[IMG]
men.png

3
Gaber Jennings ismli kishi Dalv burji ostida tug'ilgandi. U bema'ni soch turmagi va qaysarligi bilan ajralib turardi.
Jennings o'ta mutaassib fotomuxbir edi. U xuddi mushuk sichqonni poylagani kabi suratga olishning qulay vaqtini kutib o'tirishdan zerikmasdi. Uni kamyob suratlar muallifi sifatida bilishardi. U birorta ham hamkasbi tushira olmaydigan suratlarni topib kelardi. U Chelsida bir xonali uyda yashardi.
Keyingi paytda uning e'tiborini amerikalik elchi o'ziga tortgandi. Uning qanday kamchiliklari bor? U birortasi bilan yuradimi? Balki elchi shahvoniy jurnallar sotib olar? Jenningsni mana shu savollar qiziqtirardi. Bu savollarga hozircha javob topmagan bo'lsada, u umidini uzmagan va kuzatishda davom etardi.
Bugun u Pirfordga borishi kerak edi. Balki bu yerda u kerakli suratni ololmas, chunki usiz ham suratkashlar ko'p bo'ladi, ammo u birorta xizmatchini qarmoqqa ilintirishi mumkin.
Jennings saharlab o'rnidan turdi, fotoapparatlarini tekshirib ko'rdi. U karavoti ostidan kiyimlarini oldi va ozg'in badaniga ildi.

Uydan chiqib ketishdan oldin u taklifnomani izladi. Pirfordda Tornning o'g'li to'rt yoshga to'lishi munosabati bilan ziyofat o'tkazilishi kerak edi. Pirford tomon yetim-esir va nogiron bolalar to'ldirilgan avtobuslar kelayotgandi. Jennings ko'ngil yozish uchun nasha chekib oldi.
Tornlarning qo'rg'onidan bir milya narida mashinalarni kuzatayotgan va taklifnomalarni tekshirayotgan politsiyachilar turishardi. Jennings ular taklifnomani tekshirgunlaricha, atrofni tomosha qilib turdi.
Nihoyat u ulkan darvozalar oldida paydo bo'ldi va nashaning kayfini yozishga harakat qildi. Butun qo'rg'on bayramona bezatilgandi. Bolalar o'ynab yurishar, xizmatchilar esa mehmonlarga turli shirinliklar va mevalar tarqatishardi. Ularning ovozini chalinayotgan organ ovozi bosib ketardi. Bu yerda hatto folbin ayol ham o'z chodirini tikkan va Londondagi ancha mashhur kishilar chodir oldida navbat kutishardi.
Kichkinagina shotland poni otlari qo'rg'on bo'ylab chopib yurishardi. Ajoyib ziyofatdan og'zi qulog'ida bo'lgan suratkashlar to'xtovsiz suratga tushirishardi, ammo Jennings uchun bu yerda suratga oladigan narsa yo'q edi.
- Ha, hamkasb? Fototasmang tugadimi?
Bu "Gerald Nyus"ning suratchisi Gobi edi. U zudlik bilan yangi tasmani fotoapparatga soldi.

- Mushakbozlikni kutyapman, - dedi Jennings.
- Bunaqa joyda har doim ham bo'lavermaysan.
- Nima bo'pti? Kerak bo'lsa, sendan surat sotib olaman.
- Bironta g'ayritabiiy narsani kutyapsanmi?
- Menga boshqa narsa kerakmas.
- Bo'pti, omad tilayman. Omading kelmasa kerak, Tornlar bu yerdagi eng yaxshi oila.
Kutilmagan surat. Jenningsga mana shu kerak edi. Hech kim ko'ra olmagan narsani ko'rish. U Tornlarni kuzata boshladi. Agar ularning IChIGA kirib olsa edii
Hammaning nigohi uy ichidan olib chiqilayotgan ulkan tortga qaratildi. Enaga masxaraboz kiyimini kiyib olgan, yuziga oppoq upa chaplangan, lablariga esa tabassumni ifodalovchi labbo'yoq surtilgandi. U Demenni quchoqlab, uning yuziga yuzini bosdi.
Jennings bir burchakda turgan Katerina Tornni ko'zlari bilan izlab topdi. Uning yuz ifodasidan suratkash Katerina hozirgi voqeani yoqtirmaganini tushundi. Bayram torti atrofida yig'ilganlar qarsak chalishdi. Katerina oldinga yurdi.

