Беркиниб олган сирғача (ҳикоя) [Anvar Obidjon]

Барчиной томорқада ўйнаб юриб, чап қулоғидаги сирғачасини йўқотиб қўйди. Дадаси яқиндагина олиб берувди. Жуда чиройли эди, ям-яшил баргга ўхшаб ясалган эди. Балки, анави ариқчанинг бўйида ётгандир-у, Барчиной унинг тусини ўт-ўланлардан ажратиб ололмаётгандир. Балки, беркинмачоқ ўйнагиси келиб, шунчаки яшириниб тургандир.
Аям билиб қолса, роса аччиғи чиқади, энди нима қилсам экан, деб ўйлади Барчиной. Сабзи уруғи сочилган анғизда дикир-дикир сакраб, тинимсиз тупроқ титкилаётган чумчуқчани кўриб, унга яқин борди.
– Чумчуқча, чумчуқча, – деди Барчиной, – менга бозордан сирғача опкелиб бер.
Чумчуқча эса: «Чириқ-чириқ-чириқ... Бозорга борсам, дон-дун сотаётганлар менга тош отишади. Бозорга боришдан қўрқаман», деди-ю, пир-р этиб учиб кетди.
Барчиной она товуқнинг ёнида чий-чийлаб юрган сап-сариқ жўжаларни кўриб, уларни чорлашга тушди:
– Жип-жип-жип, буёққа келинглар. Менга бозордан сирға опкелиб берсаларинг-чи, маллатойларим.
– Жип-жип... Жажжи жўжа бозорга боролмайди, – деб жувиллашди жўжалар. – Онамизга жиппа-жиппа ёпишиб юрмасак, жичча-жичча калтак еймиз.
Кейин Барчиной молхона туйнугининг устидаги кавакдан мўралаб қараётган мусичага ялинди:
– Мусичахон, мусичахон, менга бозордан сирға опкелиб бер.
– Қуққу-ғув, қуққу-ғув... Мен бола очаман деб тухум босиб ётибман, бозорма-бозор санғишга вақтим йўқ, – дея жавоб қилди мусича ва инига янада биқиниб олди.
Шу пайт тепадан: «Ҳей, қиз!» – деган овоз келди. Барчиной қараса, ёнғоқнинг баланд шохида семиз бир ҳакка кўзини чақчайтириб турибди. У митир-митир одимлаб ёнғоққа яқинлашаркан, мени «ҳей, қиз» дема, отим Барчиной, деб ҳаккага танбеҳ берди.
– Мен ҳаккавойман, шақ-шақ-шақ, – деди ҳакка. – Анави мусича билан нимани гаплашаётган эдинг, Барчиной?
– Сирғамдан биттасини йўқотиб қўйдим, – дея яна арзини айта бошлади Барчиной. – Мусичахонга бозордан сирға опкелиб бер десам, ҳозир бола очяпман, вақтим йўқ, деб унамади.
Шунда ҳакка: «Бунақа ишга, мана, биз вақт топамиз. Сен менга ёнғоқ чақиб тур, мен сенга олтин сирға олиб келиб бераман», деди-да, шохдаги ёнғоқларни чўқиб-чўқиб тўка бошлади.
Барчиной ёнғоқларни чақиб бўлгунча, ҳакка қаёққадир бориб, тумшуғида бир жуфт сирға кўтариб келди. Сариқ-қизғиш бу сирғалар ростдан ҳам олтин бўлиб, қуёшда ялт-юлт товланиб турарди. Барчиной бу сирғаларни кимнинг қулоғида кўрганини дарҳол эслади.
– Йў-ў-қ, – деди Барчиной, – ўғирлик жудаям-жудаям ёмон нарса. Эртаклардаги ўғрилар доим жазосини тортишади. Қинғирқўл бўлсанг, сен ҳам охири бир балога йўлиқасан.
Барчиной бу сирғаларни таниб, митиллаганича қўшни ҳовлига кириб борди, бўлган воқеани айтиб, келинчак опасига тақинчоғини қайтариб берди. Узумлар соясида бош юваётиб, ҳўл бўлмасин деб ечиб қўйган сирғалари писмиқ ҳаккага ўлжа бўлганини ёш келинчак шундагина англаб етди.
Бу воқеани эшитиб, Барчинойнинг каттададаси ниҳоятда севиниб кетди, «балли, Барчиним, доим шунақа ақлли бўлгин», деб пешанасидан ўпди. Кейин: «Бозор куни шаҳарга бориб, ўзим сенга зўр сирғача опкелиб бераман», деди.
– Ойгулга-чи? – деб сўради Барчиной, амакисининг кулоғич қизчасига ҳам илиниб.
– Ойгулгаям албатта опкеламиз, – деди каттададаси ва Барчинойни бағрига босиб, «ҳалол қизим, сахий қизим», дея мақтай бошлади.
Қаердадир яшириниб ётган қайсар сирғачасини эслаб, ҳануз юраги сиқилаётган Барчинойнинг кўнгли, бу мақтов-алқовлардан сўнг, бирдан ёришиб кетди.

