HIKMATLI LATIFALAR
VA
NISHONGA URILGAN SO'ZLAR

Toshkent
CHo'lpon nashriyoti
1996


To'plovchi va tarjimon: MUHAMMAD SOBIR
Muharrir: SA'DULLA AHMAD
Mas'ul muharrir: ABDULAZIZ MANSUR



Dunyoning ichiga kir, sayr qil, ko'r, ammo ehtiyot bo'l, dunyo sening ichingga kirmasin!
SHayh Muhammad Nurulloh hazratlari (r.a.)

 

Sulton  Mahmud  bir  kuni  soqchilari  bilan  bozor  oralar  ekan,  biqinidan  bir  tilanchi
suqilib sadaqa so'rabdi. Podshoh unga bir oltin beribdi. Tilanchi pulni cho'ntakka urib debdi:
-  Nima  qilyapsiz  Sultonim,  katta  bir  saltanatning  egasi  o'z  ukasiga  bittagina  oltin
beradimi?
- Qanaqasiga ukam bo'lasan?
- Ikkovimiz ham Odam alayhissalomning avlodi emasmizmi? Demak, aka-ukamiz!
Shunda ggodshoh tilanchining qulog'iga asta shivirlabdi:
- Bu kashfingni boshqaga ayta ko'rma, agar hamma haqini tanib, bir-biridan ulush talab
qilaversa, senga hemiri ham tegmaydi!

 

Bir badaviy arab bir guruh kishilarni Islomga da'vat qilib, ko'p va'z o'qidi. Ammo ular,
hech  narsa  ta'sir  qilmaganday  serrayib  o'tiraverdilar.  Buni  ko'rgan  arabning  jahli  qo'zib
dedi:
- Nahotki, bir tuyaning oyoq izlari hozir shu erdan o'tib ketganiga tezagi uning borligiga
dalolat  qilsa-yu,  shunday  mukammal,  buyuk  bir  koinot  uning  yaratuvchisi  borligiga  dalil
bo'lolmasa?!

 

Shoir Izzat Mulla Fotih jome'sida tarovih namozini o'qiyotgan edi. Imom juda tez namoz
o'qirdi. Namozning boshlanishida tahoratsiz kelgan bir kishi to tahorat olib kelguncha, imom
salom berib namozini tugatdi.
- Ey voh, - dedi, haligi kishi, - ulgurolmadim!
Imomga qay yo'l bilan tanbeh berishni bilmay turgan Izzat Mulla shartta javob berdi: Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar
- Qanday ulgurasan, birodar, biz shu erda turib ulgurolmayapmizku!
 
 

Domlaga: "Asal  bilan  sirka  qo'shilmaydi,  ular  birga  tanovul  qilinmaydi",  dedilar.
"Nega endi qo'shilmas ekan", deb domla yarim kilo asal bilan yarim kilo sirkani ichib darsga
keldi. Biroz o'tgach yuzining ko'karayotganini ko'rgan talabalar:
- Ha,  domla,  asal  bilan  sirka  bir-biriga  qo'shilmadi-a?! -  deyishganida,  domla  past
kelmay:
- Yo'q, nega endi, - dedi, - bir-biriga qo'shilib olib, meni oradan chiqarib tashlamoqchi
bo'lishyapti!..

 

Bir kishi juda qarib munkillab qolgan muborak momoning ziyoratiga boribdi. Momo oyoqqa
turishga bir ikki urinibdi-yu, madori etmagach, yana to'shakka cho'zilib:
- Meni kechir, bolam, - debdi, - tura olmadim, ammo ko'ngil oyoqda...

 

Bir  kishi  Hasan  Basriy (q.s.)  hazratlarining  oldilariga  kelib: "Falonchi  sening
haqqingda falonday pistonday noma'qul gaplarni gapirdi", debdi.
- Qachon?
- Bugun.
- Qaerda?
- Uyida.
- Uning uyida nima qilayotgan eding?
- Ziyofatga boruvdim.
- Ziyofatda nima eding?
Haligi kishi sakkiz hil taomning nomini sanadi. Shunda Hasan Basriy (q.s.):
- O'sha odamning sakkiz hil taomi qorningga sig'diyu bir og'iz so'zi sig'madimi? Tur, ket bu
erdan! - dedilar va g'iybatchini dargohlaridan quvib chiqardilar.

 

SHakariy  Sulton  Boyazidning  sanjoq  beklaridan  bo'lib,  shoirligi  bilan  mashhur  edi.
Rivoyatga  ko'ra,  bir  kasallikdan  so'ng SHakariyning  soqoli  oppoq  oqarib  ketibdi. SHakariy
soqolini  bo'yab  yuradigan  bo'libdi.  Sulton  Boyazid  sababini  so'raganida,  u  shunday  javob
beribdi:
-  Davlatli  podshohim,  qulingiz  kaminai  kamtarin  o'z  yoshimni  shubhasiz  bilurmen.
Soqolim esa yolg'on aytadur. Yolg'onchiligi uchun har gal yuziga qora chaplaymen!

 

Bir suhbatda Orif Nihatga dedilar:
- Egiladigan, bukiladigan, qatlanadigan, turli tuman katta-yu, kichik teshikchalarga ham
kirib ketaveradigan bir shisha kashf qildik. Orif Nihat debdi:
- Qisqasi shishani ham o'zimizga o'hshatdik desangiz-chi!
 Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
 

Mavlono  Jaloliddin  Rumiy  uylarida  eydigan  hech  vaqo  qolmaganini  habar  bergan
ayollaridan qayta-qayta so'rayveribdilar:
- Hech narsa qolmadimi?
- Yo'q.
- Og'izga oladigan hech vaqo yo'qmi?
- Yo'q.
- Hech narsa-ya?
- Hech narsa...
- Rostdanmi?!
Hazrati Mavlono shodliklaridan yuzlari gul-gul yonib, qo'llarini duoga ochdilar:
-  Allohim,  senga  hamdu  sanolar  bo'lsinki,  uyim  Rasululloh  sallallohu  alayhi
vasallamning honadoniga o'hshabdi!

 

Bir ramazon kuni bek shoir Hashmatdan so'radi:
- Hashmat, sening ham qarzing bormi?
- Ha, bor taqsir!
- Qancha, javob ber?
- Mahalla baqqoliga ming tanga, qassobga besh yuz tanga...
- To'hta,  to'hta!..  Men  sendan  pulu  mol  qarzini  so'raganim  yo'q,  ro'zadan  qarzing  bormi
deyapman?
Shoir Hashmat javob berdi:
-  Begim,  ro'za  qarzini  Alloh  so'ramasmidi?!  Sizning  so'raydiganingiz,  haytovur  pul
qarzidir?..

 

Bir kishi hastalanib og'rib qolgan do'stiga dedi: - Kel, o'rtoq ozgina Qur'on o'qib dam
solay, shoyad Alloh shifo bersa!
- E, qo'ysang-chi, shu gaplaringni!..
- Nega endi?
- Qur'on Allohning kalomi! Bunga gap yo'q. Ammo uni o'qib puf deganing bilan, insonga
ta'siri bo'larmidi?!
Shunda do'sti hastaning ko'ziga tik qarab dedi:
- It ekansan! CHo'chqasan! Eshshaksan!..
Hasta jahldan qizarib-bo'zarib, tili tutilib, g'o'ldirab qoldi.
-  Ana  ko'rdingmi! -  dedi  do'sti. -  Oddiy  haqorat  so'zlari  insonga  shuncha  ta'sir
ko'rsatadi-yu, Allohning kalomi beta'sir qoladimi?!

 

O'n ming chaqirim balandlikda uchayotgan tayyora (samolyot) birdaniga ishdan chiqib, pastga
sho'ng'iy boshladi. Tayyora ichidagi bir kam uch yuz yo'lovchi jon hovuchlagancha, Allohdan najot
so'rab,  duo  qila  boshladilar. Faqat  bir  kishigina  hotirjam  o'tirardi.  Uning  befarqligiga
hayron qolgan sherigi hunobi oshib dedi:
- Hoy, inson! Tayyora tushib ketyapti! Hademay erga urilib, portlab ketadi. Hech bo'lmasa, Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
bir og'iz duo o'qisang-chi?!
- E, portlasa menga nima? - dedi haligi kishi. - Dadamdan qolgan mulkmidiki!..

 

Bir shayh o'tirgan joyidan derazaga boqib, yonida o'tirganlarga debdi:
- Sizga yolg'on aytaman... falonchi o'tib ketyapti.
Hamma o'rnidan turib, derazadan tashqariga qarabdi. SHayh kulimsirab:
- Men  sizlarga  yolg'on  aytaman desam  ham,  o'rinlaringizdan  turib  qaradingiz. Dunyo  ham
shunday yolg'onchidir, ko'ra-bila nog'orasiga o'ynayveramiz!

 

Umrini  Allohni  inkor  qilish  bilan  o'tkazgan  bir  kishining  o'limi  hayitga  to'g'ri  keldi.
Odamlar:
-  Qara-ya,  yahshi  odam  ekanki,  shunday  yahshi  kunda  vafot  etdi, -  deganlarida,  bir
musulmon jerkib beribdi:
- Hoy, nodon! Abu Jahl ham Makkada o'lmaganmidi?!

 

Mavlono Jaloliddin Rumiy hazratlaridan so'rabdilar:
- Alloh ishqi nadir? Javob beribdilar:
- Men bo'l-da, bil!

 

Rus  elchisi  ta'tilni  o'tkazib  kelish  uchun  yurtiga  borishdan  oldin  hokimning  oldiga
kiribdi:
- Rusiyaga ketyapman - debdi u, - u erdan sizga nima keltiray?
- Yo'q,  yo'q, -  debdi  hokim  qo'llarini  silkib, -  boshimizga  bir  g'avg'oni  boshlab
kelmasang bo'ldi, boshqa hech narsang kerak emas!

