[IMG]
men.png
Ikkinchi bo`lim

O`lmas yaxshi-yaxshi hikoyalari, ixcham, o`qishli qissalari bilan tanilib kolgan edi. Abdulla aka ko`pincha, shu bolani soyuz a`zoligiga rasmiylashtirib qo`yish kerak, deb yurardi.
Ertaga soyuzda sekretariat bo`ladi. Bir nechta yosh yozuvchilar a`zolikka olinadi, deb bizga xabar qilgan edilar.
O`lmasni 1962 yilning avgust oyi o`rtalarida Moskvich mashinada Abdulla Qahhorning bog`iga olib bordim.
	Domla, O`lmasni ertaga bo`ladigan sekretariatda soyuzga qabul qilinadiganlar ro`yxatiga kiritib qo`ysangiz, deb kelgandik,  dedim.
	Shunaqa dardlaring bor ekan ikki kungina oldin kelmaysizlarmi. Soyuzga kabul qilinadiganlarning hujjati tayyor qilinib, raisga topshirilgan.
Har xil qalang`i-qasang`ilar a`zolikka qabul qilinaverganidan qattiqqo`l, talabchan, hech bir tomonga og`maydigan Abdulla Qahhorni shu komissiyaga rais qilgan edilar. Abdulla aka a`zolikka qabul qilinadiganlar bilan erinmay gaplashar, bilimini, dunyoqarashini, nimalar o`qiyotganini o`bdon surishtirardi. Xullas, ularni mayda taroqdan o`tqazardi.
	Bo`lmaydi,  dedi Abdulla aka.  Ertaga soyuz a`zoligiga mutlaqo talantsiz, adabiyotda bir oy ham umr ko`rolmaydigan o`tkinchi odamlar qabul qilinadi. Bittasini aytib qo`yaqolay. Najibulla Xabibullaev degan bir lo`ttiboz! Bilmadim uni kim oyog`idan o`likdek
sudrab olib keldi ekan? Agar O`lmas shunaqa odamlar bilan a`zolikka o`tishdan or qilmasa, mayli, qabul qilamiz. Menimcha, O`lmasning oriyati bunga yo`l bermas. Bir oydan keyin yana sekretariat bo`ladi. O`shanda uni chiroylik qilib a`zolikka o`tkazamiz,  dedi.
Tarvuzimiz qo`ltig`imizdan tushib qaytib kelyapmiz. Yo`lda unga, xafa bo`ldingmi, dedim rahmim kelib.
O`lmas mulohazali, fikri toza, sabr-qanoatli yigit edi. Sira xafa bo`lmaganini aytdi.
Ertasiga navbatdagi sekretariat bo`ldi.
Hay`at a`zolari joy-joylarida o`tirishibdi. Eshik oldida Moskvalik yozuvchilar Boris Privalov, Yuriy Karasevlar ichkariga chaqirishlarini kutib turishipti.
Raisimiz Yashin aka bugun a`zolikka qabul qilinadiganlarning nomlarini o`qidi. Abdulla aka tajang bir alpozda edi:
	Shularni soyuzga olishimiz shartmi?  dedi u xuddi nimadandir irganayotgan kayfiyatda. Bular adabiyotga ish bermaydigan to`rt kunlik mehmonlar-ku.
Yashin aka Abdulla Qahhorning qulog`iga juda past ovozda ro`yxat yuqorida tasdiqlanganini aytdi.
	Bo`lmasam bunday qilaylik,  dedi Abdulla aka baland, xamma eshitadigan qilib.  Siz o`sha yuqori idoraga besh-o`nta soyuz a`zosi degan hujjatdan berib qo`ying. Bizni ovora qilmay o`zlari a`zo qilib olaverishsin.
Markazqo`m kotibi Abdulla akaga nimadir demoqchi bo`ldi. Aftidan achchiqroq gap aytmoqchiligi bilinib turardi. Ammo Abdulla Qahhor bilan olishib bo`lmasligini bilib yumshadi.
Yosh yozuvchilardan ikkitasini, shular orasida Najibulla Xabibullaevni ham bore, nima bo`lsa bo`ldi, deb a`zolikka qabul qildilar. Ularning ijodi to`g`risida Nazir Safarov, Rahmat Fayziylar og`iz ko`pirtirib rosa gapirdilar.
