[IMG]
men.png
Jennings uyg'onib, tashqariga qaradi.
- Bu emas, - dedi Torn.
- Si. Jeneral gospitali.
- Yo'q, u eski bino edi. G'ishtin imorat. Esimda.
- Manzilni to'yori yozganmisiz? - so'radi Jennings.
- Jeneral gospitali, - qaytardi haydovchi.
- E differente (bu boshqa joy(ital.), - so'zida turib oldi Torn.
- Fuoco (yong'in (ital.), - javob berdi haydovchi. - Tre anni piu o meno (taxminan uch yil ilgari (ital.).
- Nima deyapti? - so'radi Jennings.
- Yong'in, - javob qildi Torn. - "Fuoko" yong'in degani.
- Si,- dedi taksichi. - Tre anni.
- Qanaqa yong'in? - so'radi Jennings.
- Chamasi, eski gospital yonib ketgan. Uning o'rniga boshqa qurishgan.
- Tre anni piu o meno. Multo morte.
Torn Jenningsga qaradi.
- Uch yil ilgari. Juda ko'pchilik halok bo'lgan ekan.
Ular taksichiga pul berishdi va undan kutib turishni so'rashdi. U dastlab unamadi, ammo pulning ko'pligini ko'rgach, rozi bo'ldi. Torn italyan tilida chala-chulpa qilib, Rimdan ketgunlaricha uning xizmatidan foydalanishlarini tushuntirdi.
Gospitalda deyarli hech kim yo'q edi. Jennings biror kishini topishga qaror qildi, Torn shu payt bir rohibani uchratib qoldi. Rohiba bundan uch yil ilgari sodir bo'lgan yong'in gospitalni poydevorigacha vayron qilganini tasdiqladi.

- Hamma narsa yonib ketmagandir, - qaysarlik bilan dedi Torn. - Qaydlar. Ular saqlanib qolgan bo'lishi kerak...
- U paytda men bu yerda ishlamasdim, - dedi rohiba inglizchalab. - Lekin odamlarning aytishicha, yong'in hamma narsani kulga aylantirgan.
- Balki, qog'ozlar biror yerda saqlanib qolgandir?
- Bilmadim.
Torn umidsizlikka tushgandi, rohiba esa yelkasini qimirlatib boshqa hech narsani bilmasligiga ishora qildi.
- Menga qarang, - dedi Torn. - Bu men uchun juda muhim. Men bu yerda bir chaqaloqni farzand qilib olganman. Menga uning tug'ilganligi haqidagi ma'lumotlar kerak.
- Bu yerda farzand asrab olish bo'lmagan.
- BIR marta bo'lgan. Anig'ini aytsam, farzand asrab olish emas...
- Adashyapsiz. Bizda farzand asrab olish javobgarlikdan ozod etish va yordam ko'rsatish agentligi orqali amalga oshiriladi.
- Sizda tug'ilganlik haqidagi qaydnomalar bormi? Bu yerda tug'ilgan chaqaloqlar haqidagi ma'lumotlarni saqlab qo'yasizlarmi?
- Ha, albatta.
- Balki men kunini...
- Foydasi yo'q, - uning so'zini bo'ldi Jennings. U Tornga yaqinlashdi. - Yong'in aynan hujjatlar bo'limida boshlangan. Yerto'lada, hujjatlar saqlanadigan joyda. Keyin esa olov yuqoriga ko'tarilgan va uchinchi qavat do'zaxga aylangan.

- Uchinchi qavat?...
- Tug'ish bo'limi, - bosh silkidi Jennings. - Kultepa qolgan xolos.
Torn devorga suyandi.
- Kechirasizlar... - dedi rohiba.
- To'xtab turing, - iltimos qildi Torn. - Xodimlar-chi? Axir KIMDIR tirik qolgan bo'lishi kerak.
- Ha. Juda kam odam.
- Bu yerda bo'yi baland kishi bo'lardi. Ruhoniy. Barzangi.
- Uning ismi Spilletto edimi?
- Ha, - Tornga jon kirdi. - Spilletto.
- U bu yerning rahbari edi.
- Ha, rahbar. U...
- U tirik qolgan.
Tornning qalbida umid uchquni paydo bo'ldi.
- U shu yerdami?
- Yo'q.
- Qaerda?
- Subyakodagi ibodatxonada. Yong'inda jabrlanganlarning ko'pchiligini o'sha yoqqa jo'natishgan. Ko'pchilik o'sha yerda vafot etdi, ammo u tirik. Esimda, buni mo''jiza deyishgandi, axir yong'in paytida u uchinchi qavatda bo'lgan ekan.