 

Boyazid Bistomiy hazratlari jinnihona yonidan o'tayotganlarida, bir tabibning havonchada
dori maydalayotganini ko'rib:
- Behad gunohkorman, - debdilar, - shu kasalimga qarshi doring bormi?
Tabib  boshini  ko'tarib  ulgurmasdan,  jinnihona  panjarasidan  qarab  turgan  bir  hasta
javob beribdi:
- Tavbaning  tomiri bilan istig'forning yaprog'ini aralashtir. Qalb havonchasida  tavhid
to'qmog'i  bilan  tuyib  maydala.  Insof  elagidan  o'tkaz,  ko'z  yosh  bilan  yo'g'ir,  ishq  tandirida
pishir va bomdod bilan shom orasida ko'proq  tanovul qil. Ko'rasan, hastaligingdan asar ham
qolmaydi!
Bistomiy hazratlarining ko'zlari jiqqa yoshga to'lib debdilar:
- YO, Robbim! Bu dunyo hastahonasida ne tabiblaring bor!!!

 
 Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
Mulla Izzat oshhonada juda befarosat kishi bilan o'tirib qolibdi. Haligi kishi taomga
sanchqini shunaqayam qo'pollik bilan sanchibdiki, tovog'idan bir parcha et otilib ketib, mulla
Izzatning yoniga tushibdi:
- Bechora taom! - debdi milla Izzat. - Shu befarosatning dastidan menga emas, Allohga
sig'in!..

 

Mehmed Akif qo'lini yuvganidan so'ng, Nayzan Tavfiq uzatgan sochiqning kirligini ko'rib
baqirib yuboribdi:
- Yo'q, yo'q qo'limni hozirgina yuvdim!

 

Chor askarlari asirga tushgan SHayh Shomilning ustidan kulish uchun, bir necha kun na bir
burda non va na bir qultum suv beribdilar. So'ng qip-qizil chiroyli bir olmani oldilariga
qo'yibdilar. Ularnina hayolicha, och va tashna SHayh Shomil olmani fashillatib eyishi, ular esa
maza qilib kulishlari kerak edi. Ammo oradan yana bir necha kun o'tibdi hamki, SHayh Shomil
olmaga qo'l urmay, uni tomosha qilib o'tiraveribdi. Bu holdan hayratga tushgan uch rus askari
olmani emayotganining sababini so'rashibdi.
- Menga bir pichoq keltirsangiz, - debdi SHayh.
Keltirishibdi. Shunda SHayh Shomil olmani qo'liga olib to'rt qismga bo'libdi. Uch qismini
uch askarga berib, eng kichik bo'lagini o'ziga olibdi...

 

Hasisligi  bilan  nom  chiqargan  boy  har  gal  sayislari  kelib,  otlarga  arpa  berish
kerakligini aytishganida: "La havla", "La havla", deyverar, hech arpa bergisi kelmas ekan.
Bir kuni aravaga qo'shilgan otlar darmonsizlikdan sillasi qurib yiqilib qolibdi. Boy
qahri kelib, sayisiga o'dag'aylabdi:
- Otlarga nima bo'ldi?
Sayis ham bo'sh kelmapti:
- Nima bo'lardi, ho'jayin, "la havlani" eyaverib, "va la quvvata" bo'ldi!

 

Botil din ham mafkuralarni nega chuqur o'rganish shart emasligini so'raganlarida Mahmad
Salah shunday javob beribdi:
- Bir ovqatning achiganligini bilish uchun uning hammasini eyish shart emas-ku!

 

- Qarib  qoldingiz  endi  ro'za  tutmasangiz,  toqat  keltirishingiz  qiyin  bo'ladi, -
deganlarga Ahnaf bin Qays shunday javob berdilar:
- Allohning buyruqlariga toqat qilmoq, azobiga toqat qilmoqdan osonroq kechadi.

 

Sulton Alparslon yigirma etti ming kishilik askari bilan Vizantiya tuproqlarida olg'a Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
borar ekan, razvedkaga yuborgan zobitlaridan biri ko'zlari ola-kula bo'lib kelib qoldi.
- Sultonim, - dedi u hansirab. - Uch yuz ming kishilik dushman askari bizga yaqinlashib
kelmoqda.
Sulton Alparslon hech dimog'ini buzmay javob berdi:
- Biz esa ularga yaqinlashib bormoqdamiz.

 

Juda ko'p tamaki chekadigan bir mehmon, ketar ekan, u yoq-bu yoqqa qarayveribdi:
- Hech narsam qolib ketmadimikan?
- Qoldi, - debdi mezbon.
- Nima?
- Tutuningiz.

 

Tarih  sohasida  jahon  miqyosida  tengi  kam  olimlardan  bo'lgan  Mahmud  Kamoldan
so'radilar:
- Sizdagi bilimning o'ndan biriga ham ega bo'lmaganlar sizdan bir necha barobar ko'proq
tanildilar. Buning sababi nimada ekan?
- Men bilmoq uchun o'rgandim, ular bilinmoq uchun!

 

Bir hristian popi o'lkamizga kelib, yoshgina boladan cherkovning yo'lini so'rabdi.
Bola popni cherkovga kuzatib qo'yibdi. Minnatdor pop debdi:
- Barakalla, o'g'lim! Ertaga ham shu erga kelsang, senga jannatning yo'lini ko'rsataman.
Bola javob beribdi:
- Cherkovning yo'lini bilmagan, jannatning yo'lini qaerdan bilardingiz?!

 

Payg'ambarimiz (s.a.v.)dan:
- YO, Rasululloh, shayton kimlarga vasvasa soladi, - deb so'raganlarida, ul muborak zot:
- Ichi bo'sh uyga o'g'ri tushmaydi, - deb javob bergan ekanlar.

 

Hazrati  Bahouddin  Naqshband (q.s.)dan  muridlari  bir  karomat  ko'rsatishni  so'rashdi.
Hazrat o'rinlaridan turdilar-da, engil-engil besh-olti qadam yurib, yana joylariga cho'kdilar.
Muridlar hayron bo'lib qarashdi. Hazrati Naqshband (q.s.) dedilar:
- Ikki  elkamda  tog'day-tog'day  gunohlarni  ko'tarib,  qushday  engil  yurishimning  o'zi
karomat emasmi?!

 

Do'stim bilan, bugun ko'chada ko'z zinosidan saqlanish naqadar qiyin ekanligidan nolidik.
Shunda u bir rivoyatni aytib berdi:
Hazrati  Usmon (R-A.)  huzurlariga  borayotgan  hazrati  Anas  bin Molik (R.A.)ning  ko'zlari Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
yo'lda  go'zal  bir  ayolga  tushdi.  Chiroyiga  maftun  bo'lib,  ikki-uch  bor  qayrilib  qaradilar-da,
hazrati Usmon (R.A.)ning uylariga kirdilar.
Hazrati Usmon (R.A.) hazrati Anas (R.A.)ning ko'zlariga qarab:
- Ko'zlaringda  zino  izlarini  ko'ryapman,  Allohdan  uyalmadingmi,  nomard! -  dedilar.
Hazrati Anas (R.A.) hayratlanib:
-  YO  Usmon,  qaerdan  bilding?  YO  payg'ambarlik  hamon  davom  etyaptimi? -  deganlarida,
hazrat Usmon (R.A.) javob berdilar:
- Yo'q, payg'ambarlik Rasulullohning vafotlari bilan kesildi. Farosatim bilan bildim.

 

Poezdga  kech  qolgan  Najib  Fozil  ko'ngli  cho'kib  vokzaldan  qaytayotgan  ekan.  Bir  tanishi
ko'rib qolib, hol so'rabdi:
- Ha, ustoz, nima bo'ldi? Poezddan kech qoldingizmi?
Mag'lubiyatni tan olmaydigan Najib Fozil jahl bilan dedi:
- Bu qanaqa gap! Quvib yubordim poezdni, daf bo'lib ketdi!

 

Turkiyada  Riza  degan  bir  kasaba  bor.  Bir  ramazon  kuni  rizaliklar  muazzini  namozga
chaqiriladigan  azonni  shom  kirmasdan  o'n  daqiqa  oldinroq  o'qidi.  Bundan  habar  topgan
muftiylik, radio orqali, rizaliklarning  o'sha  kungi ro'zalari buzilgani, ramazondan  keyin
qazo qilishlari lozimligini aytdi. Ertasi kuni muftiylikka bir kishi sim qoqib so'radsh
- Taqsir, men asli rizalikman. Ammo bir necha yildan buyon Olmoniyada yashayman. Men ham
ro'zani qazo qilib tutaymi?

 

Bir kishi mashhur turk shoiri Mahmad Akif Ersoyni mazah qilmoqchi bo'libdi:
- Afandim, siz mol do'htirligini bitirgan edingiz-a?!
- Ha, bir ering og'riyaptimi?!

 

Nurotalik  Anvar  akamiz  Ramazon  oyida  qishloqlarida  kechgan  bir  voqeani  aytib
berdilar:
Bir qo'shnilari ikkinchisini yo'lda ushlab debdi:
- Uch  kundan  beri  uyingga  bir  kosa,  bir  kosadan  nisholda yuboraman. Faqat  kosani  bo'sh
qaytarasan, nomard, ana endi senga tosh yuboraman, eysan!
- Mayli, mayli aka, shu toshning ustiga ozgina nisholda qo'yib yuborsangiz bo'ldi.

 

Modomiki  koinot  egasiz,  o'z-o'zidan  paydo  bo'lib,  tartibsiz (stihiyali)  rivojlanayotgan
ekan, buncha olim iimani o'rganmoqchi bo'lib yuribdi?!

