
Dispersiya
Dispersiya (lot. dispersio - tarqalish, sochilish) - 1) matematikada -tasodifiy miqdor D.si; tasodifiy miqdorning matematik kutilish atrofidagi zichligi darajasini aks ettiradigan tushuncha. Talrifga ko'ra D. tasodifiy mikdor bilan uning matematik kutilishi orasidagi ayirma kvadratining matematik kutilishiga teng. 2) fizikada -o'rganilayotgan fizik kattalikning tasodifan o'lchangan qiymati uning o'rtacha qiymatlaridan farqlanishi darajasi. Tajribada esa D. deb tasodifiy o'lchangan qiymatlarni ularning o'rtacha arifmetik qiymatidan ogkishishlari kvadratlarining o'rtacha arifmetik kattaligi tushuniladi. Fizikada, mas, quyidagi iboralar mavjud: 1. Elektromagnit to'lqinlar D.si - muhitda tarqalayotgan elektromagnit to'lqinlar tezligining to'lqin chastotasi (to'lqin uzunligi)ga bogklikligi. 2. Dielektrik kirituvchanlik D.si - o'zgaruvchan elektromagnit maydonga joylashgan modda dielektrik kirituvchanligining shu maydon tebranishlar chastotasiga bogklikdigi. 3. Yorugdik D.si -yoruglikning difraksiyalanishi, interferen-siyalanishi va ikki muqit chegarasida sinishi natijasida monoxromatik tashkil etuvchilarga, yalni spektrga ajralishi. Xususiy xrlda, yoruglik D.si - muhitning mutlaq sindirish ko'rsat-kichining shu muhitga tushayotgan yorugklik chastotasiga bogkliqligini ko'rsatadi.
Adabiyot
o'zME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
