʻy, meni ishimga aralashma. — Ikki uylangan bir-biringga maqtanyapsanmi? Haligacha uylana olmaganimga ta’na qilyapsanlarmi? Koʻr axir mening ahvolimni! Oʻrnak ol! Bazoʻr yetgan xotiningni yigʻlatma. — Xoʻp! – Abdumajid qoʻl koʻtardi. — Oʻzi nimaga ketib qoldi? – soʻradi Alibek. — Nimani soʻrayapsiz? – deya soʻradi qaytib kirgan Dilorom. — Nimani emas, seni soʻrayapti, -dedi Abdumajid. – Nega ketganingni bilmoqchi. — Bir qadrimni oʻtkizay degansiz-da, a , moʻyinsa, - deya Toshtemir oʻzi chaplagan loyni andavalashga tushdi. — Ha, bir qadrim oʻtsin, devdim. — Nima? Menga qadring oʻtadimi? Ketsang, sendan qutulganimga xursand boʻlib, qaytadan toʻy qilsam kerak. Diloromning lablari asabiy titradi. — Qoʻying, moʻyinsa, bu bilan gap talashmang. – Alibek ham andavaga tarmashdi. – Bu bari bir sizning qadringizga yetmaydi. Tamom... — Tamom!!. – Dilorom sakrab oʻrnidan turdi. — Boʻldi,boʻldi, boʻldi! Urush tugadi, yarash,yarash,yarash!!! — Voy, biz urishmaganmiz, - Dilorom kulisirashga urindi. — Ozroq tepishganmiz, xolos. Odatimiz shunaqa, - dedi Abdumajid. — Bizning xoʻjayin shunaqa, tepadiganlardan boʻlib chiqdi. — Yoqmayotgan boʻlsa, muloyimidan top-da, ketaver! Men seni qaytarmayman. — Kerak boʻlsa ketaman ham! Kerak boʻlsa, hali izimgayam zor boʻlasiz! Shoshmay turing! — Men-a? Men senga zor boʻlamanmi? Ketsang, uch kunda onasi oʻpmagan qizni olaman. — Olib boʻpsiz! — Olaman! Mana koʻrasan! Sen oʻzingni kim deb oʻylayapsan? Mendan zoʻri yoʻq deysan-da, a? — E, menam koʻchaga chiqsam, oyogʻim tagi toʻla yigit, bittasiga tegaman, olaman. — Seni endi hech kim olmaydi. Sen endi it tekkan sarqitsan! Hi, alam! — Oʻzingiz sarqit! Hech kim sizga zaril qolgani yoʻq. Har kecha uyimizga bolalarni pochtachi qilib joʻnatganlaringiz, yalinib-yolvorganlaringiz esdan chiqdi-da endi, a? Endi eshagingiz suvdan oʻtdi-da, a? — Ha-a, oʻtdi! – Abdumajid yayradi. – endi sen yalinasan. Sen yolvorasan. — Yaxshi... — Yaxshi...yaxshi... Nima yaxshi?! Yaxshi xotin boʻlganingda hozir men bilan gap talashib oʻtirmay, gap poylamay, mehmonlarga choy damlab kelarding. Ovqat qilarding. Agar sen yaxshi boʻlsang... Shu payt Abdumajidning singillaridan biriikkita likopchada pomidor salat koʻtarib kirdi. Er-xotin toʻrsayishib jim boʻlishdi. Toshtemir toʻrt piyolaga aroq quydi. Dilorom yigitlar yalinuvidan soʻng oʻz piyolasini «shirin» qilib berdi. Yigitlar oʻz ulushlarini koʻtarishdi. Shundan soʻng Alibek eski yarani yana qoʻzgʻadi: — Biz sizlarni yarashtirgani kelgan edik. Nima, urishmasalaring boʻlmaydimi. Oʻzi, janjal nimadan chiqadi? — E-e, - Abdumajid gapirishni istamay, najotsiz qoʻl silkidi. — Ha-a, nega silkinasiz? – Dilorom tutaqib ketdi. — Nima qilay boʻlmasa? Hamma ayblaringni sanaymi? — Sanang! Sanang qani, menam bilay. — Senda mutlaqo odamgarchilik yoʻq. — Sizda-chi? — Bunaqada hozir yana urishib qolasizlar, - dedi Toshtemir xavotirlanib. – Oldin bittang gapir. Shunga qarab ajrim qilamiz. Abdumajid, boshla. Moʻyinsa, toʻxtang, sizga keyin navbat beramiz. — Boʻpti, aytsin! – rozi boʻldi Dilorom. — Aytsam, - dedi Abdumajid, - buning kelinchaklik turqi yoʻq. Uy ishlariga qarashmaydi. Ertalab men sakkizda tursam sakkizda, toʻqqizda tursam tursam toʻqqizda turadi. Toʻrt soat darsini oʻtib, tushgacha ishidan qaytib keladiyu, yana kechgacha yalpayib yotadi. Oʻqituvchi emish. Yosh avlodni tarbiyalarmish. Oldin buning oʻzini tarbiyalash kerak. Mehmon kelsa, uyalib oʻlaman. Tomoshaning bir parchasini koʻryapsizlar-ku! Oshxonada kuymanish oʻrniga men bilan mehmonlar oldida gap talashadi. — Boʻldimi gapingiz? — Senga hali gap tekkani yoʻq, iflos! Jim oʻtir! — Me-en?! Men-a??! Oʻzingiz iflossiz! — Nima deding? Yana qaytar! — Nimani eshitgan boʻlsangiz shu! — Uh, seni ona... – Abdumajidning barmoqlari musht boʻlib tugilib, oʻrnidan turib ketdi. Shovqinni eshitib, xonaga Abdumajidning onasi kirdi. Keyin... Toshtemir bilan Alibek «Yava»da haydalgandan battar boʻlib, ortlariga qaytishdi. Ularni hech kim kuzatmadi. Dilorom yigʻlar, Abdumajid uzala tushgancha koʻkragini yostiqqa bosib, yigʻlamoqdan beri boʻlib yotardi.

Muallif: Abulqosim Mamar...