[IMG]
men.png
Said AHMAD

KIPRIKDA QOLGAN TONG
Qissa


Sharq NMAK
Toshkent  2008


Insonni badnom qiladigan har qanday harom-xarish ishlardan o`zini tiya olgan, bu dunyoga pok kelib, pok ketgan, nurdek tiniq hayot kechirgan, Alloh dargohiga farishta bo`lib yo`l olgan do`stim, ukam, jigarim, qadrdonim, xotirasi hech qachon yodimdan chiqmaydigan sevikli yozuvchim O`LMAS UMARBEKOVga bag`ishladim ushbu qissani.
Muallif

Birinchi bo`lim

Mashinada vodiy tomonga ketyapmiz. Yosh yozuvchi ukalarim bilan ba`zan shunaqa sayohatga chiqadigan odatimiz bor.
O`zim rul boshqarib kelyapman. Yonimda nihoyatda chaqqon, ziyrak, hech narsani nazaridan qochirmaydigan, goho kuldiraman deb gapning orqa-o`ngiga qaramay aytvoradigan Anvar Eshonov. Orqa o`rindiqda shu vodiyda tug`ilgan, birinchi hikoyalarini shu erda yozib e`lon qilgan Xudoyberdi To`xtaboev bilan ikki hikoyalar kitobini, Sevgim  sevgilim qissasini nashr qilgan, g`oyatda odobli, yosh bo`lishiga qaramay ko`pchilikning tavajjuhini o`ziga qaratgan O`lmas Umarbekov o`tiripti.
Boya yo`lga chiqayotganimizda u, tog`dan ketmaymizmi, deb so`ragan edi. Unga hozircha tog`da vodiyga xos hech narsa yo`q, hammayoq temir-tersak, texnika, ekskavatoru buldozerlar tosh surib yo`l ochyapti. Men sizlarni ota-bobolarimiz qatnagan yo`ldan olib kelyapman, degan edim.
 Otabek yurgan yo`ldanmi?  deb takror so`radi O`lmas.
Ko`pchilikni Otabek yurgan yo`l qiziqtiradi. O`sha yo`lni ko`rgilari keladi.
	Otabek yurgan yo`l manavi tog`lar orasida,  deyman ularga.  U yo`ldan yo otda, yo eshak minib o`tish mumkin. Biz Kumushbibi ota-onalari bilan aravada Toshkentga borgan yo`lni yoqalab kelyapmiz.
Kayroqqum dengizi bo`ylab borib, Qista ko`z bekatida to`xtadik. Choy ichib, picha dam olmoqchi edik. Samovarchi bola qorachoy yo`q, deb bahona qildi. O`zimizda bor, desak ham ko`nmadi. Qorachoy damlasam dadam uradi, deb ichkariga kirib ketdi-yu, qaytib chiqmadi.
Kula-kula yana yo`lga tushdik.
Havo toza, osmon tiniq. Dengizni mavjlantirib biz tomon esayotgan ajib bir namxush epkin ko`ngillarimizni yayratadi. Somonshuvoq tomlarda lolaqizg`aldoq gulxani lov-lov yonadi. Yigitlar chakkasida chuchmo`ma, qizlar sochida tolbargakdan sochpopuk...
Uzun novdalari erga tegay-tegay deb asta elpinayotgan majnuntol tagidagi so`rida etmishlarning nari-berisidagi, chap qulog`iga o`n besh tiyinlik tanga qistirgan bir qariya tizzasini quchoqlab, o`y o`ylab o`tiripti. U bizni ko`rib, kelinglar, mehmonlar, deb ilkis o`rnidan turdi. Shosha-pisha paloslarni qoqib, boshqatdan to`shadi. Tol kuchalasi tushgan joylarni bir sidra supurib chikdi.
	Ozroq hordiq olib turinglar, men hozir...
U shunday dedi-yu, shoshib ichkariga kirib ketdi. Ichkarida andak hayallab qoldi.
Elkasida dasturxon, bilagida sochiq. Bir qo`lida qorachoy damlangan Kuznestov choynagi, yana bir qo`lida shundaqa to`rtta piyola bilan chiqdi. Anvar chaqqonlik bilan elkasidan dasturxonni olib o`rtaga yozdi. Samovarchi choynak-piyolalarni dasturxon chetiga qo`yib Anvarga, ukaginam, choyni uch marta qaytarib manavi sochiqqa o`rab qo`ying, deb iltimos qildi. Choyxona ichidan isiriqning xushbo`y hidi dimoqlarimizga urildi.
U isiriq tutuni buralib-buralib chiqayotgan xokandozni ko`targancha mashina tomon ketdi. Mashina eshigini ochib isiriq tutata boshladi. Ishqilib o`rindiqqa cho`g` tushmasin-da, deb jonim halak. Xokandozni erga qo`yib, qog`ozga o`rog`li isiriq urug`larini mashina ishkopchasiga sochib yubordi. Keyin hammamizga bir-bir isiriq tutatib chiqdi. Ko`z tegmasin, xushro`y yigit ekansiz, deb O`lmasning boshidan xokandozni uch aylantirdi.
