«Hayajonlanmang» (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov]

Mashoyixlar bilib aytgan ekan: doʻstning eskisi, xotinning yangisi yaxshi boʻlarkan. Yangi xotin degani-chi, yangi kalishga oʻxsharkan, vey! Issiqqina, yumshoqqina. Torgina... Avvalgi xotini sigirmijoz edi. Lapanglab yuradimi-ey, ovqatni pishillab yeydimi-ey... Bunisining yurgani bilin-maydi-ya! Mushukka oʻxshaydi, baraka topgur! Biram odobli, biram mehribon! Ikki gapning birida «jonim» deydi.
Unsizgina pildirab keladi-da, tizzasiga oʻtirib oladi. Tizzasiga oʻtiri-i-i-b, tomogʻini yalaydi. Shunday qilsa, erkak kishining asabi orom olarmish. Doʻxtir-da, biladi... Avvalgi eri shundoq xotinning qadriga yetmagan ekan, nomard!
Mana, bugun ham divanda oʻtire-e-eb, «Salomatlik» jurnalini oʻqiyotgan ekan. Eri eshikdan kirib kelishi bilan muloyim tovushda soʻradi:
— Yaxshi keldingizmi, jonim?
— Yaxshi, - dedi er, - bugun majlis boʻldi.
— Hayajonlanmang, jonim, hayajonlanmang, - dedi xotin. Er hayron boʻldi.
— Hayajonlanayotganim yoʻq. Ishxonada majlis boʻldi. Majlisda...
— Ana, yana hayajonlanyapsiz! Majlis boʻlsa boʻpti-da! Shungayam hayajonlanish kerakmi?
— Hayajonlanayotganim yoʻq, axir! - dedi er battar hayratlanib.
— Qoʻying, jonim, arzimagan majlis deb hayajonlanmang. Bir marta gapimga kiring. Iltimos, hayajonlanmang!
— Hoy, baraka topgur, hayajonlanayotganim yoʻq!
— Ana, qoʻlingizni paxsa qilyapsiz. Birinchi stadiya. - Xotin uning koʻziga diqqat bilan tikildi. - Nima keragi bor ortiqcha hayajonni! — Hayajonlanayotganim yoʻq, dedim-ku! -Er ingrab yubordi. — Hayajonlanayotganim yoʻ-oʻ-oʻq!
— Ovozingiz titra-a-ab chiqyapti. Demak, hayajonlanyapsiz. Odam hayajonlansa, yurak tez uradi. Yurak tez ursa, tomirdagi qon oqimi kuchayadi. Hayajonlanmang, jonim, hayajonlanmang! Oʻtiring, tomogʻingizni yalab qoʻyaman. Faqat hayajonlanmang!
— Hayajonlanayotganim yoʻq, inson, hayajonlanayotganim yoʻ-oʻ-oʻq!
— Koʻrdingizmi, ovozingiz borgan sayin baland chiqyapti, jonim. Odam qattiq hayajonlansa shunaqa boʻladi. Avval ovozi titrab chiqadi. Keyin balandlashadi. Qon oqimi quchaysa, adrinalin koʻpayadi. Andrialin koʻpaysa, bosim koʻtariladi. Bosim koʻtarilsa, qon tomirlari zoʻriqadi. — Xotan azza-bazza yalindi. — Xoʻp deng, jonim, hayajonlanmang!
Er tizzasini mushtladi.
— Hayajonlanayotganim yoʻq, deyman-a, hayajonlanayotganim yoʻq!
— Ana, baqiryapsiz! Koʻzingiz bejo... Ikkinchi stadiya! Qon tomirlari zoʻriqsa, asab tolalari oʻladi. Asab tolasi oʻlsa, odam insult boʻladi: falaj! Koʻzi gʻilay boʻli-i-ib, ogʻzi qiyshayi-i-b qoladi. Oyoq-qoʻli ishlamay qoladi. Men psixiatrman-ku, jonim, bilaman-ku! Xoʻp deng, hayajonlanmang!
— Hayajonlanayotganim yoʻq! - dedi er boʻkirib. - Hayajonlanayotganim yoʻq, gʻalcha, hayajonlanayotganim yoʻ-oʻ-q!
— Ogʻzingizdan koʻpik chiqa boshladi. Uchinchi stadiya! Falaj boʻlsangiz undan nari-ya, jinni boʻp qolsangiz... Xoʻp deb qoʻya qoling, jonim, hayajonlanmang!
— Nima? «Jinni?» Kim jinni?! - Er avval stolni mushtladi. Keyin qoʻshqoʻllab sochini yula boshladi. - Hayajonlana-yotganim yoʻq! Do-o-od! Voyd v-a-od! Hayajonlanayotganim yoʻ-oʻ-oʻ-q!
... Hushiga kelib qarasa, xotin narigi xonadan kimgadir telefon qilyapti.