 

Bir  kishi  yozgan  ro'monini  baholash  uchun  Nayzan  Tavfiqqa  o'qitib,  fikrini  so'radi. Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
Ro'monni o'qib chiqqach, Nayzan dedi:
- Bo'lmaydi.
Haligi kishi tutaqib ketdi:
- O'zingiz hech ro'mon yozganingiz yo'q-ku!
Nayzan Tavfiq javob berdi:
- Rost, men tuhumning to'qini palag'dasidan ajrata olaman. Ammo hech tuhum tuqqanim yo'q-
ku...

 

So'rabdilar:
-  Otang  Hazrat  Talha (r.a.)  juda  jo'mard  odam  edi.  Imron,  sen  nega  buncha  hasislik
qilasan?
Imron javob beribdilar:
- Men Alloh yo'lida hovuchimni yopmayman, ammo botil ishlarda ochmayman ham!

 

Bir olim g'iybatchiga debdi:
- Aytaylik, sen yomonlayotgan odamning obro'si kamaydi, ammo bu to'kilgan obro' senikiga
kelib qo'shilmaydi-ku!

 

Buyuklarimizdan so'radilar:
- "Alloh men bilan", deyish to'g'rimi? Alloh hech quli bilan birga bo'lishi mumkinmi?
Javob berdilar:
- Qul o'z qulligini bilsa... mumkin.

 

Me'mor  Sinon  mashhur  Salimiya  minoralarini  qurarkan,  bir  to'da  bolalar  chug'urlashib,
nimanidir ko'rsatayotganlarini ko'rib qolibdi. Ularga yaqinlashib: "Nima gap" deb so'rabdi.
- Amaki, - deyishibdi ular, - shu minorangiz biroz qiyshayibdi.
- Ha,  unday  bo'lsa,  hozir  minorani  arqon  bilan  torttirib  to'g'rilaymiz.  Sizlar,  qarab
turinglar, - deb arqon keltirishni buyuribdi.
Me'mor  Sinon,  to  bolalar  to'g'ri  bo'ldi  deyishmaguncha,  minorani  bir  arqon  bilan
torttiraveribdi. Bolalar, to'g'ri bo'ldi, deyishgach to'htatibdi. Shu orada bir kishi kelib:
- Usta, bu arqon shunday katta minoraga hech bir ta'sir qilmasligini yahshi bilasiz. Nega
endi bolalarning gapiga kirib bunday qildingiz, - deganida, me'mor javob beribdi:
- Shunday qilmasam, bu churvaqalar shahar bo'ylab minora qiyshiq, degan gap tarqatishadi.
Minoraning  egri  emasligiga hech  kimni ishontirolmaymiz. Endi  esa, minora  egri  edi, arqon
bilan torttirib to'g'rilatdik, degan gap tarqatishadi. Bu gapga esa aqli bor odam ishonmaydi!

 

Qozi,  odamlarga  qarzini  to'lamay  yurgan  bir  kishini  choy  ichshi  bahonasida  uyiga
chaqirtirib, eshik oldiga bog'lab kirgan otini sottiribdi. Badalini qarz sohiblariga berib,
haligi kishiga debdi: Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Piyoda yurmoq, bo'yinda qarz bilan ot mingandan sharafliroqdir!

 

Bir moddiyunchi (materialist) so'rabdi:
- Allohga nima uchun ishonasan? Musulmon javob beribdi:
- Bor bo'lgani uchun!

 

Minbarga chiqib olib, hech tushmayotgan bir shoirga zaldagilar har tomondan gap otdilar:
- Qisqaroq qil!.. Qisqaroq!..
Shoir, bag'oyat bosiq bir ohangda javob berdi:
- Mendan keyingi kishi qisqaroq qiladi!

 

Imom  Hatib  maktabida  o'qib  yurgan  kezlarimiz  edi.  O'tilgan  darslarni  takrorlash  uchun
maktab tomonidan ikki oylik lagerlarga chiqilardi. Bir gal qirdagi lagerga chiqdik. Biz suv
ichadigan quduqdan pishloqchilar ham istifoda qilishar edi. Bir kun suv juda kamayib ketdi.
Mudirimiz bolalarni to'plab:
- "Ya G'iyasal Mutag'isin", deb tasbeh o'giringlar, Alloh bizga suv bersin, - dedi-da, o'zi
bir  tarafga  ketdi.  Avjimiz  kelib,  baravariga  baland-baland  o'qiy  boshladik.  Bir  payt,
qaerdandir halloslab mudirimiz etib keldi:
- O'chiringlar ovozlaringni! - deb baqirardi u. - O'chiringlar la'natilar, qolgan suvni
ham yo'qotasanlar! Bularga "Ya" denglar desam, "La" deb hayqiradi-ya!

 

Yana bir gal mudirimiz:
-  Hamma  alohida-alohida  dars  qilsin!  Ikkitangni  bir  erda  ko'rmayin,  naq  kaltak
eysanlar! - deb buyurib ketdi.
Biroz  dars  qildik.  Keyin  hammamiz  bir  darahtning  soyasiga  o'tirib  olib  ashula  ayta
boshladik. "Silkitsang-chi,  silkitsang-chi  ro'molchangni!",  deb  aytiladigan  ashulani  rosa
berilib  kuylayotganimizda,  yaqinginamizdan  mudirning  ovozi  eshitilib  qoldi: -  Ha,  mana
boryapman, silkib-silkib tayoqchamni!

 

Kurash  musobaqasi  paytida  bir  polvon  ikkinchisini  takka  bosibdi.  Shunda  tagda
qolganning  tarafdorlari  unga "oyog'ini  o'ra,  ol,  oyog'ini  ol,  oyog'ini  ol!"  deb  baqira
boshlabdilar.
Shunda tagda qolgan polvon zo'rg'a boshini chiqarib tarafdorlariga baqiribdi:
- E, qo'limdan kelsa edi, jonini olardim, kuchim etmasa nima qilay!

 

- Katta odam bo'lib ketibsan, do'stim. Buyuk bir davlatning vaziri bo'lish!..
-  E-e,  kattaligim  qursin,  birodar!  O'zimiz  qurayotgan shu  davlatni  til  uchida  istagancha Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar boshqaraman-u,  Allohning  kichkina  bir  pashshasigayam  kuchim  etmaydi.  Kechasi  bilan  so'rib
chiqadi, zang'arlar!

 
 

Istambullik olim YAhyo Kamoldan so'rabdilar:
- Sizga Anqaraning qaeri ko'proq yoqadi?
- Istambulga qaytadigan tarafi.

 

Bir qabila oqsoqollari Hazrati Umar (r.a.)ning oldilariga kelib:
- Qur'ondagi falon sura falon oyat falon harf ustidagi nuqtani o'sha harfning ostiga
qo'ysangiz. (Masalan, "nun" "be" bo'lsa) biz butun qabilamiz bilan Islom diniga kiramiz, -
deb shart qo'iishibdi.
Hazrati Umar (r.a.) shunday javob beribdilar:
- O'sha nuqtaga o'ta mustahkam bir ilgak ildirib, ilgakning boshqa uchiga butun koinotni
osib tortsangiz ham, nuqtani pastga tushira olmaysiz!..

 

Ochko'z bir vazir podshoga hushomad qilibdi:
- Shohim, aql solig'i olishni hech o'ylab ko'rdingizmi? Dunyoda kimsa yo'qki, tentakman, deb
da'vo qilsa! Hamma bir-biridan oshirib soliq to'lashga tushadi! Shoh yozilib kulibdi:
- Darvoqe, oqilona tadbir. "Topag'on"liging evaziga seni aql solig'idan ozod qilaman!

 

Bir olimdan so'rabdilar:
- Ukangni ko'proq yahshi ko'rasanmi do'stingnimi?
- Ukamni, - deb javob beribdi u. - agar do'st bo'lsa!..

 

Bir  faqir,  qirq  yamoq  to'ni  bilan  podshoh  huzuriga  kiribdi.  Uning  bu  ishi  podshohga
yoqmaganini ko'rib vazir do'q uribdi:
- Shoh huzuriga yag'iri chiqqan kiyimda kirish ayb ekanligini bilmaysanmi?!
- Podshoh huzuriga yirtiq kiyimda kirish ayb amas. Bil'aks, bu dargohdan shunday chiqish
aybdir,- debdi faqir.

 

Kaltak egan bolaga tasalli beribdilar:
- Hafa bo'lma bolakay, tayoq jannatdan chiqqan, yahshi narsa!
- Hechamda, - debdi bola yig'idan to'htamay, - yahshi bo'lsa jannatdan chiqmasdi.

 

Abdulhaq Shinosiy o'lguday ozoda, o'ta olifta bir adabiyotchi ekanlar. Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
U  kishi  bir  kosa  suv  keltirishni  so'rabdilar.  Oldilarida  o'tirgan  Sulaymon  Nazif
hizmatchiga debdi:
- Hoy uka, shu akahoningizga atalgan suvni avval yahshilab yuvib keltiring!..

 

Bemor:
- Do'htir, bu aroq ichki a'zolarimni kuydirib tashlamadimikan-a?
Do'htir:
-  Ichki  a'zolaringizni  kuydirganini  bilmayman,  ammo  jahannamda  biroz  yondirishi
mumkin.

 

YAhyo Kamol bag'oyat semizligidan charchab, bir do'kon soyasida o'tirib dam olarkan, ichkaridan
hizmatchi chiqib so'rabdi:
- Buyuring taqsir, nima olasiz?
YAhyo Kamol tabassum bilan javob beribdi:
- O'g'lim... Ruhsat bersangiz, biroz nafas olaman!

 

Kunlardan bir  kun Bahlul Daha  hazratlari, Horun  ar-Rashid  tahtini bo'sh  ko'rib, shartta
o'tirib olibdilar. Soqchilar ul zotni tahtdan tushirib, rosa kaltaklashibdi. Bundan behabar
halifa Horun ar-Rashid, yig'lab o'tirgan hazratga rahmi kelib, sababini suraganida:
-  Tahtdagi  bir  daqiqalik  saltanatim  uchun  shuncha  kaltak  edim, -  deb  javob  beribdi
hazrat. -  Unda  yillab  o'tirgan  sizning  aziz  boshingizga  qanday  balolar  kelishini  o'ylab
yig'layapman!..