- Uni folbinga olib kirmaysizmi? - qichqirdi muxbirlardan biri.
- Kelinglar, olib kiramiz, - dedi hamma bir ovozdan enagani folbinning chodiri tomon sudrashib.
- Uni men olib kiraman, - dedi Katerina Chessaning yoniga kelib.
- O'zim olib kiraveraman, xonim, - dedi enaga.
- Yo'q, o'zim, - sovuq jilmaydi Katerina.
Ularning ko'zlari uchrashdi va enaga indamay bolani onasiga berdi. Bunga hech kim e'tibor bermadi va faqat Jenningsgina buni ko'rdi. Enaga yolg'iz o'zi qoldi, uning ortida minora ko'rinib turardi. Chessa ortiga qayrilib uyga kirib ketguncha, Jennings uni ikki marta suratga olishga ulgurdi.
Folbinning chodiri oldida Katerina muxbirlardan tashqarida qolishlarini so'radi va ichkari kirdi.
- Salom, bolakay.
Folbin ayol kichkinagina yashil stol oldida o'tirar va iloji boricha sirli ovozda gapirishga harakat qilardi. Uning yuziga ham yashil bo'yoq surtilgandi. Demen unga qaradi va onasiga mahkam yopishdi.
- Qo'rqma Demen, - kuldi Katerina. - U yaxshi pari. To'g'rimi?
- Albatta, - dedi folbin, - qo'rqma.

- U seni kelajakda nima kutayotganini aytib beradi, - dedi Katerina.
- Kel yonimga, - chaqirdi folbin, - qo'lingni ber.
Demen onasiga yanada mahkamroq yopishdi. Folbin uning yoniga keldi.
- Qo'rqma, men ham odamman.
Demen tinchlandi va qo'lini uzatdi.
- O, qanday chiroyli qo'lcha! Kelajaging juda yaxshi bo'ladi.
Birdan u bolaning kaftiga qarab jim bo'lib qoldi.
- Bu qo'lingni uzat-chi.
Demen ikkinchi qo'lini ham uzatdi va folbin yanada taajjubga tushdi.
- Bunaqasini hech qachon ko'rmaganman, - dedi ayol. - Uch yildan beri folbinlik qilsamda, bunaqasini birinchi marta ko'rib turibman.
- Nimani ko'rdingiz?
- O'zingiz qarang. Uning kaftida hech qanday chiziq yo'q!
- Nima?
Katerina o'g'lining kaftiga qaradi.
- Uning qo'li kuymaganmi?
- Yo'q.
- O'zingizning qo'lingizga qarang. Mana bu chiziqlarni ko'ryapsizmi? Mana shu chiziqlar har bir kishining o'zigagina xos. Bu chiziqlar sizning taqdiringiz.
Oraga jimlik cho'kdi, bolakay esa nima gunohi borligini bilmoqchi bo'lganday qo'llariga qarardi.

- Qarang, barmoqlarining uchi qanday silliq, - dedi ayol. - Uning barmoq izlari ham yo'q!
Katerina haqiqatan ham shunday ekanligini ko'rdi.
- Juda yaxshi, - kuldi ayol. - Agar u birorta bankni o'marsa, uni hech kim topolmaydi.
- Uning kelajagini aytib berolmaysizmi? Bu yerga shuning uchun kirgandik.
Katerinaning ovozi qaltirar, uni qandaydir xavotir chulg'ab olgandi.
- Albatta.
Ayol bolaning qo'lidan ushlashi bilan tashqarida qattiq qichqiriq eshitildi.
- Demen! Demen! Buyoqqa chiq! Senga sovg'am bor!
Folbin jim bo'lib qoldi. Chessaning ovozi g'alati edi.
- Demen, bu yoqqa chiq. Qara, sen uchun nima qilaman!
Katerina Demenni ko'tarib chodirdan chiqdi va uyning tomiga qaradi. Yuqorida qo'lida arqon ushlagan Chessa turardi. U arqonni ko'tarib, uning bir uchi bo'yniga boyolanganini ko'rsatdi. Pastda to'planganlar jimgina qarab turishardi. Masxaraboz kiyimidagi enaga esa tom chetiga keldi va xuddi o'zini hovuzga tashlayotganday qo'llarini birlashtirdi.
- Qara, Demen! - qichqirdi Chessa. - Bu sen uchun! - Va tomdan sakradi.
Uning uchib tushayotgan tanasini arqon to'xtatib qoldi, keyin esa jonsiz tana chayqala boshladi.