Kotiba eshik orqasida navbat kutib turgan Yuriy Karasevni chaqirdi.
Uning ijodi to`g`risida Sheverdin bilan Vladimirovlar gapirishdi. Bu ajoyib, talantli tarjimon o`zbek romanlarini mahorat bilan tarjima qilayotganini, rus kitobxonlari uning tarjimasida o`zbek romanlarini o`qiyotganlarini gapirishdi. Endi o`z navbatini kutayotgan Boris Privalovni chaqirishdi.
Uning ijodi to`g`risida Aleksandr Udalov bilan Dmitriy Kovalev degan bugungi nomzodlarning oyog`ini yalab yuradigan soyuz dastyori gapirdi.
Abdulla Qahhor bilib turib, kaerda yashaysizlar, deb so`radi. Ular Yashin akadan madad kutgandek iltijo bilan qarashdi.
	Nima uchun Moskvada soyuzga o`tmay bizdan o`tmoqchisizlar? Moskvada sizlarni yozuvchi sifatida tanimaydilar. Kontrabanda usuli bilan bizdan soyuzga o`tmoqchisizlar,  dedi achitib. So`ng Abdulla aka yana faollashdi:  Soyuzimiz nizomida o`zi yashab turgan hududda a`zolikka qabul qilinadi deb aniq yozib qo`yilgan. Ularni biz soyuzga o`tqizolmaymiz...
Markazqo`m vakili, xo`p devoring, oqsoqol, yuqorining roziligini olganmiz, dedi yumshoqqina qilib.
	Mumkin emas. Nizomni buzishga haqkimiz yo`q. Agar boshqa masalalar bo`lmasa majlisni yopib ko`yaqolaylik,  dedi Abdulla aka o`rnidan turib.
Shunday deb o`zi chikib ketdi.
Soyuz a`zoligiga nomzod ikki Yozuvchi serraygancha qoldi. Ularning homiylari Abdulla aka orkasidan o`qraygancha qarab qoldilar.
Kelgusi sekretariatga Abdulla aka qatnasholmaydigan bo`ldi. Zudlik bilan chet el safariga jo`nab ketdi.
O`lmas Umarbekov yigirma birinchi sentyabr kuni Abdulla aka aytgandek bir chiroyli bo`lib soyuz a`zoligiga bironta qarshi ovozsiz qabul qilindi.
Markazqo`m vakili uni tabriklar ekan sekingina, shu joy sizniki bo`ladi, deb ko`ydi.

* * *

Abdulla aka ko`rgani kelganlar bilan xayrlashib, mening qolishimni so`radilar. Yonlariga stul qo`yib o`tirdim.
	Sizga ikkita maslahatim bor,  dedilar har doimgidek jiddiy ohangda, kandaydir shu paytgacha men sezmagan iliqlik, yumshoqlik bilan.
	Eshitaman,  dedim u kishining yuzlariga tikilib.
	Sizni soyuzga ishga chaqirishlari mumkin. Soyuzdagi yig`ilishlarga qatnashib yuravering. Ammo ishlamang. Ikkinchi gapim. Xotiningiz sizga juda mehribon. Shuni qadrlang.
Abdulla aka shunday deb engil jilmaydilar. Markazqo`m vakili meni Sh. R. Rashidov xuzuriga olib borayotib:
	...O`zbekfilmni taklif qilsalar, rozi bo`lma. Seni yozuvchilar soyuziga yuboramiz  dedi.
Sh. R. Rashidov huzurida chindan xam shu xaqda gap bo`ldi. Abdulla akaning maslahati dilimda bo`lgani sababli Sharof aka kinostudiya haqida gap ochganida darhol rozilik berdim. To`g`ri qildim. O`zbekfil`m studiyasida men katta bir tegirmonga tushib chiqqandek bo`ldim. Sakkiz yil direktorlik qildim. Studiya tarixida bunchalik uzoq ishlagan direktor bo`lmagan.

Qizimga maktublardan.

...O`lmas shu erda kino sirlarini, sstenariy ustida ishlash, rejissyorlar bilan hamkorlik kilish sirlarini bildi. Qanchadan qancha badiiy filmlar yaratdi. Hatto chet el rejissyorlari bilan hamkorlik qildi. O`zbekfilm unga katta ijod maktabi bo`ldi.