 

Sahobalardan biri, Hazrati Abu Bakr (r.a.)dan so'rabdi:
- Gunohga botib ketdim, bir duo qiling!
Ul zoti muborak:
- YO Rabbim! Bir  gunohkor ikkinchisidan duo  so'rayapti. Ikkisini ham  afu  et! - deb duo
qilibdilar.

 

Bir zolim shohdan so'radilar:
- Shuncha odamni nega qatl ettirgansiz?
- Anig'ini bilmayman-u, lekin ulardan bir beadabi bu jazoga shunaqayam loyiq ediki...

 

Yo'lovchi haydovchidan namozini o'qib olishi uchun avtobusni to'htatib turishini so'rabdi:
- Qazo qilib o'qiysan! - debdi haydovchi.
- Men qazosini o'qimay, sen ruldayoq qazo qilib qolsang nima bo'ladi?! - debdi yo'lovchi.
 Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
 

Mahmat Kirqinchi Ho'jadan:
- Hazrati Odam nega jannatdan erga  tushirildi? - deb  so'raganlarida,  u  kishi shunday
javob beribdilar:
- Yomon  bo'libdimi?!  Ikki  kishi  keldilar.  Inshoolloh,  milliardlarcha  inson  bilan
qaytadilar. Jannatda qolganlarida, hamon ikkovlon yuravergan bo'lishardi.
- Ammo do'zahga tushadiganlarning soni ham!..
- SHaytonga  aldanib,  imtihondan  yiqilganlarni  miqdorini  bilmoq  muhim  emas.  Bitta
tovuqqa yigirma beshta tuhum bostirsang, o'n sakkiztasi luk chiqqanda ham, ettita tovuqqa ega
bo'lmaysanmi?!

 

Bir  shamsiya  ta'mirchisi  yozgan  she'rlarini  Shekspirga  o'qitibdi.  Shekspir  she'rlarni
katta bardosh bilan o'qib chiqqanidan so'ng, shamsiyachi shoirga debdi:
- Do'stim, siz shamsiya qiling, ko'p shamsiya qiling, faqat shamsiya qiling...

 

Bir boy davlatmandligidan kerilib, shayhga debdi:
- Sizga qancha pulu oltin kerak bo'lsa, mana mendan so'rang!
- Yo'q, - debdi shayh. - Men qulimning qulidan narsa so'ramayman!
- Ie, qanaqasiga sizga qul bo'lay? - darqahr bo'libdi boy. SHayh javob beribdi:
- Nafs mening qulim, sen esa nafsning qulisan!..

 

Qirqinchi Ho'jadan so'radilar:
- Ka'bani  ilk  ko'rgan  kishining  duosi mutlaqo  qabul  bo'lar  ekan. Biz  ko'rishimiz  bilan
nima deb duo qilaylik?
- "YO Robbim, bu erda nimaiki duo qilsam hammasini qabul qil" deb...

 

Bir kishi Muhammad bin Vosiyning oyog'iga chiqqan yarani ko'rib:
- Senga rahmim kelyapti, - deganida, u:
- Men esa huddi shu yaraning ko'zimdan chiqmaganiga shukr qilyapman, - debdi.

 

Merganligi bilan tanilgan ovchining qarshisiga turib olgan barvasta bir kishi:
- Ey yigit, zo'r bo'lsang, qo'limdan tutu erga ur! - deganida ovchi:
- Do'stim, -  deb  javob  beribdi. -  Men  merganman,  tutganimni  emas,  otganimni  erga
uraman.

 

Bir  ko'zi  ko'r  kishi  botqoqlik  bir  erni  sotib  olib  suvini  qochiribdi.  Yahshi  ishlov Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
beribdi. r  ekishga  tayyor,  unumli  holga  kelibdi: Qilgan ishidan  yagona  ko'zi  quvonib,  o'ziga
shunday debdi:
- Ey er, ana endi asl sohibingni topding!
Nogahon, er tilga kiribdi:
-  Ustimdan  sen  bilan  birga  to'qson  to'qqizta  bir  ko'zli "sohib"  odam  o'tdi.  Endi menga
egalik qilib o'tgan ikki ko'zlilarning hisobini o'ylab ko'r?!

 

Buyuklarimizdan biriga savol beribdilar:
- Taqsir siyosatning qaerida turaylik? Javob beribdi:
- Ho'ja  Nasriddindan "Janozaning  qaerida  turaylik",  deb  so'rashganida: "Qaerida
tursang turaver, faqat ichida bo'lma" degan ekan.

 

Suqrotning o'limga hukm etilganini eshitgan hotini:
- Seni nohaq o'ldirishyapti, - deb yig'lay boshlabdi.
- O'chir, - debdi Suqrot. - Hali meni haq bo'la turib o'ldirishlarini istabmiding?!

 

CHo'lda  bir  darveshga  duch  keldim: - "Boshimga  soya  qil,  boshqa  sadaqang  kerak  emas", -
derdi u.

 

-  Ko'p  gapiradigan,  gapni  cho'zadiganlar  bilan  qanday  muomala  kilish  kerak? -  deb
so'radilar Farobiydan.
- Ko'p gapirganni kam tinglash kerak! - dedi u.

 

Tibbiyot imtihonida talabani savolga tutaverib qiynagan o'qituvchi ohiri:
- Bir hastani terlatmoq uchun nima qilasan? - deb so'raganida, talaba javob qilibdi:
- Olib kelib, sizga imtihon topshirtiraman!

 

Dunyo  ne'matlariga  ahamiyat  bermaydigan,  o'zini  juda  kamtar  tutadigan  buyuk  Islom
olimlaridan  biri,  faqat  bir  kishi  o'tishi  mumkin  bo'lgan  tor  yo'lakda,  o'ziga  bino  qo'ygan
shaharning katta boylaridan biri bilan to'qnash kelibdi. Qorni kajavaday keladigan boy:
- Men bir devonaga yo'l berib chetga chiqmayman! - deb pishqiribdi. Haligi olim kishi
yo'l berar ekan, g'oyat sokin ohangda debdi.
- Men esa yo'l beraman!

 

- Ho'jam, inson maymundan paydo bo'lgan deyishadi, shu rostmi? Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Unda, olma pomidordan paydo bo'lgan ekan-da?

 

O'qituvchi:
- Inson odamsimon maymundan paydo bo'lgan.
  O'quvchi o'qituvchiga ishorat qilib past ovozda:
- Ba'zilari odamsimon eshakdan.

 

YAhudiylardan,  biri,  imtihon  qilib  ko'rish  uchun  Payg'ambarimiz (s.a.v.)ning  yonlariga
keldi va qo'lidagi taomni ko'rsatib:
- Ey Islom Payg'ambari bu mening rizqimmidir? - deb so'radi.
YAhudiy "ha"  javobini  olishi  bilan  qo'lidagi  emakni  otmoqchi,  rad  javobini  olsa,  shu
zahoti og'ziga  solmoqchi edi. Buni bilib  turgan Sarvari Olam hech  taraddudlanmasdan javob
berdilar:
- sang, rizqingdir!

 

Bemor:
- E-e, dunyoni rohatini ko'rdik-da do'htir, haliginggayam bordik, har turidan chekdik, har
turidan ichdik.
Do'htir bemorning analizlari natijalariga tikilar ekan:
- Voy bo'y, nimaga o'zingizni buncha urintirdingiz?
Bemor:
- Yoshlikda, endi do'htir, yoshlik. Yoshlik yahshi narsa, qarigandan keyin chatog'imiz chiqadi-
yu...
Do'htir bemorning gapini bo'lib:
- Unda "hushhabar"ni eshiting. Siz qarimaysiz!..

 

- Eh yoshlik, yoshlik! Suvday o'tib ketdi-ya!
- Qarilik ham!

 

Ko'k guldirasa, o'g'riga insof bitadi!

 

Hastani ALLOH davolaydi, haqini tabib oladi.

 

Issiq barchaga bir hil. Sovuq har kimning kiyimiga ko'ra.
 Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
 

Bu  dunyo  kemasiga  mingan  inson  ohiratga  tomon  ketmoqda. "Men  ohiratga  bormayman",
demoq naqadar ahmoqlikdir. Kema-ku, ohiratga ketmoqda, qudrati etadigani bo'lsa, marhamat,
tushib qolsin!

 

Odamlar tandir kabobu jigar kabob esin, biz baliq eylik? Bu qanday ko'rgulik, peshonam
qursin!

 

Dunyoda hech qanday dalil qolmagan taqdirda ham, bir mikrobning hayoti ALLOHni anglash
va anglatishim uchun etarlidir!
PASTRNAK

 

Dunyo yasangan, bezangan chiroyli bir kelinchak kabidir! U barchaga kulib boqadi, ammo hech
kimga tegmaydi.
Dunyoning  bu  kayfiyatini  anglagan  buyuk  zotlarimiz  unga  qiyo  ham  boqmay  o'tib
ketaveribdilar.

 

Olmos kabi bo'lki, yonsang, na erda kuling, na ko'kda tutuning qolmasin!