Pastda turganlar u yoqdan-bu yoqqa chayqalayotgan tanaga xuddi sehrlangandek tikilib qolishgandi. Shu payt dahshatli chinqiriq eshitildi. Katerina dod solayotgandi. To'rt kishi unga yordamga shoshilishdi va uning uyga kirib ketishiga yordam berishdi. Demen o'z xonasida yolg'iz qoldi. U hozirgina bo'shab qolgan maydonchaga, tomga chiqib Chessaning bo'ynidagi arqonni yechayotgan politsiyachiga qaradi. Jasad pastga gursillab tushib, boshi majaq bo'ldi. Chessaning ko'zlari osmonga tikilgan, yuzida esa o'sha masxaraboz tabassumi turardi.
Chessani ko'mishdan bir kun ilgari havo bulutli edi. Pirford osmoni qora tusga kirgan va momaqaldiroq gumburlardi. Katerina butun kunni ko'zlarini uzoqlarga ma'nosiz tikkancha, mehmonxonada o'tkazdi. Tergovchining yozma dalolatnomasiga ko'ra, Chessaning qonidan allergiyaga qarshi ichiladigan dori topilgan, bu esa ishni yanada chigallashtirgandi. Atrofda hamma enaganing o'z joniga qasd qilgani haqida gapirardi. Torn esa muxbirlardan yashirinib, uydan chiqmadi. U xotinining ruhiy iztirobga tushishidan qo'rqayotgandi.
- Bunchalik g'am chekma, azizam, - dedi u mehmonxonaga kirib. - Axir Chessa oilamiz a'zosi emasdi-ku.
- Edi, - dedi jimgina Katerina. - U doimo biz bilan yashashni istashini aytgandi.
Torn bosh chayqadi.

- U ahdidan voz kechgan ekan. - Torn xotinining ko'ziga qarashdan cho'chiyotgandi. - Kechir, - qo'shib qo'ydi u, - lekin menga bunday o'tirishing yoqmayapti.
- Hammasiga men aybdorman, Jeremi.
- Sen?
- Tug'ilgan kunda bir voqea bo'lgandii
Torn uning yoniga o'tirdi.
- Unga hamma e'tibor qaratdi, - davom etdi Katerina, - va men rashk qila boshladim. Men undan Demenni tortib oldim, chunki o'zim hammaning e'tiborini tortishni istagandim.
- Menimcha, sen o'zingga nisbatan juda talabchanlik qilyapsan. Qizning ruhiyati barqaror emasdi.
- Meniki ham, - dedi Katerina. - Agar e'tiborda bo'lish men uchun shunchalik muhim bo'lsa.
U jim bo'lib qoldi. Hamma gap aytib bo'lingandi. Torn uni quchoqladi va u uxlab qolguncha kutib turdi. Bir soatcha shunday o'tirdi, keyin xotinini asta ko'tarib, yotoqxonaga olib kirdi. Ertasiga ertalab Katerina Demenni olib Chessani ko'mish marosimiga bordi. To'planganlar bor-yo'g'i qizning yaqinlari va Katerina bilan Demen edi. Ko'mishdan oldin ruhoniy duo o'qidi. Torn jamoatchilik fikridan qo'rqib, unda ishtirok etmadi va Katerinadan ham u yerga bormaslikni so'radi. Ammo u enagani yaxshi ko'rardi.

Qabriston panjarasi ortida Torn elchixonadan jo'natgan ikki askar ichkariga kiritmayotgan muxbirlar to'planishgandi. Ular orasida Jennings ham bor edi. Suv o'tmaydigan plashga o'rangan Jennings daraxt ortida turar va marosimni fotoapparati yordamida kuzatardi. Bu apparat juda uzoqdagi narsani ham bemalol suratga olardi. Muxbir ob'ektivda hammaga bir-bir qarab chiqdi. Katerinaning yonida bolakay turardi.
Jenningsni aynan bola qiziqtirib qolgandi va kerakli paytni kuta boshladi. Kutilgan daqiqa yetib keldi. Demenning yuz ifodasi va ko'z qarashi xuddi nimadandir cho'chib ketgandek o'zgardi, ammo birpasda tinchlandi. Demenning ko'zlari qabriston burchagiga qadalgandi. Jennings fotoapparatini o'sha tomonga qaratdi, ammo qabr toshlaridan boshqa narsani ko'rmadi. Keyin esa nimadir qimirladi. Qandaydir qora narsa ko'zga tashlandi. Jennings apparat sezgirligini kuchaytirdi. Bu hayvon edi. Juda katta va qop-qora it. Uning pastki jag'i oldinga turtib chiqqan, tishlari ko'rinib turardi. Itni hech kim sezmadi. It jim turar, Jennings esa oq-qora tasvirli tasmani olgani uchun o'zini la'natlardi: itning sap-sariq ko'zlari dahshatli va sirli boqardi. Jennings itni suratga oldi, keyin esa ob'ektivni burib, bolani suratga oldi.
Bunday surat uchun butun kunni sarflasa ham arzirdi. Jennings o'z ishidan qoniqish hosil qildi.
It va bola uzoqdan kichkina bo'lib ko'rinishardi, ammo ularning so'zsiz suhbati g'ayritabiiy edi.
Ertasiga ertalab ikkita voqea yuz berdi: kuchli yomg'ir yog'di va irland millatiga mansub Beylok xonim kelib, o'zini yangi enaga deb tanishtirdi. Soqchi uni to'xtatib qolishga urindi, ammo Beylok xonim uni turtib o'tib ketdi.