Qattiq uxlagan ekanman, telefon jiringlab uyg`otib yubordi. Qarasam soat oltidan besh minut o`tipti. Hali tong yorishmagan. Shoshib trubkani ko`tardim. Yashin akaning qabulxonadagi kotibasi Lyubaning ovozi:
	Soat sakkizda sekretariat bo`ladi. Tezda etib kelinglar.
Nima balo bo`ldiykan? Oqsoqol yozuvchilardan birontasi... Yo`g`e hammalari sog`-salomat edilar-ku! Yana kim biladi deysiz.
Saidaxon bilan etib bordik. Soyuzning plenumlar o`tadigan katta zalida odam ko`p. Raisning kabinetida ham hamma sekretariat a`zolari jamuljam bo`lib o`tirishipti.
Yashin aka sekretariat majlisini ochdi.
	Masala bitta. Yozuvchi G`ani Jahongirovni yozuvchilar soyuzi a`zoligiga qabul qilish, oldilaringizdagi konvertda byulleten tayyorlab qo`yilgan. Qani, Abdullajon, siz qabul komissiyasining raisi sifatida o`z vazifangizni ado eting.
Abdulla Qahhor:
	Men bugun lavozimimdan voz kechaman. Umuman, bu odamni soyuz a`zoligiga noloyiq kimsa deb bilaman. Ana endi bu yog`ini o`zingiz davom etdiraverasiz,  dedi.
Yashin aka qiziq ahvolga tushib qoldi. Nima deyishini bilmay oxiri juda past ovozda, birov eshitib, birov eshitmaydigan qilib, ham qo`rquv, ham tashvish bilan dedi.
	Bu yuqorining topshirig`i.
Gapining ohangidan aytsam tilim, aytmasam dilim kuyadi, degan ma`no sezilib turardi.
	Bo`lmasam, men Abdullajonning roziligi bilan a`zolikka nomzod Jahongirovning ijodiy biografiyasi bilan tanishtiraman. Qani, o`zini chaqiringlar.
Tashqarida jonini xovuchlab kutib turgan nomzod ko`zlari alang-jalang kirib keldi.
Yashin aka uni tanishtirishni davom etdirdi.
	Jahongirov G`ani, asosan folklor hamda bolalar adabiyoti bilan shug`ullanadi. Uning yosh terimchi to`g`risidagi ertak qissasi hozir yosh kitobxonlarimizning sevimli asari bo`lib qolgan.
Abdulla aka zaxarxanda qilib savol tashladi:
	Muni karangga, durust-ku. O`zi yozganmi?
	Sherigi ham bor. Sherigini o`chirib tashlasa ham bo`laveradi. Juda yuvosh odam.
Qoraqalpoq yozuvchilari telegrammani olib soyuzda favqulodda xodisa yuz berganga o`xshaydi, samolyotni kutsak ulgurib borolmaymiz deb avtobusda tuni bilan yo`l yurib, kelgan edilar. Jo`lmirza Aymurzaevdan boshqa yana uch kishi bemalol uxlab o`tirardilar. Xalq shoiri Jumamurotov bir-ikki marta xurrak otib yubordi. Uni turtib uyg`otib yubordilar. Bu xurrakdan ko`zlari ochilib ketgan Ibroyim Yusupov bilan Qaipbergenovlar shosha-pisha biz bunaqa odamni tanimaymiz, deb byulletendan nomzodni o`chirib tashladilar.
Jo`lmirzaning o`g`li bezorilik kilib kamalgan edi. Katta rahbarimiz Nukusga borganda uning o`g`lini bo`shatib yuborishni va`da qilgan edi. Shuning uchun ham bugungi tadbir kattaning roziligi bilan bo`layotganini bilgan Jo`lmirza u kishiga yoqish uchun nomzodga birin-chi bo`lib ovoz bergan edi.
Abdulla Qahhor bu qaysar, o`z so`zli qoraqalpoq yozuvchilaridan mamnun bo`lib o`tirardi.
Yashin aka Abdulla akani qo`ltiqlab boshqa kabinetga olib kirdi.
	Abdullajon, do`stim, qaysarlik qilmang. Bu ish bilan shaxsan kattamizning o`zlari shug`ullanganlar. U kishining topshiriqlarini bajaryapmiz xolos...