 

Biz yo'lda uchrashdik. Azon eshitildi,
- Yur, jome'ga - dedim. - Bugun jum'a!
- Masjidga bormasligimni bilasan-ku, - dedi.
- Bilaman-u, ammo qachongacha bormaysan?!
- Nima  desam  ekan,  ruhim  to'g'ri  kelmaydi. Hali  tayyor  emasman. Qolaversa, shimimning
tizzalari titilib, dazmoli buzilishidan ham qo'rqaman... arzimaydi.
Kulgim qistadi.
- Hazillashyapsanmi?
- Hazil-pazili yo'q. Oq kiyimni yahshi ko'rishimni, dog' tushirmasligimni bilasan-ku!
Haqiqatan ham, shunday  edi. U  ko'pincha oq  kiyim kiyardi. Kiyimlari doim dazmollangan,
toza, ozoda edi...
Oradan ikki oy o'tib, behos, uning jome' masjidida ekanligini eshitib qoldim. Yugurdim.
Jome'dagi namoz saflarining eng oldida edi.
Sekin-asta oldiga yaqinlashib past ovozda:
- Qani, og'ayni, senga nima bo'ldi? Masjidga bormayman demaganmiding? - deb so'radim.
Undan sado chiqmadi. Chunki boshdan oyoq oppoq kafanga o'rangancha tobutda yotar, uning uchun
janoza namozi o'qishlarini kutar edi.

   Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 

Saljuq  sultonlaridan  biri,  mavlono Jaloliddin  Rumiyni  ziyorat  qilib,  gap  asnosida
saltanatlari orasidagi farqni so'rabdi.
- Sening  saltanating,  to ko'zing ochiq  turgan muddatgacha davom  etadi. Meniki  esa ko'zim
yumilganidan keyin boshlanadi, - debdi mavlono.

 

Luqmoni Hakimdan:
- Hastaga nima ediraylik? - deb so'rabdilar.
- Achchiq so'zdan boshqa, nima edirsangiz ediravering - debdi Hakim.

 

Bir francuz yozuvchisi Mehmed Akifdan:
- Ayollaringizni uydan chiqarmas emishsizlar shu rostmi? - deb so'raganida, Akif:
- Avvallari  shunaqa  edi.  Ammo  keyinchalik  chiqardik.  Chiqarishga  chiqardig-u,  endi  hech
qaytarib uyga kirita olmayapmiz, - deb javob bergan ekan.

 

Olouddin Bashardan:
- SHayton nega mayhonaga ketayotganlarni vasvasaga solmaydi? - deb so'raganlarida.
- Vasvasa solsa adashib masjidga kirib ketishi mumkin-da! - degan ekan.

 

Ikrom  bilan  Akbar  dunyoning  eng  buyuk  Islom  oliygohi  Misrdagi  Azhar  dorilfununiga
qator fanlardan kirish imtihonlari topshirishibdi.
Ikrom imtihon natijalarini kutishga vaqti yo'q ekanligini bildirib, Akbarga debdi:
-  Akbar,  men  uyga  qaytaman.  Imtihon  natijalarini  telefonda  aytib  qo'ya  qolarsan.
Faqat, hozir bo'l. Men uyda bo'lmasam-u, dadam javob bersalar, olgan bo'sh baholarimni ayta
ko'rma!
- Ie! Bo'shlarini aytmasam, imtihon natijalarini qanday bilasan?
-  Bu juda  oson.  Agar  bitta fandan  bo'sh  bo'lsa: "Ikromga Hasandan  salom",  ikkita  bo'sh
bo'lsa: "Hasan va Husandan salom", mabodo uchta bo'sh bo'lsa: "Hasan, Husan va Alidan salom",
deb qo'yasan, tamom vassalom. Hammasi bo'sh bo'lmas-e, o'ldimi!
Ikrom uyga ketibdi.
Imtihon  natijalari  ma'lum  bo'lgach,  Akbar  do'stiga  sim  qoqibdi.  Telefon  dastagini
Ikromning otasi ko'targan ekan, Akbar shartga ko'ra:
-  Do'stim  Ikromga  aytib  qo'ying,  unga  butun  ummati  Muhammad  sallallohu  alayhi
vasallamdan salom! - debdi.

 

Bir mulla, qanday voqea yuz bermasin: "Taqdir ekan", deb qo'yarkan. Uning ikki dona qo'yi
bor ekan.
Qishloq podachilari bir kuni: "Qani, nima derkin?", deb shu ikki quyni suruvdan ajratib
yashirib qo'yibdilar-da, mullaga: Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Qo'ylaringni bo'ri eb ketdi! - debdilar.
- Taqdir  ekan, -  debdi  mulla  elka  qisib.  Ertasiga  qishloqdagilar  qo'ylarini  dalaga
haydashibdi.  Kuchli jala  quyib, favqulodda  qirning  yon-bag'ridan  toshib  kelgan  sel,  darada
to'planib  ketayotgan  suruvni  jarlikka  surib  ketibdi.  Jonlarini  zo'rg'a  saqlab  qolgan
hazilkashlar,  falokatni  kecha  qilgan  chatoq  ishlaridan  ko'rib,  boshlariga  yana  biron  balo
kelmasdan, mullaning uyiga yo'l olishibdi:
-  Karomatingga  tan  berdik!  Bizni  kechir!  Qo'ylaring  tirik,  qirdagi  qo'tanga  yashirib
qo'yganmiz. Ammo qishloqda senikidan boshqa bironta ham tirik qo'y qolmadi!
Mulla elka qisibdi: - Taqdir ekan

 

Imom-hatibda  o'qib  yurgan  paytlarimiz  edi.  Domlamiz  bilan  Islom  olamining  boshiga
kelgan falokat - ko'chalarni to'ldirib tashlagan behayo, beadab manzaralar, suratlar hususida
so'zlashib  ketayotgan  edik.  SHaharning  eng  tiqilinch  maydoniga  etganimizda  orqadan  birov
qarshidan kelayotgan kishiga baqirdi:
- Ha, nima bo'ldi?
- E, so'rama, falokat! Falokat!..
Nima ekan, deb atrofdagilar bir dam alanglab qoldilar.
- Qanday falokat?
- Qanday bo'lar edi? Uchu - nolga qoldik!..
Bu  javobdan  engil  nafas  olgan  domlamiz,  biror  bir  bellashuvda  yutqazib  qo'yganlari
anglashilgan bu yigitlarning ma'naviy holiga achindi:
- Alloh! Alloh! Odamlarning falokat haqidagi tushunchasiga qarang!..

 

Davrada tarkidunyochilik, ohir-oqibatda odamni nahsga bostiruvchi nafsni tiyish haqida
bahs ketayotgan edi, Bir kishi shunday rivoyat boshladi:
"Bir serjant yo'lda darveshni uchratib qolibdi, qarasa holi parishon... Achinib so'rabdi:
- Sen kimsan?
- Hech kim...
- Shunaqasiyam bo'ladimi?
- Bo'ladi. O'zing kimsan?
- Serjant.
- Keyin kim bo'lasan?
- Leytenant.
- Keyin-chi?
- Mayor.
- Undin keyin-chi?
- Polkovnik.
- Yana?
- General.
- Ho'p, undan keyin?
- Marshal!
- Marshal ham bo'lding deylik, undan keyin kim bo'lasan?
Serjant, undan keyin keladigan o'limni o'ylabdi.
- Hech kim.
- Qara-ya, - debdi darvesh, - mening rutbam hozirdanoq senikidan baland zkan!.." Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 

 

Hazrati Shibliy hastalanib qoldilar. Halifa ul zotni davolashga majusiy bir tabibni
yubordilar, Tabib hazrati Shibliydan so'radi:
- Ko'nglingiz nimani istayapti?
- Sening musulmon bo'lishingni!
- Musulmon bo'lsam, shifo topib to'shakdan turasizmi?
- Albatta!..
Tabib islomni qabul qildi. Hazrzt Shibliy ham sihat topib, o'rinlaridan turdilar. Buni
eshitgan halifa dedilar:
- Men bemorga tabib yubordim desam, bemorni tabibga yuborgan ekanman!

 

-  E,  qo'y  shu  gaplaringni,  kayfni  buzma!  O'zing  ham  namozni  juda  erta  boshlading-da!
Yashash  yahshi  narsa!  Oltmishlarga  kirsak  hudo  hohlasa,  biz  ham  boshlaymiz  ibodatni.  Qani
ko'tar! - I-i-i, men ololmayman! Gunoh-a!..
- Ey, oltmishlarga kirsak, bu gunohlarni tozalab yuvib tashlaymiz dedim-ku, ol!
- Kechirasan-u, oltmishgacha yashayman deb, Hudo bilan shartnoma tuzib qo'yganim yo'q-da!..

 

Avtobusda  uzoq  yo'lga  ketayotgan  edik.  Yonimdagi  notanish  sherigim  bilan  ancha
suhbatlashdik.  Vaqt  o'tdi,  manzilga  yaqin  qoldi. "Hammamiz  tushib-tushib  ketamiz.  Shu
sherigimni hayotda yana bir marta ko'ramanmi yo'qmi? Bir kun qiyomatda: - "Sen falon soat men
bilan suhbat qilding-u, o'zing haq yo'lda bo'la turib meni bir og'iz da'vat qilmabsan", - deb
yoqamdan olmasin, degan hayolga bordim. Shu o'y bilan sherigimga savol tashladim:
- Bu, avtobusni eng yahshi biladigan kishi kim ekan-a?
- Shofer bo'lsa kerak-da.
-  E,  yo'g'-e, -  dedi  oldimizda  o'tirgan  kishi. -  Bunaqa  avtobuslarning  bitta  ustasi
bo'ladi, u yoq-bu yog'i buzilsa, o'shanga olib borishadi. Bilsa, o'sha biladi-da.
Bahsga yana bir kishi qo'shildi.
- Buni ishlab chiqargan zavodning ishchilari biladi!
- Hammadan ko'p injeneri biladi!
Har kim o'zicha fikr bildira boshladi. Shunda men ovozimni baland ko'tarib dedim:
-  Aytinglarchi,  shu  avtobusni  o'ylab  chiqargan  konstruktordan  ham  yahshiroq  biladigan
kishi bo'lishi mumkinmi?!
Hamma gapimga qo'shildi. Tinchlandik. Men ham nafas rostlab, asl maqsadga o'tdim:
- Ho'sh, insonni-chi? Insonni kim yahshi biladi?
- Tuqqan onasi-da.
- Dadasiday biladigani yo'q. Naqd pushtikamaridan bo'lgan!
Bahs qizidi.
- Eng yaqin do'sti biladi!
- E, seni hotiningdan yahshiroq biladigan kishi yo'q!
- Bor! Do'htirlar!
- Ha, ayniqsa, psiholog bo'lsa!..
O'rnimdan turib ketdim:
- Hoy, birodarlar, bizni yaratgan ALLOHdan ham yahshiroq biladigan zot bormi dunyoda?! Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Ha-a, bunisi hayolda yo'q-da!
- To'g'ri aytding!
- Ammo yigit kallang bigiz ekan, toshga qaratsang teshaman deydi-ya!
Kulishdik.
Bu gaplardan ruhlanib yana hitob qildim: - Modomiki, bizni eng yahshi biladigan ALLOH
ekan  uning  kitobini  o'qishimiz  va  aytganlariga  amal  qilib  yashashimiz  kerak  emasmi?  Yoki
bizni  eng  yahshi  biladiganning  ko'rsatgan  yo'lidan  ham  to'g'riroq  yo'l  ko'rsatuvchi  bo'lishi
mumkinmi.
Bu  gapim  o'tirganlarga  ma'qul  keldi.  Ammo  hech  kimdan  sado  chiqmadi.  Hamma  o'ylovga
tushgan edi!..