- Hozir sizlarga qiyinligini bilaman, - dedi u paltosini yecharkan, er-xotin Tornlarga, - shuning uchun qayg'ungiz haqida eslatib o'tirmayman. Ammo yosh qizni enagalikka yollagan odam g'alvani pulga sotib oladi.
Torn va Katerina og'izlarini ochganicha unga qarab turishardi.
- Yaxshi enagani qaydan bilish mumkinligini aytaymi? - Kuldi u. - Ko'kragining katta-kichikligidan. Bu kichkina qizlar har haftada almashishadi. Menga o'xshaganlar esa uzoq vaqt qolishadi. Gayd-parkka borsangiz, gapim rostligini ko'rasiz.
U birpas jim qoldi. Keyin chamadonini ko'tardi.
- Xo'p, yaxshi. Bola qani?
- Yuring, ko'rsataman, - dedi Katerina zinadan ko'tarilar ekan.
- Bizni yolg'iz qoldirasiz, xo'pmi? O'zimiz tanishib olamiz, - taklif qildi Beylok xonim.
- Demen notanish odamlardan uyaladi.
- Faqat mendan emas, ishonavering.
- Rostini aytyapmani
- Qo'ysangiz-chi. Urinib ko'raman.
U chiqib ketgach, Tornlar bir-biriga qarashdi.
- U menga yoqdi, - dedi Jeremi.
- Mengayam.
- Uni qaerdan topding?
- Qaerdan topdim? - so'radi Katerina.
- Ha.
- Uni men topganim yo'q. Uni sen topding deb o'ylabman.

Torn yangi enagani chaqirdi:
- Beylok xonim!
U ikkinchi qavat maydonchasiga chiqib Tornlarga qaradi:
- Ha?
- Kechirasiz, bir narsani tushunmadiki
- Nimani?
- Bu yerga qanday kelib qoldingiz?
- Taksida.
- Yo'q, sizni bu yerga kim jo'natdi?
- Boshqarma.
- Boshqarma?
- Ular gazetadan enagasiz qolganingizni bilishib, boshqasini jo'natishdi. Ya'ni, meni.
Torn hozir Londonda ish topish qanchalik qiyinligini bilardi, shuning uchun u Beylokning so'zlariga ishondi.
- Ular juda ishbilarmon-da, - dedi Torn.
- Balki ularga qo'ng'iroq qilib so'rab ko'rsammikin? - taklif qildi Katerina.
- Albatta, - sovuq javob qildi ayol. - Men ko'chada kutib turaymi?
- Yo'q-yo'qi - vaziyatni yumshatishga urindi Torn.

- Men josusga o'xshaymanmi? - do'q qildi Beylok.
- Yo'q, - kuldi Torn.
- Balki, sumkamda magnitofon bordir. Meni tintuv qilishga buyruq berarsiz?
Ular kulishdi.
- Bo'pti, boravering, - dedi Torn. - Keyinroq surishtirib ko'rarmiz.
Katerina boshqarmaga qo'ng'iroq qildi. U yerdagilar Beylok xonim katta tajribaga ega ekanligini aytishdi. Faqatgina bir anglashilmovchilik bo'lib, qaydnomaga ko'ra Beylok Rimda ishlar ekan. Keyinroq uning hozirgi ish joyini qayd qilib qo'yishlarini aytishdi.
Katerina go'shakni ildi va eriga qaradi. Torn yelkasini qisdi, ammo vaziyat oydinlashganidan xotirjam edi.
Yuqoridagi xonada Beylok xonim uxlab yotgan bolakayga ancha vaqt qarab turdi. Bolakay uyg'onib ketdi va ularning ko'zlari to'qnashdi. U o'rnidan turib karavotga o'tirdi.
- Qo'rqma, oppog'im, - shivirladi yangi enaga. - Men seni himoya qilish uchun keldim.
Osmonda kutilmaganda chaqmoq chaqdi. Yomg'ir yanada kuchliroq yog'a boshladi.