Abdulla Qahhorning qaysarligi tutdi.
	Bu gapni nega sekretariat a`zolari oldida aytmay, panada aytyapsiz? Yuring, odamlar oldida gapiring.
Yashin aka juda nokulay ahvolda qoldi. Aytsam tilim, aytmasam dilim kuyadi, degan maqol shu topda juda joyini topgan edi.
Yashin aka qaytib kelib, bo`shashib joyiga o`tirdi. Abdulla aka gapira ketdi:
	Har biri to`rt yuz, besh yuz sahifalik bir necha qissa va romanlar yozib qo`ygan yozuvchilar, besh-oltitadan doston yozib el og`ziga tushgan shoirlar, asarlari sahnalarda ijro qilinayotgan talantli dramaturglar qolib, bu chala mulla odamni yozuvchi deb soyuz a`zoligiga olsak, odamlar nima deydi? Yoshi oltmish-etmishlardan oshgan oqsoqollarni tong saharlab uyg`otib shu g`o`r, ertaga o`zi nima bo`lishini bilmaydigan xomgo`shtdek odam uchun bezovta qilish shartmidi? Zo`rniki tegirmon yurgizadi, deb nima deyishsa xo`p deyaverasizlarmi? Uyushmamiz adabiy utilsiryoning omboriga aylanib ketdi-ku!
Abdulla Qahhor zarda bilan tashqariga chiqib ketar ekan, Fatxullin ushlab turgan konvertni yulib olib cho`ntagiga solib qo`ydi. Eshik tutqichiga qo`l uzatar ekan, orqasiga o`girilib:
	Bugungi sekretariatdan mutlaqo noroziman. Bu masalani plenumga qo`yaman,  dedi.
Fatxullin sekretariat a`zosi emas. Lekin hammadan oldin kelib olib, odamlarga akd o`rgatib o`tirardi. Xatto yozuvchilarning s`ezdlarida, plenumlarida hech kim saylamasa ham prezidiumga chiqib o`tirib olardi.
Abdulla Qahhorning chiqib ketishidan foydalanib Jahongirovni xuddi dumidan ko`targandek qilib soyuz a`zoligiga qabul kilishdi.
Soat to`qqizlarda markazqo`m vakili plenumni shunday so`zlar bilan ochdi:
	Talantli yozuvchi, mohir so`z ustasi, bolalarimizning sevimli adibi Jahongirov G`anini plenum a`zoligiga tavsiya qilamiz. Nomzodimizning ijodi va faoliyati to`g`risida so`z aytish uchun Rahmat Fayziyni minbarga taklif qilamiz.
Katta zal odamga to`lib ketgan, plenum a`zolari ham, boshqa yozuvchilar ham bir yangilik bo`ladi shekilli deb o`ylab, plenum boshlanishini sabrsizlik bilan kutib o`tirardilar.
Xuddi zilzila bo`layotgandek orqa tomondagilar o`rnilaridan turib ketishdi.
	Biz Jahongirov degan yozuvchi borligini bilmaymiz.
Ellikdan ortiq odam o`rnidan turib olgan, shovqinni bosib bo`lmasdi.
Ibrohim Rahim plenum a`zolariga byulleten tarqatib chiqdi.
Xolid Rasul zalning qoq o`rtasida erga o`tirib olib byulletenni polga qo`ydi, nomzodning nomini mutlaqo o`qib bo`lmaydigan qilib o`chirib tashladi. Uning tepasiga kelgan markazqo`m vakili, uyat bo`ladi, uyat bo`ladi, dedi.
Xolid Rasul unga javob bermay zalning oxiriga qarab ketdi.
Hisob komissiyasining raisi  ko`p jihatlari Jahongirov qolipiga mos keladigan, talanti Jahongirovdan xam ancha past, ammo berilgan ovozlarni sanab chiqishda ustasi farang bo`lib ketgan Nasrullo Oxundiy saylov natijasini dazmoldan chiqqandek sip-silliq qilib qo`yardi. Bu gal uning nayranglari ish bermadi. Byulleten olganlarning yarmidan ko`pi byulletendan nomzodning nomini o`chirib tashlagan edilar.
Baribir Oxundiy byulletenlarni boshqatdan sanagan bo`lib, yana hisobni uchma-uch chiqazdi.
Jahongirov G`ani ko`pchilik ovoz bilan plenum a`zoligiga saylandi.