- Subyako? - so'radi Jennings.
Rohiba bosh irg'adi.
- San-Benedetto ibodatxonasi.
Mashinaga o'tirishlari bilanoq, ular xaritaga tikilishdi. Subyako shahri Italiyaning janubiy chegarasida bo'lib, u yerga borish uchun kechasi bilan yo'l yurish lozim edi. Ular uxlayotganlarida taksichi bemalol yursin deb, boradigan yo'llarini qizil qalamda belgilab berishdi.
San-Benedetto ibodatxonasi yarim vayrona bo'lsada, uning baland qo'rg'oni o'z salobatini saqlab qolgandi. Qo'rg'on asrlardan buyon ko'plab qamallarga dosh bergandi. Ikkinchi jahon urushi davrida bu yerni shtabga aylantirgan nemislar ibodatxonadagi barcha rohiblarni otib tashlashgandi. 1946 yilda italyanlarning o'zlari uning devori ortida yuz bergan xunrezliklarga nisbatan o'ch olish ma'nosida ibodatxonani minomyotlardan o'qqa tutishgandi.
Zamonning barcha sinovlariga qaramasdan, San-Benedetto muqaddas joyligicha qolgan va uning devorlari duo-iltijolarning aks-sadosini jimgina yutib kelardi.
Loyga belangan taksi ibodatxona oldiga yaqinlashdi. Haydovchi uxlab qolgan yo'lovchilarni uyg'otishga majbur bo'ldi.
- Senorlar?
Torn qimirlab qo'ydi. Jennings oynani tushirdi va atrofga alanglarkan, tongning musaffo havosidan to'yib nafas oldi.
- San-Benedetto, - dedi charchagan haydovchi.

Torn ko'zlarini ishqadi va qizg'ish osmon ostidagi ibodatxonaning mahobatli manzarasiga ko'zi tushdi.
- Buni qara, - shivirladi Jennings vahima bilan.
- Yaqinroqqa yursangiz bo'lmaydimi? - so'radi Torn.
Haydovchi inkor ma'nosida bosh chayqadi.
Unga uxlab turishni aytib, Torn va Jennings mashinadan tushishdi. Ular bellarigacha baland o'sgan o'tlar orasidagi so'qmoqdan borishar, ertalabki shudringdan butun kiyimlari ho'l bo'lib ketgandi. Yurish qiyin edi. Jennings bir soniyaga to'xtadi va kamerasini olib, ibodatxonani bir necha marta suratga oldi.
- Ishonish qiyin, - shivirladi u. - Jin ursin, ishonish qiyin.
Torn betoqat bo'lib u yoq-bu yoqqa alanglay boshladi va Jennings unga yetib oldi. Ular o'z nafaslari va uzoqdan, ibodatxona ichidan xuddi ingrash kabi eshitilayotgan qo'shiqqa quloq solgancha ildamlashardi.
- Bu yer juda qayg'uli ekan, - dedi Jennings ular eshik yoniga yetib kelishganida.
Qo'shiq ovozi xuddi devorlardan chiqib, ibodatxona yo'laklariga tarqalayotganga o'xshardi. Ular tovushning qaerdan kelayotganini aniqlashga uringanicha, asta-sekin yurib borishardi.
- Menimcha buyoqqa, - dedi Jennings uzun yo'lakka ishora qilib. - Iflosligini qara.
Oldinda jigarrang so'qmoq ko'rindi. So'qmoq ostonasiga tosh yotqizilgan yog'och eshik oldiga boshlab borardi. Ular eshikka yaqinlashganlarida qo'shiq balandroq eshitila boshladi. Eshikni qiya ochib, Torn va Jennings ichkariga mo'ralashdi. Ular o'zlarini xuddi o'rta asrlarga tushib qolgandek his qilishdi. Ular ulkan qadimiy zalni ko'rishdi. Tosh zinalar Isoning toshdan ishlangan haykali joylashtirilgan mehrobga olib borardi. Gumbaz tuynugidan tushayotgan quyosh nurlari haykalni yoritib turardi.
