
IV
Shunga qaramay, uni erga berdilar. Keyin tarbiyasiga kirishdilar. Mrinmoyining nazarida, u yayrab yurgan olam bir kunda qaynonasining ichkarisida tutqun bo'ldi-qoldi.
Qaynona kelinini qaytadan tarbiya qilishga astoydil kirishgan edi. U jiddiy qiyofaga kirib, bunday dedi:
- Qizim, esingda tut, sen endi yosh bola emassan. Bizning oilada odobni buzish rasm bo'lgan emas!
Mrinmoyi bu nasihatga boshqacha ma'no berdi. Uning fikricha, erining uyida hamma narsa taqiqlangan bo'lsa-da, boshqa joyda bunga amal qilinmaydi. Kechki paytda u hovlidan g'oyib bo'ldi. Darrov qidira boshladilar: u qaerda, qayoqqa ketdi?Nihoyat, Rakxal sotqinlik qilib, qizni yashiringan joyidan sudrab chiqdi: Radxakanta Txakurning non daraxti soyasida buzilib yotgan aravasi tagiga yashiringan ekan. Bu voqeadan so'ng qaynona, ona va boshqa xayrxoh ayollar Mrinmoyiga nimalar deganini o'quvchilar o'zlari ham tasavvur qila oladilar.
Kechga yaqin osmonni bulut qoplab, sel yog'a boshladi.
Opurba Mrinmoyiga yaqinroq kelib, qulog'iga ohista shivirladi:
- Sen meni yaxshi ko'rasanmi, Mrinmoyi?
- Yo'q! - dedi qizishib qiz. - Men seni hech qachon, hech qachon yaxshi ko'rmayman!
U shu vaqtgacha eshitgan hamma ta'nalari uchun butun qahr-g'azabini Opurbaning boshiga to'kib soldi.
- Nima uchun, axir? Senga nima gunoh qildim? - deb so'radi ko'ngli ozor topgan yigit.
- Nima uchun menga uylandingiz? - deb qichqirdi Mrinmoyi.
Bunaqa aybnomani rad etish qiyin edi. Biroq Opurba bu qaysar qizni qanday qilib bo'lsa ham o'ziga rom qilish fikriga tushdi.
Ertasiga Mrinmoyining avzoyi buzuq ekanini ko'rib, qaynonasi uni uyga qamab, eshigini qulflab qo'ydi. Qiz avval qafasga rushgan qushdek o'zinihar tomonga urib ko'rdi. Oxiri, qochish mumkin emasligini payqab, g'azabidan nima qilarini bilmay, joyga yoziqli choyshabni tortib oldi-da, pora-pora qilib yirtib tashladi; so'ngra polga mukka tushib,"dada, dadajon!" deb ho'ngrab yig'lay boshladi.
Shu payt kimdir sekingina uning yoniga kelib o'tirdi-da, peshonasiga tushib turgan chang sochlarini asta silab, tuzatmoqchi bo'ldi. Ammo Mrinmoyi jahl bilan boshqa yoqqa o'girilib, uning qo'lini siltab tashladi. Shunda Opurba egilib uning qulog'iga shivirladi:
- Men sekin eshikni ochib qo'ydim. Yur, uy orqasidagi boqqa qochamiz.
Qiz ko'zyoshlarini to'xtatolmay, bosh silkib:
- Yo'q! - dedi.
- Sen bir qarab qo'y, axir, kirn kelib turibdi! - dedi Opurba va uning iyagidan ushlab, boshini ko'tarishga unndi. Eshik oldida Rakxal turardi. U polda o'tirgan Mrinmoyiga bezovtalikbilan tikilgan edi. Biroq qiz boshi-ni ko'tarmay, Opurbani turtib yubordi.
- Rakxal seni deb kelibdi, u bilan o'ynagani chiqmaysanmi? - dedi yigit.
- Yo'q, - dedi qiz yana keskin qilib.
Rakxal ortiq bu yerda turish o'ng'aysizligini payqab, yoni bilan xonadan chiqdi-yu, yengil nafas oldi. Opurba bo'lsa, g'iq etmay, Mrinmoyining yonida o'tirib qoldi. Yig'lab charchagan qiz mudrab qolganda, u oyoq uchida yurib uydanchiqdi-da, sekingina eshikni yopib qo'ydi.
Ertasiga Mrinmoyi otasidan xat oldi. Ota, aziz qizining to'yiga kelolmaganiuchun taassuf bildirib, kelin bilan kuyovga oq fotiha yo'llagan edi.
Mrinmoyi xatni o'qigandan keyin qaynonasiga:
- Men otamning oldiga boraman, -deb qoldi. Ammo qaynona bu kutilmagan iltimosni eshitib, unga tanbeh bera boshladi.