 

Afrika  bo'ylarida  sayohat  qilib yurgan  kemadan  bir jinoyatchi  ushlandi. Jinoyatlari shu
qadar  og'ir  ediki,  hakamlar  uni shu  zahoti  suvga  cho'ktirib  o'ldirishga  buyurdilar. Jinoyatchi
epchillik bilan suv ostida qo'l oyog'ini arqondan bo'shatib sohilga chiqdi. Dunyodan behabar bir
zanji  qabilasi  yashaydigan manzil  ekan!  Ular  ummondan  chiqib  kyolgan  oq  tanli jinoyatchini
tangrilarining yuborgan rizqi deb  o'ylab, pishirib  edilar. Haq rost. Taqdirida  o'tda  kuyib
o'lish yozilgan ekan, kishi suvda cho'kib o'lmaydi.

 

Shogird:
-  Ustoz,  qurbaqa  suvda  ko'p  suzaverganidan  oyoqlarida  suzgichlar  paydo  bo'lgan,  degan
nazariyaga qanday qaraysiz?
Ustoz:
- O'sha nazariyaga ko'ra, burgut toshbaqaning ustini cho'qiyverib toshga aylantirib yuborgan
bo'lsa kerak.

 

Eng  katta  yulduz  turkumlari  kabi,  kichikdan  kichik  zarralar  ham  bir  qonunga  asosan
harakat qiladi. Bu ALLOHning yagona ekanligiga dalolat emasmi?!

 

Davra katta edi. Suhbat qizigandan qizidi. Kimdir:
- Hozir Azroil alayhissalom kelsa-yu: "Uch kundan keyin joningni olaman, tadorigingni
ko'raver", desa, nima qilardinglar? - deb o'rtaga savol tashladi.
- Barcha gunohlarim uchun tavba tazarru qilardim.
- Kecha-kunduz namoz o'qirdim.
- Ota-onamning roziliklarini olardim.
- Barcha qarzlarimni to'lab chiqardim.
- Molimning katta bir qismini beva-bechoralarga bo'lib berardim.
Haligi kshii yana gap tashladi.
- Nimaga shu ishlarni qilmayapmiz? YO ichimizda birov, yana uch kungacha tirik qolaman, deb
qat'iy ishonch bilan ayta oladimi?
Darhaqiqat, uch kun u yoqda tursin, yana o'n daqiqa yashashimizga ham kafolat yo'q edi!..
 Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
 

Hozir o'qi, qabrda o'qiyolmaysan.
Zubayr KUNDUZALP

 

Yo'l udirki, haqqa bora.
Yunus EMRO

 

Qizg'anchiqlik ojizlikning isyonidir.
Hazrati ALI (r.a.)

 

Bir majlisda Komedian Addia Jortardan:
- Kasal odam nima qilishi kerak? - deb so'rashganida, u:
- Mutlaqo  do'htirga  boring.  Chunki  do'htir  ham  tirikchilik  qilishi  kerak.  Buyurgan
dorilarini oling, chunki dorihonachi ham tirikchilik qilishi kerak. Ammo zinhor dorini icha
ko'rmang, chunki siz ham hali tirikchilik qilishingiz kerak! - deb javob beribdi.
Majlisda ishtirok etayotgan go'rkov shart o'rnidan turib, hayqiribdi:
- Jortarga quloq solmang, dorini iching, chunki biz ham tirikchilik qilishimiz kerak.

 

Sulton  ko'pchilik  Usmonli  podshohlari  kabi  safar  hozirliklarini  ko'rarkan  yuradigan
tomonini sir tutarmish. Bir kuni yana safar tadorigini ko'rar ekan, vaziri qay tomonga yurish
qilinajagini aytishni qattiq so'ray boshlabdi.
- Sen  sir  tutishni bilasanmi? -  so'rabdi Sulton. Vazirning ko'zlarida umid uchqunlari
chaqnabdi.
- Albatta sultonim, albatta bilamanda. Sulton shu ondayoq javob beribdi:
- Men ham...

 

Yo'lda  o'zlariga  to'qnash  kelayotgan  molni  ko'rib,  Imom  A'zam  yo'l  beribdilar.  Sababini
so'raganlarga esa shunday javob qilibdilar:
- Molning shohlari bo'lsa, mening aqlim bor!

 

SHaharning  eng  boy  kishisi "kimki  faqirligidan  shikoyatchi  bo'lsa,  falon  maydonga
kelsin" deb e'lon qildi.
- Maydon odam bilan to'lib toshib ketdi.
Barcha boyning nazridan umidvor edi. Boy kishi ikkinchi marta e'lon tarqatdi.
- Bir faqir faqirligi  uchun  gunohlari  kechirilib, jannatga  kirib  qoladigan  bo'lsa-yu,
o'sha payt jannatni menga bag'ishlashga rozi bo'lsa, bugundan boshlab barcha boyligim o'shaniki. Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
SHartimga rozi bo'lgan kelsin, mol-davlatimni qabul qilib olsin.
Biroz vaqtdan keyin maydonda hech kim qolmadi.
Boyning molu davlatidan faqirlarniki ko'proq bo'lib chiqdi.

 

Muallim savol qildi:
-  Bolalar,  agar  Alloh  hammamizning  jannatga  kirishimizni  istasa,  nega  bu  dunyoga
yubordi?
Bir o'quvchi o'rnidan turib javob berdi:
-  Muallim  siz  ham  hammamizning  a'lo  baholar  bilan  sinfdan  sinfga  ko'chishimizni
istaysiz, ammo nega imtihon qilasiz. Barchamizga birday besh baho qo'yib chiqmaysiz?!

 

Qatl oldidan mahkumga. "Ohirgi istagingni ayt?", dedilar.
- Tajriba orttirdim, - dedi u, - bu menga yahshi dars bo'ldi.

 

O'qituvchi keltirgan qand-qursini yashirib darsga kirdi-da, o'quvchilarga qarab:
- Alloh bor deydiganlar, qani, hozirning o'zida bergin deb undan biron nima, masalan,
qand so'rashsin-chi, Allohlari ularga berarmikin. Ammo mendan so'rasangiz shu zahoti berishim
mumkin, - debdi. O'qituvchining hiylasini bilib qolgan bir o'quvchi debdi:
- Muallim, qand menga allergiya beradi, yahshisi sizdan bitta olma so'ray qolay...

 

Hafaqonlik dardiga yo'liqqan falsafa muallimi dars boshladi:
- Inson koinot hokimi. Butun borliq...
Bir shaddod o'quvchi shartta gapni bo'ldi:
- O'z qon bosimiga hokim bo'lolmagan inson, qanday qilib koinotga hokim bo'lsin?!

 

Vahbi Qoraqosh ho'jadan bir yigit so'radi:
-  Ho'jam,  kunduz  kunlari  ishlayman,  ishim  ko'p,  namoz  o'qishga  vaqtim  etmaydi.  Hamma
namozlarimni qazo qilib, kechqurun o'qiyversam bo'larmikin?
Ho'ja javob berdi:
- Aytaylik, askar bo'lsangu qo'mondoning bir kunda besh marta huzuriga chorlasa, sen kun
bo'yi bormay, kechqurun borib unga besh marta salom bersang bo'larmikin?!

 

She'r yozishga qiziqadigan bir ayol Mahmad Chinorlidan so'radi:
- Mahmadbek ayollar yahshiroq she'r yozishadimi, erkaklarmi?
- Erkaklar.
- Ie, qanqasiga? Ayol kishi shunchalik nozikta'b, muloyim, go'zal yaratilgan bo'lsa-yu, yahshi
she'rni qo'poldan-qo'pol erkaklar yozsa? Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Honim,  gap bunda ilhom masalasidadir. Biz erkaklar o'sha nozikta'b,  go'zal ayollardan
ilhomlanib  she'r  yozamiz.  Ayollar  esa  bizday  qo'pol  yaralmishlardan  nima  ilhom  ham  olar
edilar?!

 

YO asling kabi ko'rin, yo ko'ringaning kabi bo'l!
Jaloliddin RUMIY

 

Abu Dardo (r.a.)ga ayoli faqirliklaridan shikoyat kildi, Javob berdilar:
-  Sabr  qil.  Oldinda  shunday  bir  cho'qqi  borki,  unga  faqat  yuki  engillargina  chiqa
oladilar.

