
Paradoks
Paradoks (qad. yun. paq\donor -"kutilmagan") shunday iddao (yo'i iddaolar to'plami) ki, agar u to'gkri bo'lsa, mantiqqa zid keladi. Parado's, odatda, undagi iddaoning o'z-o'ziga, yo'i iddaolarning bir-biriga qarama-qarshi bo'lishidan kelib chiqadi.
Parado's (yun. paradoxos -kutilmagan, gkalati) -ko'pchilik tomonidan kabul etilgan anlanaviy fikr, tajribaga o'z mazmuni yo'i shakli bilan keskin zid bo'lgan, kutilmagan mulohaza, muho'ama. Har qanday P. "shubhasiz to'gkri" (asoslimi, asossizmi, bundan qatli nazar) hisoblangan u yo'i bu fikrni inkor etishdek ko'rinadi. "P." terminining o'zi ham dastlab antik falsafada x,ar qanday gkalati, original fikrni ifodalash uchun ishlatilgan.
Mantiqda P.lar formal mantik, qoidalariga rioya qilib fikr yuritishda balzan yuzaga keladi. Mantikda P.larni haqiqatdan chekinish, deb bilish o'rinlidir. Shuning uchun antinomiya, aporiya, ziddiyatth P.ning sinonimlari deb hisoblash mumkin. P. bir-birini istisno kdluvchi ikki fikrni bab-baravar isbot kilish mumkinligini bil-diradi. Mantikiy P.lar, odatda, man-tiqiy asoslari to'la aniklanmagan na-zariyalarda uchraydi. Ilmiy muho'amada P. paydo bo'lishining asosiy sababi inson bilish jarayonining murakkab dialektik harakterga egaligi va bunda shakl va mazmunning o'zaro ziddiyatli munosabatda bo'lishidadir. P.larni bartaraf etishning universal yo'li yo'q. Mantiq va mat.
da ayrim P.larni bartaraf kilish usullari ishlab chikilgan. [1]

Shuningdek qarang
Parado'slar ro'yxati
Manbalar
Ao'zME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