1995

№	Muallifning boshqa asarlari
1	Oltin yurakli avtobola (qissa va hiko... [Anvar Obidjon] 7760
2	Meshpolvonning janglari [Anvar Obidjon] 7047
3	Oltiariq hangomalaridan [Anvar Obidjon] 2725
4	Bezgakshamol-2 (hajviy hangomalar) [Anvar Obidjon] 1882
5	Qorinbotir (doston) [Anvar Obidjon] 1838
6	Tushuntirish xati (hajviya) [Anvar Obidjon] 1649
7	Jaqqi (hikoya) [Anvar Obidjon] 1600
8	Maqtanchoq (hikoya) [Anvar Obidjon] 1566
9	Berkinib olgan sirgʻacha (hikoya) [Anvar Obidjon] 1454
10	Qoʻgʻirchoqlar (hikoya) [Anvar Obidjon] 1440
11	Тушунтириш хати (ҳажвия) [Anvar Obidjon] 1391
12	Kambagʻalbop Gulmatiy (hajviya) [Anvar Obidjon] 1388
13	Dardingni stadionda ayt (hajviya) [Anvar Obidjon] 1337
14	Eh, la’nati ombor… [Anvar Obidjon] 1309
15	Madaniy zoʻravonlik (hajviya) [Anvar Obidjon] 1290
16	Menga til oʻrgatmoqchi boʻlishgani (h... [Anvar Obidjon] 1283
17	Aspan attorning arizalari (hajviya) [Anvar Obidjon] 1283
18	Аёллар ва хаёллар (ҳажвия) [Anvar Obidjon] 1256
19	Baqalarning niyati buzuq (hajviya) [Anvar Obidjon] 1230
20	Ҳакка холанинг иғволари (ҳикоя) [Anvar Obidjon] 1214
21	Val… valay… (hajviya) [Anvar Obidjon] 1210
22	Ayollar va xayollar (hajviya) [Anvar Obidjon] 1200
23	Вал… валай… (ҳажвия) [Anvar Obidjon] 1194
24	Безгакшамол-2 (ҳажвий ҳангомалар) [Anvar Obidjon] 1193
25	Kezargon Boychechak (qissa) [Anvar Obidjon] 1188
26	Boymamat Beshinchi (hikoya) [Anvar Obidjon] 1185
27	Buzoq guvohlikka chaqirilsin! (hajviya) [Anvar Obidjon] 1183
28	Nishon buqoq va ritmik gimnastika (ha... [Anvar Obidjon] 1176
29	Toʻnni teskari kiyish (hajviya) [Anvar Obidjon] 1174
30	Oltin vasvasasi (hajviya) [Anvar Obidjon] 1172

№	Eng ko‘p o‘qilganlar
1	Gʻazallar, ruboylar [Zahiriddin Muhammad Bobur] 72845
2	Yulduzlar mangu yonadi (qissa) [Togʻay Murod] 67023
3	Sobiq (hikoya) [Said Ahmad] 50962
4	Qorakoʻz majnun (hikoya) [Said Ahmad] 48219
5	Guliston [Sa’diy] 44648
6	Gʻazallar [Nodira] 44060
7	Ot egasi (hikoya) [Shukur Xolmirzayev] 33075
8	Yulduzli tunlar (I- qism) [Pirimqul Qodirov] 32462
9	Мусульманские имена (част... [Ibn Mirzakarim al-Karnaki] 32288
10	Hikmatga toʻla olam (gʻazal, ruboiy... [Sa’diy Sheroziy] 27391

Tavsiya qilamiz