 

Ibrohim bin Adhamga boy bir kosa oltin keltirdi.
- Buni bizdan qabul qilsangiz.
- Men faqirdan mol olmayman.
- Men faqir emishmanmi?!
Ibrohim bin Adham so'radilar:
- Hozirgi davlatingdan o'n baravar ko'proq davlatga ega bo'lging keladimi?
- Albatta! - dedi boy ko'zlari chaqnab.
-  Bu  holing  faqirlik  bo'lmay  nima?!  Berayotgan  narsangga  mendan  ko'ra,  o'zing
muhtojroqsan!..

 

- Alloh bor bo'lsa, mo''jiza ko'rsatsin! - degan kishiga bir shayh:
- Dunyoda mo''jiza bo'lmagan narsani sen ko'rsat! - deb javob beribdi.

 

Ingliz  elchisi  turk  o'ylarining  tashqi  devorlarida "YO  Hofiz" (Muhofaza  qilguvchi
Robbimiz) degan lavhalarni ko'rib bir turkdan so'rabdi:
- Shu lavhalarning ma'nosi nima?
Haligi  turk,  o'ylab  qarasa,  Islom  dinini  bilmaydigan  bir  kishiga  bu  so'zlarning
ma'nosini  bildirish  uchun  juda  uzoq  gapirish  kerak. Shuning  uchun  qisqa  qilib,  inglizlar
tushunadigan tushuncha bilan debdi:
- Bu ko'rganlaringiz Islom sug'urta shirkatining lavhalaridir.

 

Boyazid Bistomiy hazratlaridan:
- Siz suv ustida yurar emishsiz. Qanday qilasiz? - deb so'radilar.
- Bir quruq yog'och ham suvda yuzadi. Biz yog'ochcha bo'lmadikmi?!

  Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 

Abdulaziz Bakkina hazratlari bir kun muridlariga dedilar:
- Bu dunyoda ijarachi kabi yashang. Uy sohibi kabi yashasangiz, ketishingiz qiyinlashadi!

 

Musiqa muallimi bolaga tanbeh berdi:
- Men sening yoshingda musiqani suv qilib ichgan edim!
Bola javobda dedi:
- Demak, muallimingiz menikidan tuzukroq ekanda?!

 

Hazrati Ali (k.v.) ishtirok etgan bir majlisda sir saqlamoq hususida gap ketdi.
- Bu  haqda  sizning  fikringiz  qanday? -  deb  so'radilar  ul  zotdan.  Hazrati  Ali (k.v.)
javob berdilar:
- Har  qanday  sir,  saqlaganimiz  muddaticha  bizning  asirimizdir.  Oshkor  qilgan
daqiqamizdan e'tiboran, biz unga tobedirmiz.

 

Makkada ba'zi kishilar yolg'onchi payg'ambar Musaylamatul Kazzobning yoniga borib:
- Hazrati Muhammad (s.a.v.) qaysi darahtka yonlariga chaqirsalar u daraht tomir-pomiri
bilan  oldilariga  kelardi  va  U  zotning  payg'ambarliklariga  shahodat  berar  edi.  Sen  ham
payg'ambarman deyapsan. Qani, biror darahtni chaqirgin-chi, kelarmikin? - dedilar.
Musaylamatul Kazzob tang ahvolda qoldi va istar-istimas bir darahtga qarab:
- Ey daraht, yonimga kel - deb chaqira boshladi.
  Tabiiyki, darahtdan bir harakat kutilmadi. Musaylama sir boy bermay davom etdi:
- Nima ham qilardik, payg'ambarlarda kibr-g'urur bo'lmaydi, u kelmasa, men boraman.

 

Bir majlisda "Hotin kimdir?" degan bahs yuritilar ekan Hamid:
- Hotin -  bu  ari  demakdir, -  dedi.  Bir  kishi  uning  fikriga  e'tiroz  bildirganida
Hamid aytmoqchi bo'lgan gapini kengroq qilib tushuntirdi:
- "Hotin - ari" deganimning ma'nosi shuki, ari ham ignasini  sanchib jonni og'ritadi,
ham patak-patak bol beradi.

 

Sulton  Abdulaziz  Parijdaligida  Napoleon III  Fuat  Poshoga  sulton  haqida  ba'zi
latifalarni aytar, uning ustidan kular va tez-tez tanbeh berib:
- Ehtiyot bo'l, yana  sulton  hazratlariga  ayta  ko'rma! - derdi. Bir martasida Fuat Posho
chiday olmay javob berdi: - Qo'rqmang janob, sultonga aytganlaringizni etkazmayman. Ahir
uning siz haqingizdagi latifalarini aytayotganim yo'q-ku!

 

SHahobiddin Sulaymon bir kun Ahmad Hoshimga: Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Uch  kundan  beri  zehnimda  muhim  bir  fikr  aylanadi, -  debdi.  Ahmad  Hoshim  uning
mushohada hususidagi noqisligiga ishora qilib debdi:
- Juda  gunohga  qolibsan-ku? Qo'yvor,  ketsin! Bechora  uch  kundan  beri  zehningda  bir  o'zi
zerikib o'lgandir?!

 

So'zni juda oliftalik bilan qo'llaydigan bir professordan so'radilar:
- Qaysi hayvonni ko'proq hush ko'rasiz?
- Aytolmayman, odobsizlik bo'ladi.

 

Hazrat SHabiy fikrini chalg'itmoq bo'lib so'radilar:
- SHayton hotinining ismi nimadir?
- Nikohida guvohlikka o'tmaganman!

 

Mahmad  Akifning  onasi  qazo  qilganida,  ko'p  vaqtlardan  buyon  ko'rishmagan  do'stlari,
ta'ziya izhor etib maktub yozishdi. Shoir javoban shunday hat yozdi:
"YOhu! Sizlardan sado chiqishi uchun, bizning uyimizda janoza qo'pishi kerakmidi?!"

 

Nasriddin Ho'jadan so'radilar:
- Ho'jam! Shu, dunyo necha chaqirim kelarkin?
Shu asno yonlaridan tobut ko'tarib o'tdilar. Nasriddin Ho'ja tobut tomonga ishorat qildi:
- Ana undan so'ranglar, o'lchash ishini bitirib qaytyapti!..

 

Kutilmaganda  kelib  qolgan  qo'shnilarni mehmonhonaga  taklif  qilgan  uy  bekasi  ko'rpacha
keltirgani yon honaga chiqibdi.
- Voy-bo'y, - debdi qo'shni ayollardan biri, - uyning besaranjomligini!
- Umrim bino bo'lib, bunaqa falokat ayolni ko'rmaganman! - debdi ikkinchisi.
- Voy,  nimasini  aytasiz, -  debdi  uchinchisi  yarim  ovozda, -  qachon  kelsam,  uyi shunaqa
isqirt!
Uy bekasi kiribdi.
- Kechirasiz,  qo'shnijonlar, -  debdi  u, -  juda  hijolatda  qoldim.  Hozirgina  uyni
ta'mirlab bo'lgan ustalarni jo'natib, endi u yoq-bu yoqni yig'ishtirishga kirishayotgan edik.
- Voy, hechqisi yo'q, qo'yavering, - deyishibdi qo'shnilar.
Shu payt ostonada bir bola ko'rinibdi:
- Oyijon, -  debdi  u  uy  bekasiga. -  Boya  ish  ustidagi  hirgoyingizni  sizga  bildirmay
yozib  olaman  deb,  magnitofonni  yoqib  qo'yuvdim.  Shuni  aylantirib
qo'shnilarimizga eshittiring, bir maza qilishsin.
Buni eshitgan qo'shnilar qizarib-bo'zarib, o'z so'zlari ham yozilib qolganini bilib, tazarru
qilib, uzr so'ray boshlashibdi.
- Bu erdan-ku, qutuldik, - debdi ayollardan biri ko'chaga chiqishgan, - elkalarimizdagi Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
farishtalar  barcha  ishlarimizni  yozib  borayotibdi.  Tongla mahshar -  hisob-kitob  kuni  nima
qilamiz?!

 

Bir  qo'rqoq  urushda  hamisha  pana-pastqamlarda  yashirinib  jon  saqlashni  o'ylarkan.  Bir
kuni  u  hammani  hayratga  solib,  qilich  yalang'ochlagancha,  birinchi  bo'lib  jangga  otilibdi.
Oldingi safda botirlarcha jang qilibdi. Ohiri, botir deb dong chiqaribdi.
Sababini so'rabdilar. U shunday debdi:
- Avji jang vaqti bir handaqda jon hovuchlab yotgan edim. Bir kamon o'qi boshimdan oshib
o'tib  tuproqqa  sanchildi.  Bir  payt  qarasam,  erga  qadalgan  o'q  qimirlaganday  bo'lyapti.
Qiziqsinib borib qaradim. O'q iniga kirib olgan ilonga  suqilibdi! O'z-o'zimga dedimki, har
qancha yashirinsang ham, ajal kelsa, baribir topib olar ekan! Shu-shu qo'rquvni tashladim.

 

Bir kun oldin do'stim bilan metroda ko'rishishga kelishib hayrlashgandik. O'sha soatda etib
keldim,  bir  soat  kutdim,  yo'q,  ikki  soat  kutdim,  yo'q,  uch  soat  kutdim...  asablarim  chidamadi
uyiga  qarab  yo'l  oldim. "Doim  shunaqa  qiladi"  deb  o'yladim  ichimda,  uni  hurmat  qilganim
sayin o'zidan ketyapti, uning vaqti vaqt-u bizniki po'choq ekan-da. Bunday olganda bir pullik
odamu yana qadrini oshirganiga o'laymi. E, yuziga rosa so'kaman hozir, nima bo'lsa bo'lsin. Bitta
o'rtoq kam..." Jahl bilan eshikni ochdim. Birinchi ko'zim tushgan odam mahallaning murdasho'yi
edi. Yuvib bo'lishibdi. Do'stginamning janozasini o'qib uyga qaytdim.