	Yomon ko`zdan asrasin, bunaqa husnni xudoyim har kimga ham beravermaydi, suygan bandasiga beradi. Bu zaifona chiroy emas, mardona chiroy. Ulamolarning gaplariga qaraganda, Xizir buvam ham xuddi shunaqa chiroyli odam bo`lgan ekanlar. Xo`jandda daryodan o`tishingiz bilan Chorux darron degan toshloq adirga ro`baro` kelasiz. Cho`ponlarning chorig`i toshlokda yirtilaverganidan o`z ismi o`zi bilan bo`lsin, deb toshloqni Chorux darron, ya`ni Choriq yirtar deb atashgan. Shu adirning isirig`i ming dardga davo. Toshkent tomonlarda tumov xuruj qilganda mashinalarini to`ldirib ispand-isiriq olib ketishadi. O`sha erdan men ham anchagina ispand opkeltirganman.
Samovarchi ichkariga kirib, marg`ilonnusxa do`ppi, oppoq yaktak kiyib, ikkita patnis ko`tarib chiqdi. Bittasida qand-qurs, sedonali oltita non. Nonni ushatib choynak ustidagi sochiqni oldi, piyolaga bir ho`plamgina choy quydi-da, lablarini cho`chchaytirib ichdi. Piyolaning lab tekkan joyini oppoq yaktagining ko`ksiga engilgina surtib, boshqatdan choy quydi. Uni menga uzatar ekan, indiyskiy, deb qo`ydi.
Uning hamma harakatlarini diqqat bilan kuzatib turgan O`lmas qoyil qolganini yashirolmay, qalin qoshlarini kerib jilmayib turardi.
O`lmasning nimadir degisi keldi.
	Eski zamonning buyumlaridan hali ham bor ekan-da?
Samovarchi javobni nimadan boshlashini bilmay, andak o`ylanib turdi.
	E, ukam-e, bu hammasi o`zidan ketish, haddan oshish, sendan qolsam qulog`imni kesganim bo`lsin, degan nodonlikdan chiqqan narsa. Bundan o`ttiz yil oldin desam to`g`ri bo`larmikan, bir esi yo`q samovarchi o`rtog`imiz choyxo`rlarni o`ziga og`dirish uchun faqat shunaqa choynak-piyola ishlatadigan bo`ldi. Sopol piyolada choy ichib yurgan choyxo`rlar o`ris poshshoning piyolasida choy ichaylik, deb samovarga aridek yopirildi. Agar shu cho`tirdan qolsam kallamni olib tashlayman, deb yana bittasi kuniga uch marta sog`iladigan sigirini buzog`i bilan sotib, xuddi o`shanaqa choynak-piyola oldirib keldi. Yana bitta samovarchi, ochig`ini aytsam, o`zimning tog`am, o`g`il uylayman, deb qachonlardan beri tishida tishlab yiqqan puliga Kuznestov xarid qilib keldi. Qo`qonlik arman savdogarlar qarasaki, Kuznestovning xaridori kundan-kun ko`payyapti. Mana bo`lmasam, dedi-yu narxni qopda pul olib keladigan boyvachchalarning ham bo`yi etmaydigan balandga ko`tarib qo`ydi. Otam rahmatli endi Kuznestov olish mening navbatim, deb turganda savdogar uning qo`lini kalta qilib qo`ydi. Otam rahmatlining ko`pkarida uloqni birovga oldirmaydigan, dumiga do`la-na taqilgan epchil oti bo`lardi. Chinnipurushlar shu otni bersang Kuznestov seniki, deb oyog`ini tirab oldi. Otam rahmatli, bolam o`ksimasin, deb shu otni bag`ridan yulib olgandek ikki yashik choynak-piyolaga ayirbosh qildi. Undan esdalik bo`lsin, deb dumiga boylangan do`lanani olib qoldi. Shu do`lanani haligacha asrayman. O`sha choynak-piyolalardan bittasi chegalangan, uchta choynak bilan to`qqizta piyola bor. Nozik-nozik mehmonlarga ishlataman. Qopqog`ini choynakka urib shiqirlatib, choy chaqiradiganlarni jinimdan ham yomon ko`raaan. Shiqirlataverib qopqog`ini arra qilib yuborishadi. Kar bo`lmasam, ko`r bo`lmasam, ovoz chiqazib, bitta choy, desang bo`ldi-da, oftobni soyaga etkazmay oldingga oborib qo`yaman. Biz taraflarda erkak mehmonlarni uyda kutmaydilar. Ayniqsa xotin-xalaj ko`p xonadonlarga 