Yuqorining vakili yigirma minutlik tanaffus e`lon qilarkan, tarqab ketmay sabr qilishlarini o`tinib so`radi.
Sekretariat o`z ishini davom etdirdi.
Har bir sekretariat a`zosining oldiga konvertda byulleten qo`yilgan edi. Abdulla Qaxhor Fatxullin oldidagi konvertni olib, cho`ntagiga solib qo`ydi.
	Ko`riladigan masala bitta. Jahongirov G`anini yozuvchilar soyuzining sekretariat a`zosi hamda tashkiliy ishlar bo`yicha sekretari qilib saylash. Kimda qanday taklif bor? Marhamat, Ibrohim Rahim, so`z sizga.
Ibrohim Rahim rahbarlarga xos bo`ynini ichiga tortib gap boshladi.
	Hozir plenumda o`z ko`zlaringiz bilan ko`rdingiz. Jahongirov qanchalik obro`ga, hurmatga loyiq ekanini namoyish qildi. Barcha hujumlarga bardosh bera oldi. O`zining bosiqligi bilan, bardoshi bilan raqiblarini enga oldi. Men uyushmamizda ana shunday bir kishining sekretar bo`lishini orzu qilardim. Bugun shu orzum ro`yobga chiqqanidan xursandman. E`tiborlaringiz uchun rahmat.
Boshqa gapiradigan odam bo`lmadi. Abdulla Kdxxor shu chiqib ketganicha qaytib kelmadi. Yashin aka Jahongirov G`ani bir og`izdan uyushmamizning sekretariat a`zo-si hamda sekretari qilib saylangani bilan hammamizni tabrikladi. Sekretariat o`n besh minutlardan keyin yana o`z ishini davom ettirishini aytdi. Hammamizni plenumga taklif qildi.
Zalga chiqdik. Hech kim yo`q. Berilgan byulletenlarni oyoq ostiga tashlab ketib qolishipti. Zalda to`rtta bola o`tiripti. Ular Oxundiyning yugurdaklari. Qo`l ko`targan, qo`l ko`tarmaganlarni sanaydigan Oxundiy aytgandek qilib hisobni uchma-uch qiladigan bolalar.
Sekretariat yana o`z ishini tikladi. Hisob komissiyasining raisi Oxundiy axborot bera-boshladi.
	Sizlar sekretariat o`tqazayotganinglarda men plenumni yakunlab bo`lgan edim...
Hech kim unga plenum o`tqazishga sening nima haqqing bor, deb so`ramadi.
	Men hech qachon bunaqa demokratik, ochiq-oshkora fikrlar aytilgan plenumni ko`rmaganman. Hamma byulletenlarni tashlab ochikdan-ochiq ovoz beramiz deb Jahongirov G`ani nomzodini dil-dildan quvvatlab o`z fikrlarini bayon qildilar. Menimcha bu plenum uyushmamiz tarixida yorqin sahifa bo`lib qoladi.
Sekretariat ham xuddi yagana qilingan g`o`zadek siyraklashib qolgan edi. Har majlisda birovga so`z bermaydigan Uyg`un uyquni afzal bilib plenumga kelmadi. Asqad Muxtor gapga aralashmay Ogonyokni varaqlab o`tirdi. Laziz Qayumov Qo`krn pedinstitutida imtihon komissiyasiga rais ekan, kelolmadi. Ramz boshqa ishga tayinlangan ekan, bir ko`rindiyu ketib qoldi. Vohid Zohidov kasalxonada. Odil Yoqubov plenumga atayin kelmadi.
Majlis desa eb turgan ovqatini tuflab tashlab yugurib keladigan Nazir Safarov majlisning guli bo`lib o`tiripti. U Jahongirovni bag`riga bosgancha bir kun kerak bo`lib qolar, deb bir necha daqiqa kuchanib, o`pkasi bo`g`ziga tiqilib qolguncha ko`tarib turdi. Zo`riqqanidan bir qizarib, bir bo`zarardi.
To tushlikkacha uch plenum, to`rt sekretariat o`tqazgan soyuz rahbariyati bugungi qizg`in o`tgan ish kunini yakunlab, yangi sekretar nomidan pastdagi oshxonada tayyorlangan ziyofatga yo`l oldi.