 

Bola,  cho'ntak  harajatlari  uchun  dadasidan  olgan  pullarini  vaqtidan  avval  eb  qo'ydi.
YAqinda ta'til boshlanadi. Maza qilmaydi. Yo'lini topish kerak. Qo'liga tushgan jurnalda, har
bir hizmat uchun haq to'lanishi lozimligini o'qib, ko'zlari charaqlab ketdi. Bu mantiqqa ko'ra,
oilasi uchun qilgan ishlarining har biriga haq olishi kerak! Do'kondan non keltirishni besh
so'mga, ahlat to'kishni o'n so'mga, onasi bilan bozorga borib kelishini yigirma so'mga baholasa,
qimmatga tushmaydigandek edi.
Huddi  shunday  qildi.  Bir  varaqqa  oy  davomida  bajargan  ishlarini  yozib  narh  qo'ydi.
Umumiy summa 2500 so'mni tashkil etdi. Hatni sekingina onasining yoniga solib qo'ydi. Boyish
yo'lini topganidan boshi osmonda!
Ertalab dars stoli ustidan 2500 so'm pul va bir enlik hatcha topdi:
"Seni o'lim bilan olishib dunyoga keltirganim, yillar bo'yi ustingni toza tutganim, ming
bir  azob  bilan  o'stirayotganimning  haqi -  faqat  sevging  va  yonog'ingdan  olganim  birgina
o'pichdir! Ishlab topgan pulingni o'ynab-kulib ishlat, bolajonim!.."

 

5 oktyabr. Bugun bor bo'la boshladim. Buni hali ota-onam bilmaydilar. Bir olma urug'idan
ham kichikroqman. Ammo nima bo'lganda ham, men borman.
19  oktyabr.  Biroz  o'sgan  bo'lsam  ham,  biron  harakat  qiladigan  ahvolda  emasman. Onam  o'z
qoni  bilan  meni  boqmoqda.  Qalbining  shundoqqina  tagiga  joylashib  olganman.  Qizig'i
shundaki, borligimdan onam hali ham behabar!
23  oktyabr. Og'zim shakllana  boshladi.  O'zingiz  o'ylang,  bir  yildan  so'ng  maza  qilib  kula
oladigan bo'laman! Tilga kiraman. Eng avval "Nana" so'zidan boshlayman. Endi kim meni yo'q Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
deya  olardi?!  Nonning  ushog'i  ham  non-da,  to'g'rimi?  Sizga  bir  sirni  ochay,  men  qiz  bolaman.
Gullarni yahshi ko'radigan bo'laman!..
27  oktyabr.  Bugun  qalbim  ura  boshladi.  Bundan  keyin  hayotimning  ohirigacha  dukillab
turadi. Uni zavqu shavqqa to'ldiraman hali. Mana eshiting: Duk, duk, duk!
2  noyabr. Har  soatda  zig'irday  o'saman. Qo'llarim,  oyoqlarim  bichimga  keldi. Ammo  bu  qo'l-
oyoqchalarim  bilan  hali  beri  onamga  qarab  yugura  olmayman,  dadajonimning  bo'ynidan
qucholmayman!..
12 noyabr. Barmoq chiqara boshladim. Voy-bo'y, muncha kichik bo'lmasa! Hali ular bilan soch
tarayman, gullar teraman!..
20  noyabr.  Bugun  onam  do'htirga  bordi.  Bor  ekanligimni  bildi.  Rosa  sevingan  bo'lsangiz
kerak-a, onajon?! YAqinda qo'llaringizga olasiz meni, erkalatasiz!
25  noyabr.  Ota-onam  qiz  ekanligimni  haliyam  bilishmaydi.  Balki  o'g'il  yoki  egizak
kutishayotgandir. Ularga "syurpriz" bo'laman. Qani  endi, onajonimday  qora  soch, charos  ko'zli
bo'lsam!
13  dekabr.  Endi  atrofga  bemalol  qarayapman.  Faqat  qop-qorong'i  joydaman...  Baribir
bahtiyorman! Oz qoldi ko'zlarim dunyo yuzini ko'rishiga.
24  dekabr.  Onajonimning  qalb  urishini  eshityapman.  Mening  qalbimni  ham  his
qilyapsizmi, onajon? Juda sog'lom qizcha bo'laman. Tezroq dunyoga kelmoqni, bag'ringizda maza
qilib  uhlamoqni  istayman.  Siz  ham  mening  tezroq  tug'ilishimni  istayapsizmi,  onajon?
Yuzchalarimdan cho'lpillatib o'pasizmi? Meni yahshi ko'rasizmi?..
28  dekabr. Onajonim  do'htirga  keldilar... Voy,  nimalar  deyapsiz,  onajon,  rizqni Alloh
beradi-ku! Bu yog'idan havotirlanmang!
29 dekabr. Eh, onajonim! Nega tug'ilishimni istamayapsiz! Nega jajji qo'lchalarim bilan
yuzlaringizni silashimni, sizga erkalanishimni hohlamayapsiz? Afsus...
Oh, badanim og'riyapti! Qattiq og'riyapti! Meni qutqaring, onajon!.. Ona jon..

 

SHayh  Umar  Farruh  hazratlarining  ziyoratlariga  kelgan  kishi  yonlaridan  turib  ketgisi
kelmaydi.  Chunki  u  kishining  nurli  chehralari,  rohatbahsh  suhbatlari  insonga  jannat
bog'chasida o'tirganday kayfiyat bag'ishlaydi. Ammo qaytish ham kerak. Istar istamas, ba'zilari
ko'ziga yosh olib qaytadigan muridlarini yupatish uchun shayh:
- Bu dunyo dorul firoq azizim - deydilar, - bu dunyo dorul firoq.

 

Namoz  payti: "Kelib  bizga  qo'shilgin",  deganlarida: "Allohga  ehtiyojim  yo'q!",  degan
yigitchani so'roqqa tutdilar:
- Oshu nonga ehtiyojing bormi?
- Bor.
- Suvga-chi?
- Albatta.
- Havoga-chi?
- Bo'lmasam-chi!
- ru quyoshga-chi?
- Shubhasiz!
- Bas, - dedilar, - bularning bari Allohniki!
  Yigitcha shartta o'rnidan turib keta boshladi.
- Hoy, qayoqqa? Hikmatli latifalar va nishonga urilgan so'zlar


 
- Tahorat olaman!..
Mard udirki, engilganda tan olsin. Inondim degani hamon namozga tursin!

 

Bir  solih  yigit  Hizr  alayhissalomni  ko'rgisi  kelaveradigan  bo'lib  qoldi. Niyati  uning
duosini olish edi. Bir shayhning oldiga borib, "Hizr alayhissalom bilan uchrashtir" deb ko'p
yalinib yolvorganidan so'ng shayh:
- Menga yaqinroq o'tirda  ko'zingni yum, - deb buyurdi. Bir daqiqadan  so'ng "och" deb amr
qildi.  Yigit  o'zini  Ka'batullohning  ro'parasida  ko'rdi.  Hayratlandi,  yuraklari  hapriqib
ketdi.
- Shu  erda  o'tir -  deb  yana  buyurdi  shayh -  bomdod  namozini  o'qiganingdan  so'ng  o'ng
tomoningda oq kiyimda Hizr alayhissalomni ko'rasan unga mahkam yopish.
Yigit  bomdod  namozini  o'qiganidan  so'ng  shoshib  o'ng  tomoniga  qaradi.  Oppoq  kiyimlik
hushsurat bir kishi o'tirardi.
SHayhning "yopish"  degan  so'zini  moddiy  yopishish  deb  o'ylagan  yigit  u  kishining  qo'lini
mahkam ushlab oldi:
- Siz Hizrmisiz? - dedi u.
- Alloh oqibatingni hayrli qilsin, meni qo'yib yubor.
- Yo'q avval ayting, siz Hizrmisiz?
- Alloh oqibatingni hayrli qilsin qo'yib yubor!
  Yigit ushlab olgan kishisining Hizr alayhissalom ekanligini aniq bilib, keyin undan duo
istamoqchi edi.
- Ayting, - derdi u. - Ayting, Hizrmisiz, rostini ayting?!
Shunda Hizr alayhissalom dedilar:
- Ey yigit! Kecha seni karomat bilan bu erga keltirib qo'ygan kishi bugun imonsiz holda
dunyodan ko'z yumdi. Men seni oqibating hayrli bo'lsin deb duo qilyapman, bundan ortiq senga
nima kerak?!
Ha,  bir  umr  imon  bilan  ibodat  bilan  o'tyapman  deb  g'ururlanib  yurgan  inson  ohirgi
daqiqalarda  adashishi,  shubhalanib  qolishi,  natijada  tili  kalimaga  bormay  qolishi  ham
mumkin. Alloh bundan o'zi asrasin.
Alloh barchamizning oqibatimizni hayrli qilsin. Omin!

Dastur Mahsus ishlab chiqilgan!
Barcha xuquqlar ximoyalangan! c
Dasturchi Xurshidbek Sever.UZ
2016 yil
Sayt:
 [IMG]
men.png


Hikmatli_Latifalar

  Muallif: Java.UZ
  Java kitob Sever.UZ tomonidan tuzildi.
  Sayt:http://uzsmart.ru
= = = = = = = = = = = = = =

Barcha ma'lumotlar 
Sever.UZ
saytidan olindi

2016 yil.
Yangi java va android kitoblar faqat bizda!
Sever.UZ
http://sever.uz
http://uzsmart.ru
http://java.uz
http://ka4ka.uz

[URL]
YANGI JAVA KITOBLAR
http://uzsmart.ru/ups/215
O'zbekcha dastular
http://uzsmart.ru/ups/2125
O'zbekcha Java O'yinlar
http://uzsmart.ru/ups/1746
Android KITOBLAR
http://uzsmart.ru/ups/7710

