
IV
Patichoron Ranigxatdan qaytib kelganda kech soat o'nga yaqinlashgan edi. Yomg'irdan har joy, har joyda ko'lmak suv, go'yo kechaning ham, yomg'irning nihoyasi yo'qday tuyulardi.
- Xo'sh, nima gap? - deb so'radi Jogomaya.
- Gap ko'p, andak sabr qil, - dedi eri. Patichoron ho'l kiyimlarini yechib, qayta kiyindi, kechki ovqatni yeb, karavotga cho'zilib yotdi-da, papiros cheka boshladi. Uning ko'zlarida tashvish bor edi.
Jogomaya kunjikovligini bir oz bosib turgach, oxiri erining oldiga kelib:
- Gapira qolsangiz-chi, nimalarni bilib keldingiz? - deb so'radi.
- Sen yanglishibsan, - dedi Patichoron.
Bu gapni eridan eshitar-eshitmas Jogomyaning jig'ibiyroni chiqdi. Xotinlar sira yanglishmaydi, bordiyu shunday hol ro'y berguday bo'lsa ham aqlli erkak o'zini bilmaslikka solishi, yoxud shu aybni o'z bo'yniga olishi kerak.
- Xo'sh, nimani bilib keldingiz? - jahl bilan yana so'radi xotini.
- Sen uyimizdan boshpana bergan juvon Kadomini emas!
O'z eridan bunday behuda gapni eshitgan xotinning jinni boiishi ham hech gap emas.
- Nima, men o'z dugonamni tanimaymanmi? - deb baqirdi Jogomaya, - buni ham sizdan so'rashim kerakmidi? Sizning es-hushingiz joyidami o'zi?
Patichoron bu haqda munozara qilishning befoyda ekanini payqadi. Uo'zi haq ekanini isbot etadi. Jogomayaning dugonasi Kadomini oigan, bunda hech qanday shubha yo'q.
- Siz hamma narsani chatoq qilib kelgan ko'rinasiz,- dedi Jogomaya. - Yo boradigan joyga bormagansiz, yoxud aytgan gaplarini tushunmagansiz. U yerda sizga kimning ko'zi uchib turuvdi. Bundan ko'ra xat yuborgan yaxshi emasmidi?
Xotinining gapga ishonmaganidan Patichoronning ko'ngli ozor topib, o'zfikrini isbotlash uchun dalillar keltira boshladi, lekin xotinini ishontira olmadi. Ammo shu bahs paytida eru xotin bir fikrga keldilar: nima bo'lsa ham Kadominini uydan ketkazish kerak. Bu borada har ikkovining ham asoslari bor edi. Patichoron: bu juvon, dugonangman deb xotinini aldagani uchun, Jogomaya esa: bu juvonni yengiltak ayol deb o'ylagani uchun. Qattiq munozarada har ikki tomon ham bo'sh kelmadi. Eru xotin qo'shni xonada Kadomini uxlayotganini unutib, borgan sari jazavalari tutib, baqirib tortishar edilar.
- Oldimizda xavf-xatar bor! Men bu so'zlarning barini o'z qulog'im bilan eshitib keldim, - dedi er.
- Bu gapning tagida nima borligini o'zim ko'rib turib, nega endi sizning gaplaringizga quloq solar ekanman, - deb javob berdi xotini.
Nihoyat, Jogomaya:
- Yaxshi, ayting-chi Kadomini qachon o'libdi? - deb so'radi. Bu so'roqdan murod Kadomining o'limi bilan so'nggi maktubi orasida qancha vaqt o'tganini aniqlab, erining xatosini isbotlash edi. Eri Kadominining o'limi tarixini so'zlab berdi. Hisoblab qarashsa, Kadominining o'limi uning bu dargohda paydo bo'lishidan sal ilgariekan. Shunda Jogomayaning sodda ko'ngli dahshatdan qaltirab ketdi. Patichoron ham vahimaga tushganday bo'ldi. Shu asnoda eshik ochilib sovuq shabada chiroqni o'chirdi. Xona zulmatga chulg'anib, Kadomini kirib keldi. Kechasi soat birlar chamasi edi. Tashqarida yomg'ir shibbalab quyardi.
- Jogomaya, men dugonang Kadominiman, ammo men tirik emasman. Men o'lganman, - dedi ayol.
Jogomaya dahshatdan qichqirib yubordi. Erining esa vahimadan tili kalimaga kelmasdi.
- Men o'lganman, xolos. Axir bundan bo'lak sizlarga biror zarar-zahmat yetkazmadim-ku! - davom etdi ayol. - Menga na tiriklar, na o'liklar orasida o'rin bor. Sho'rim qursin, men qayoqqa bosh uray endi? - iztirobdan go'yo uxlagan tangrini uyg'otmoqchi bo'lganday, u yana takrorladi. - Qayoqqa bosh uray? - shu ahvolda xushsiz yotgan dugonasini qoldirib, Kadomini yugurgancha uydan chiqib ketdi.