- Gapini qarang-a! - dedi u. - Otasining qaerda ekani ma'lum emas, hatto adresi ham yo'q! Bu bo'lsa: "Otamning oldiga boraman!",deydi! Juda g'alati nozu firoq-ku!
Qiz indamay o'z uyiga kirib, eshikni bekitib oldi.
- Otajon, meni bu yerdan olib keting! Men yolg'izman, agar bu yerda qolsam - o'laman! - deb yolvorardi Mrinmoyi.
Faqat iztirobga rushgan odamlarginaxudoga shu zaylda munojot qiladilar.
Yarim kechada, eri uxlab qolgandan keyin, Mrinmoyi asta eshikni ochib, uydan chiqdi. Osmonda pardadekkina yupqa bulutlar suzib yurar, lekin oy yo'lni yoritib turardi. Otasining oldiga borish uchun qaysi tarafga yurish kerakligini Mrinmoyi bilmasdi. Ammo u, tez yurar pochtalonlar qatnaydigan yo'l bilan borilsa, yer yuzidagi har qanday joynitopish mumkin deb qattiq ishonardi. Shuning uchun qiz pochtaga boradigan so'qmoq bilan yurib ketdi.U uzoq yo'l yurdi, charchab qolganini payqadi. Tong yaqinlashmoqda edi. Daraxtzorda saharxez qushlar uyg'onib qanot qoqdilar, sayrashga ham taraddud qildilar-u, lekin hali barvaqt ekanini payqab, yana jim bo'ldilar...
Mrinmoyi daryo bo'yiga kelib, katta bozor maydoniga o'xshash bir yalanglikka chiqib qoldi. Endi qayoqqa bo-rish kerak, deb xayol surguncha bo'lmay, tanish oyoq tovushiari eshitildi. Bu - yelkasida xat soladigan og'ir sumkasi bilan tez yurib hansiragan pochtalon edi.
Mrinmoyi darrov uning oldiga kelib, yolvorgan ohangda zo'rg'a gapirdi:
- Men Kushigonjga, otamning oldiga boraman. Meni o'zing bilan birga olib ketsang-chi.
- Men Kushigonj qaerdaligini bilmayman, - deb javob berdi pochtalon. So'ngra uxlab qolgan eshkakchini turtib uyg'otdi-yu, shu bilan qayiq sohildan jilib ketdi. Uningqizga achinishga ham, undan xol-ahvol so'rashga ham vaqti yo'q edi, chog'i.
Bu orada pristanda ham, maydonda ham odamlar ko'paya boshladi. Mrinmoyi sohilga tushib, qayiqchilardan biriga:
- Meni Kushingonjga oborib qo'ymaysizmi? - deb qichqirdi.
Bu odam javob qilishga ulgurmay, yonidagi qayiqdan boshqa birov ovozberdi:
- Hoy, kim bu? Ie, Minu, sen qanday qilib bu yerga kelib qolding?
Mrinmoyining hayajondan nafasi tiqilib qoldi.
- Menga qara, Bonomali, men Kushigonjga, dadamning oldiga ketyapman. Qayig'ingda meni o'sha yerga eltib qo'ysangchi.
Bonomali shu qishloqlik eshkakchi edi. Bu o'zboshimcha qizni juda yaxshi bilgani uchun, u:
- Dadamning oldiga ketyapman degin? Juda soz, unday bo'lsa o'tir, oborib qo'ya qolay, - dedi.
Mrinmoyi qayiqqa o'tirdi. Eshkakchi qayiqni suvga tusmrib, yo'lga ravona bo'ldilar. Biroq kutilmaganda osmonni bulut qoplab, haqiqiy sel boshlandi. Daryoning suvi kuzdagi singari toshib, to'lqinlanib, qayiqni tebrata boshladi. Mrinmoyini mudroqbosdi. U kiyimining peshini ostiga solib, qayiq tubida yonboshlagan edi.Daryoning allalashi bilan tabiatning bu erka, o'jar qizi birpasda oromijon uyquga toldi.
Bir mahal, qiz ko'chini ochib qarasa, erining uyida yotibdi. Cho'ri xotin uning uyg'onganini ko'rib kimnidir chaqirdi. Bu ovozga Opurbaning onasi kirib, Mrinmoyini qarg'ay ketdi.Qiz ko'zlarini katta ochib, qaynonasiga jimgina qarab turardi. Kampir kelinini qo'yib qudasiga yopishganda, uni nodon deb ta'na qila boshlaganda, Mrinmoyi qo'shni xonaga qochib chiqdi-da, eshikni bekitib oldi.
Shunda Opurba onasining oldiga kelib:
- Oyi, keliningizni bir necha kunga otasining oldiga yuborsak nima qiladi? - deb so'radi.
Ona o'g'lini ham "dardisar" deb atadi va qishloqda shuncha qiz turib, shu tirmizakni xotin qilib olgani uchun uni ham rosa urishdi.