— Allyoyoyo, bu jinnixonami? Florochka, oʻzingmisan, jonim? Hayajonlanma-a-a-ay oʻtiribsanmi? Erimga necha marta aytyap-man: hayajonlanmang, hayajonlanmang, desam, bu yana hayajonlanyapti. Peshonam qursin, avvalgi erim ham hayajonlanib-hayajonlanib, uch oyda jinni boʻp qoluvdi. Bunisi bir oygayam bormaydi shekilli?.. Nima? Yoʻ-oʻ-oʻq, u yogʻini oʻylab qoʻyganman. Gugurt, pichoq, bolta - hammasini bekitib tashlaganman. Nima deding? Voy, sening eringni uje opkelishdimi? Yana bitta koyka tayyorlab qoʻy, jonim! Erta-indin menikiyam borib qoladi-yov...

№	Muallifning boshqa asarlari
1	Oʻzbeklar (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 21038
2	Dehqonning bir kuni (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 4949
3	Yanga (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 4121
4	Urushning soʻnggi qurboni (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 3836
5	Xayollarga boʻlaman tutqun... (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 3353
6	Урушнинг сўнгги қурбони (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 2384
7	Uch xil odam (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 2379
8	Dehqonning bir tuni (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 2158
9	«Butilka» hoji (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 1988
10	Telpak (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 1719
11	Shahrlik kuyov (hikoya) [Oʻtkir Hoshimov] 1664
12	Ўзбеклар (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 1603
13	«Ijod – koʻngil ishi, ijtimoiy hodisa» [Oʻtkir Hoshimov] 1232
14	Янга (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 1083
15	Хаёлларга бўламан тутқун... (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 873
16	«Бутилка» ҳожи (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 871
17	Уч хил одам (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 825
18	«Ижод – кўнгил иши, ижтимоий ҳодиса» [Oʻtkir Hoshimov] 819
19	Деҳқоннинг бир туни (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 803
20	«Ҳаяжонланманг» (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 801
21	Деҳқоннинг бир куни (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 797
22	Последние жертвы войны (рассказ) [Oʻtkir Hoshimov] 785
23	Телпак (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 753
24	Шаҳрлик куёв (ҳикоя) [Oʻtkir Hoshimov] 668

№	Eng ko‘p o‘qilganlar
1	Gʻazallar, ruboylar [Zahiriddin Muhammad Bobur] 72867
2	Yulduzlar mangu yonadi (qissa) [Togʻay Murod] 67039
3	Sobiq (hikoya) [Said Ahmad] 50986
4	Qorakoʻz majnun (hikoya) [Said Ahmad] 48254
5	Guliston [Sa’diy] 44679
6	Gʻazallar [Nodira] 44073
7	Ot egasi (hikoya) [Shukur Xolmirzayev] 33090
8	Yulduzli tunlar (I- qism) [Pirimqul Qodirov] 32479
9	Мусульманские имена (част... [Ibn Mirzakarim al-Karnaki] 32330
10	Hikmatga toʻla olam (gʻazal, ruboiy... [Sa’diy Sheroziy] 27401

Tavsiya qilamiz