Ushbu satrlar G`ani Jahongirovdek bir beozor odamni muvozanatdan chiqarib, nokulay ahvolga solganlarga, hayotda o`z joyini topolmaydigan qilib qo`yganlarga o`pkayu gina tariqasida yozildi.
Aslini olganda Jahongirov chindan beozor, qo`y og`zidan cho`p olmagan, birovni malomat qilmagan toza odam edi. Turli lavozimlarda ishlagan kezlari xizmat yuzasidan kelganlarning xojatini chiqarib, boz ustiga qo`li ko`ksida, ularga rahmat aytib, metro bekatigacha kuzatib qo`yardi.
Bu gaplarni G`ani Jahongirov bahonasida o`z mavqeini ko`tarib olish niyatida elib-yugurganlarga, halol, beozor odamlarni noqulay ahvolga solgan davr o`yinchilariga qarata otilgan ta`na toshlari deb biling.

* * *

Kecha O`lmasni uyiga tashlab o`tganimda bir zarur gapni aytish esimdan chiqqan ekan. Quvadagi bedana ovida bir o`limdan qolganingni Zuhroga aytmay qo`yaqol demoqchi edim. Uyiga qo`ng`iroq qildim. Trubkani Zuxro ko`tarib, Labbay, eshitaman dedi.
Trubkani shoshib joyiga qo`ydim.
O`lmasning bu dunyodan ketganiga besh yil bo`lay deyapti-ku!
Yosh yozuvchi ukalarim bilan vodiyga qilgan safarimizni so`zma-so`z, qadam-baqadam, soatma-soat xotirlab chiqqanman. Uni uyiga tashlab o`tganim ham xotira edi.
Bu voqea xotiraga aylanmasdan oldin uyiga olib kelganimda Zuhro buni nima qildinglar, sochlaridan, kiyimlaridan burqsib isiriq hidi kelyapti. Ko`ylaklari tutundan sarg`ayib ketibdi, degan edi.
Shunda hazil qilib, eringizni qaerga borsak isiriq tutatib, yomon ko`zdan asradik, degandim.
Ko`z tegish, ko`zikish degan gaplarga ishonmasdim. Unga tez-tez ko`z tegib turardi. U Toshkentda avariyaga uchrab, bir o`limdan qoldi. Minib ketayotgan mashinasi tramvay yo`liga chiqib ketib, simyog`ochga urilib to`ntarilib qoldi. Yaxshiyam tramvay sal uzoqrokda kelayotgan ekan. Xaydovchi to`xtatib qoldi.
Sirdaryoda ham xuddi shunaqa falokat yuz bergan. Dovondan o`tib Qo`qon tomon ketayotganda xayoli qochib mashinani boshqorolmay qolgan, mashina bir necha marta dumalab ketgan. Uni boshqa mashinaga sudratib, ustaxonaga olib borishgan.
Mashina minishning gashti boshqacha bo`ladi. Tabiat qo`yniga singib ketayotganga o`xshaysan. Xayolingga ko`p chiroyli gaplar keladi.
O`lmas ana shunday paytlarda yozayotgan yoki yozmoqchi bo`lgan qissa yo romanini o`ylab ketadi. Yo`lda uchrashi mumkin bo`lgan xavf-xatarlarni unutadi.
Falokat oyog`ing ostida, deb bejiz aytilmagan. Ana shu oyoq ostidagi falokat to`rt marta unga pand berdi.
Kuvadagi bedana ovi paytida sodir bo`lgan falokat O`lmasning ovga qiziqib ketib, o`zini unutgani tufayli yuz bergan edi.
O`lmas ko`zga yaqin yigit edi. Uni ko`rganlar orqasidan suqlanib qarab qolardilar.
Ana shunday paytlarda biz isiriqqa zo`r berardik. Ko`yinglar, kerakmas, deyishiga qaramay orqasidan quvib, isiriq tutatardik. Uni nihoyatda ehtiyot qilardik. Ko`ngliga qarardik. Safarga birga chiqqan yozuvchi ukalarimiz uni Qog`ozga o`ralgan qantdek avaylardilar.
O`sha safarimiz xotiramga shu qadar o`rnashib qolgan ediki, bir nimani unutsam, hozir O`lmasning o`zidan so`rayman, deb yuboradigan bo`lib qolgan edim.
