
Spin
Spin (ing. spin -aylanmoq) - kvant tabiatga ega bo'lgan elementar zarralar impulsining xususiy momenti. Elementar zarralarning xususiy magnit momenti S. magnit momenti deb ataladi. Atom yadrosi (va balzan atom) harakat miqdorining xususiy momenti ham S. deb ataladi. "S." tushunchasini 1925 y.da amerikalik fiziklar J.Ulenbek va S. Proton Gaudsmitlar kiritgan. "S." terminining qo'llanilishiga sabab, dastlab elektronni o'z o'qi atrofida ailanuvchi zaryadlangan sharcha deb tasavvur kilingan. Impulsning xususiy momenti va xususiy magnit momenti ana shu harakat tufayli mavjud, deb hisoblangan. Zarralar S. i shu zarralar bo'ysunadigan statistika bilan bir qiymatli bogklangan. Kvant mexanikada "S." to'gkrisidagi tushunchalar V. Pauliga tegishli. Pauli ko'rsatganidek (1940) maydonining kvant nazariyasiga asosan butun Sli zarralar Boze-Eynshteyn statistikasita (bozonlar), yarimbutun Slilar esa Fermi- Dirak statistikasiga (fermionlar) bo'ysunadi. Fermionlar, mas, elektronlar uchun Pauli prinsipi to'gkri, bozonlar uchun esa o'rinsizdir.
Zarralar Si relyativistik effektdir (buni P. Dirak isbotlagan). Elektronda S. va S. magnit momentining mavjudligi Dirak tenglamasidyan kelib chiqadi.
Ad.L.Bogolyubov N. N., Shirkov D. V., Kvantovie polya, M., 1980.
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
 