
Soniya
Soniya, Sekund (belgilanishi: s) - SIxalqaro birliklar sistemasining o'lchov birliklaridan biri hisoblanib, vaqtnio'lchaydi.
Sekund, sekunda (lot. secunda divisio -ikkinchi bo'lish) - 1) vaqt o'lchov birligi. s, sek bilan belgilanadi. S. o'rtacha Quyosh sutkasining 1/86400qismiga teng: 1 sek = 1/60 min = soat. 20-a. 30 y.larida kvars soati yordamida Yerning o'z o'qi atrofida notekis harakatlanishi isbotlandi. Shu asosda, Xalqaro astronomiya kengashining tavsiyasiga ko'ra, 1960y. o'tyabr oyida Parijda bo'lib o'tgan 11Xalqaro o'lchov va ogkirlik bosh konferensiyasi vaqtning asosiy o'lchov birligi - efemerid S.ning yangi talrifini qabul qildi. Unga ko'ra, S o'lchovi qilib 1900tropik yil (q. Yil) ning 0yanvar, efemerid vaqt bilan soat 12 dagi 1/31556925,9747 qismi qabul qilindi. Molekulyar va atom soatlari paydo bo'lishi bilan 1967 y. 13Xalqaro o'lchov va ogkirlik bosh konferensiyasida atom S.ining davomliligi qilib, tashqi maydonning to'lqinlanishi nol bo'lganda yagona barqaror izotop seziy l33Cs atomlarining mallum energetik satxlar orasida o'tishiga mos nurlanishining 9192631770,0 davri olindi (verguldan keyingi nol bu sonning kelgusida o'zgarmasligini biddiradi); 2) yassi burchak o'lchov birligi (q. Gradus). 60~2gradusga yo'i 60~' minutga teng, 1 S. (") bilan belgilanadi. [1]

Bir soniyada nima ro'y berishi mumkin?
Yorugklik nuri vakuumda 299 792 458 metr mafosani bosib o'tadi (Qarang:Yorug'lik tezligi)
Yer Quyosh orbitasi bo'yicha 29 785,9 metrga teng yo'l bosadi (Qarang:Yer)
Kvarst soatlari kristallari 32 768 marta tebranadi
1 soniya 1900-yilgi Yerning Quyosh atrofida aylanish vaqtining 1 / 31 556 925,9747 qismiga taqriban tengdir
Atom massasi 133 ga teng seziyning, o'tishi mos keladigan ikkita mallum atomlar orasida, 9 192 631 770 ga teng davrda nurlanish hosil bo'ladi
Shuningdek, qarang:
SI Xalqaro birliklar sistemasi
Vaqt o'lchov birliklari
Manbalar
Ao'zME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