Ayagan ko`zga cho`p tushar, degan gap bor. O`lmas bizning ayagan ko`zimiz edi.
U og`ir dardga chalindi. Hali Hindiston, hali Moskva kasalxonalarida qilmagan muolajalari qolmadi. Kundan-kunga o`lim xavfi bostirib kelaverdi.
Qodir xudo ellik oltinchi yilda uni Zuhro deb atalgan farishtaga ro`baro` qilgan edi. Men uni chinakam baxt, chinakam vafo, umringning oxirigacha ajralmas hamroh qilib yaratdim, dedi Alloh.
Zuhroni O`lmas bilan ajal o`rtasidagi o`q o`tmas qalqon qilib yaratgan ekan Xudoyim.
O`lmas holdan ketib, umr chirog`i so`na boshlagan damlarda Zuxrodan quvvat olardi. Shunda umr chirog`i yana parpirab ketardi. Zuhro O`lmas uchun maxsus quvvat manbai edi.
Bu satrlarni o`qiyotgan kishilar Zuxroxon O`lmas 6ilan birga yashab, biron kun rohat ko`rmagan ekan-da, deb o`ylashlari mumkin. Yo`q, unday emas. Er-xotin ikkovi yonma-yon turishining o`zi Zuhro uchun tuganmas rohat, quvonch edi. U O`lmasning dardiga em bo`layotganidan cheksiz baxtiyor edi. Ularning juftligi Tangri nazari tushgan juftlik edi.
O`lmas yozishi kerak. Ko`p narsalarni yozishi kerak. To`xtamay yozishi kerak.
Qani edi shifoxonada bunga imkon bo`lsa?
Zuhro shu to`g`rida o`ylardi. Kichkinagina tiqilinch palatada stol-stulga joy yo`q. Faqat tizzaga biron nima qo`yib yozish mumkin. Magazindan patnis olib kelsinmi, yo`q, bo`lmaydi. Patnis muzdek, sovuq, unga to`g`ri kel-maydi.
Shifoxona podvalida sinib, yaroqsiz bo`lib qolgan stol-stullar qalashib yotardi. Zuhro zora biron nimaga yaraydigan narsa topilib qolsa deb shu keraksiz bo`lib qolgan buyumlar orasidan yozuv stolining eshigini topdi. Chiroqqa solib buni nima qilsa bo`ladi, deb orqa-o`ngiga yaxshilab qaradi. Og`ir emas, engilgina, tizzaga qo`yib xat yozsa bo`ladi.
Zuhro eshikni yuqoriga olib chpqdi, artib tozaladi. Har xil dori hidi o`rnashib qolmaganmi, deb hidlab ham ko`rdi.
Zuhro shu haloskor eshikni O`lmasga ko`rsatganda uning ko`zlari yashnab ketdi. Darrov tizzasiga qo`yib, xuddi xat yozayotgandek qilib, barmoqlarini yurgizdi.
O`lmasga yozish imkoni paydo bo`lganidan Zuhro yayrab ketdi. O`lmas esa bu noyob tuhfa uchun minnatdor jilmayardi.
O`lmasning jilmayishi Zuhroga, Zuxroning mehr bilan boqib turishi O`lmasga mukofot edi.
Ular bir-birlarini samimiy tabassum bilan mukofotlagan edilar.
Bugun bizga etib kelgan Qizimga maktublar shu eshikchaga qog`oz qo`yib yozilganini ko`pchilik bilmasa kerak. Sarlavha tagidagi yozuvga ko`zingiz tushgandir. Unga Mangu dunyo bo`sag`asida deb yozib qo`yipti. Bu uning foniy dunyodan boqiy dunyoga ko`chayapman, degani...
U shunday berilib yozardiki, ertaga jarroh bo`g`ziga nashtar urishini ham unutib qo`ygan edi.
O`lmasning yozishga berilib ketganidan Zuhro xursand edi. U o`limni unutib, endi nimalar yozishini, qanaqa kitoblar chiqarishini Zuxroga to`lib-toshib gapirib berardi.
Uchta kitobni tayyorlab qo`yganman. Ikkitasi kelishib ham qo`yilgan. Tanlangan qissalarim G`afur G`ulom nomidagi nashriyotda chiqishi kerak. Yangi romanim Fotima va Zuhra Sharq Yuldu
