
OPA
I
Tara qishloqdagi dugonalariga qo'shnisi Joygopalning battolligi, xotiniga sira kun bermasligini batafsil gapirib berib:
- Tiliga chipqon chiqsin uni, - deb qarg'ab ham qo'ydi.
Bu gap Joygopalning xotini Shoshiga juda tegib ketdi: "Nima bo'lganda ham, xotin kishining o'z eriga yomonlikni ravo ko'rishi insofdan emas", deb o'ylab, Taraga e'tiroz bildirdi.
Biroq berahm Tara gapdan qolmadi, hovuri ikki chandon ko'tarilib:
- Shunday erga xotin bo'lgandan ko'ra yetti marta tul qolgan yaxshi-yu, - deb baqirgancha uyiga kirib ketdi.
Shoshi esa, uyga qaytib, yana xayolgatoldi.
"O'ylab o'yimga yetolmayman, erimning qaysi guno-hi uchun undanbunchalar g'azablanish kerak ekan?" Shunday deb o'ylar ekan, yuragi hozirmusofirlikda yurgan eriga mehr-muhabbat bilan to'lib-toshdi. Eri yotadigan joyiga o'zini tashlab, yostiqni o'pib, uning tanish hidi bilannafas oldi...
Ayol yotoqning eshigini bekitib, yog'och qutichadan erining sarg'ayibketgan eski fotosurati bilan hatlarini olib qaray boshladi.
Shoshi butun kunni shu bo'sh xonadao'tkazdi. Tanholik joniga tekkan ayol o'tmishni qumsab yig'ladi.
Joygopal bilan Shoshikolaning turmush qurganlariga ancha vaqt bo'ldi. Ular juda yoshlikdan uylanishgan, hozir bir necha bolalari bor. Eru xotin hamma vaqt birga, bir maromda tinch kun kechirishar, shuning uchun bir-birlariga ortiqcha tashnalik ham sezmas edilar. Mana endi o'n olti yil deganda Joygopal to'satdan xizmat bilan uzoq safarga ketib qoldi. Erga muhabbat hissi xotin qalbida yangi kuch bilan alangaoldi. Ayriliq erni unga yana ham yaqin qilib, Shoshining yuragida sevgi sirtmog'i taranglashdi.
Hayot bir maromda o'tgan choqda bilinmagan xotiralarni qumsab, yuragi siqildi. Bu bahor kunlari yolg'iz yotib, erga chiqqan chog'dagi baxtiyor yoshligining shirin xotiralarini ko'z oldiga keltira boshladi. Holbuki Shoshi endi uncha yosh emas, bolalari bor.
Hayot oqimida ohista shildirab turgan muhabbat chashmasi birdan toshib ketdi. Yiroqda dilbar muzika yangrab, sohilda oltin saroylar, afsonaviy o'rmonlar ko'rindi... Hayhot, endi u bu baxt gulzoriga qadam bosolmaydi.
- Endi erim kelsa - deb shivirlardi ayol, - hayotning, bahorning bunday bema'ni, quvonchsiz o'tishiga qo'ymayman. Tentak ekanman. Arzimagan narsalar uchun u bilan necha bor aytishib, ko'nglini ranjitardim!
Shunday qattiq pushaymondan so'ng, Shoshi qanoatli, itoatkor xotin bo'lib, erining izmidan chiqmaslikka ahd etdi. Eri xoh yaxshi, xoh yomon ish qilsin - hammasiga bardosh qiladi, er hamma narsa, er - xudo, uyer yuzasidagi odamlarning eng azizi.
Shoshikola ota-onasining yagona qiziedi, uni hamisha erkalatardilar. Shuning uchun Joygopalning maoshi oz bo'lsa ham, eru xotin qishloqda ehtiyoj nimaligini bilmay yashashdi.
Biroq yaqinda yoshlari bir joyga borib qolgan ota-onalar bemahalda o'g'il ko'rishdi. Ochig'ini aytish kerakki, qiz ularning bu nomunosib, nohaq ishidan qattiq norozi edi. Eri ham bunga uncha quvongani yo'q.
Bunday bemahalda dunyoga kelgan go'dak ota-onaning butun diqqatini o'ziga jalb etdi. Emish va uxlashdan boshqa hech narsani bilmagan chaqaloq jajji, nozik qoilari bilan pochchasi Joygopalning istiqbolga bo'lgan hamma umidlarini barbod etdi. U Assamga borib choy plantatsiyasiga ishga kirishga majburbo'ldi.
Qarindosh va oshnalari Joygopalga yaqinroqdagi ish topishga maslahat berdilar. Ammo u, hammadan xafa bo'lganidanmi, yoxud yangi vazifada tezroq ko'tarilish niyatidami, harnechuk, hech kimning so'ziga quloq solmadi.
Xotinini, bola-chaqasini qaynotasinikida qoldirib, Assamga jo'nadi. Eru xotin birinchi marta bir-biridan judo bo'lishdi.
Ishning bu xil chappa ketishini ko'rgan Shoshi kichkina ukasiga yashirin kek saqlab qo'ydi. Kishining dardi bo'lib, dardlashadigan odami bo'lmasa, badtar xunobi chiqadi. Chaqaloq onasini emib qorni to'ygach, ko'zlarini yumib mast uyquga tolardi. Opasi esa, har narsadan kiyik topib, hamma bilan urishar, goh sut juda issiq, goh ovqat sovib qolibdi, goh bolalar maktabga kech qoldi deb, jig'ibiyroni chiqib yurgani-yurgan edi.
Tez orada chaqaloqning onasi vafot etdi. O'lim oldida u o'g'lini qizining tarbiyasiga topshirdi. Yetim qolgan go'dak darrov badjahl opasining mehr-muhabbatini qozona qoldi. U opasining tizzasiga chiqib olib, inqillab, tishsiz og'zi bilan uning lablarini, burni yoki ko'zlarini o'pmoqchi bo'lar, jajji qo'llari bilan sochini ushlab sira qo'yvorgisi kelmas; tong otmay uyg'onib, opasining oldiga emaklab borar, uni ohista tortqilab, allanimalar der edi. U opasini didimo yoki didi deyolmay,zizi, zizimo, deb chaqiradigan bo'lib qoldi. U opasiga mudom xalaqit berar, u ish bilan band bo'lganda yoxud dam olib yotgan-da, qilma degan ishni qilar - qo'liga kirgan har narsani og'ziga solar, o'rmalab ketaverar edi. Shoshi esa uni tutib turolmas edi. Xullas opasi bu kichkinazolimga batamom bo'ysundi. Onadanayrildi-yu, evaziga opasini tamomila o'ziga qaratib oldi bola.
