Otkir Hoshimov "Uch xil odam" (hikoya)
 Bayram hamma yerda bir xil tantana qilinadi. Ammo hammayam bayramni bir xil nishonlayvermaydi... Ismoil tortinchi qavat derazasidan tashqarini tomosha qilib turardi. Kasalxona hovlisi gavjum. Ikki chetiga xonaki archalar ekilgan yolkadan ola xalat kiygan bemorlar, bashang kiyingan kishilar tinmay otadi. Qaerdadir birinchi qavatda, televizor qoyilgan vestibyulda bolsa kerak, tantanavor musiqasadolari yangraydi. Ikki bino oraligidagi gulzor atrofiga qoyilgan orindiqlar tirband. Hov, chekkada kasalxona atrofini oragan beton devor yonidagi bir tup yongoq soyasida, shundoq maysalar ustiga gazeta yozib er-xotin otirishibdi. Erkakning egnida kasalxona xalati. Xotin atlas koylak kiyib olgan. Tort-besh yoshlardagi bolakay qip-qizil pufagini havoda silkigancha, ularning atrofida pildirab yuribdi. Er-xotin unga kopda e'tibor berishmaydi ham, ozlaribilan ovora. "Soginishib qolganbolsa kerak,  deb oyladi Ismoil xayolan jilmayib.  Bugun shunaqa kun. Xotinlar eridan, erlar xotinidan xabar oladi". Shu tobda u ozining yolgizligini bugun ham, ertaga ham hech kim uni yoqlamasligini oylab kongli chokdi. Holidan xabar oladigan xotini yoq. Bola-chaqasi yoq. Ota-onasiga esa kasalxonaga tushganini xabar qilgisi kelmadi. Nima keragi bor keksa odamlarni ovora qilib? Operatsiyaga yotishi kerakliginiaytsa battar vahimaga tushishadi. Dashnoboddan Toshkentga kelib-ketish osonmi? U noxush xayollarni quvish uchun ishxonadagi dostlarini oyladi. Tolqin ham kelmadi, kim biladi, balki kechanavbatchilik qilgan bolsa, uyidauyquni urib yotgandir". Navbatchilik qanaqa bolishini gazetachilar yaxshi biladi. Bitta harf ozgarishi bilan shaharzahar"ga aylanib, baloga qolishing hech gap emas...
Osha kecha Ismoil ham navbatchi edi. Alla-pallagacha sahifa oqib qattiq toliqdi. Chanqab, muzdekkina sovuq choy ichganini biladi. Oshqozonida shu qadar qattiq ogriq turdiki, changak bolib qoldi. Tong-otarga yaqin toppa-togri shu yerga olib kelishdi. Uning baxtiga professor Narimonov hali ketmagan ekan.Ismoil ikki yilcha avval shifoxona haqida maqola yozgan, mana shu mashhur jarroh bilan ham suhbatlashgan edi... Tekshirib korishsa, dard oshqozonda emas, ot xaltasida ekan. Xaltachadagi tosh siljisa, tiqilib qolib, yomon oqibatga olib kelishi mumkin ekan."Parvo qilmang,  dedi professor ,  bu murakkab operatsiya emas. Korichakni kesgandek gap. Sizni ozimkesaman". Avvaliga palatada muttasil anqib turadigan dori hidi, operatsiyadan yangi chiqqan bemorlarning oh-vohiga konikolmay yurdi-yukeyin organib qoldi. Endi ozini ham kesish"ga tayyorlab qoyishdi.
Hozir bir kongli pastga tushib, televizor korgisi keldi-yu taginaynidi". Shu yerdan tashqarini kuzatishning ozi tomosha emasmi? Boyagi yongoq ostida hamon er-xotin otirishar, xotin oldidagi sumkasidan tuxum olib, eriga archib berar, bolakay esa pufagini oynar edi. Yolakdan oq xalat kiygan uch hamshira otdi. Har qaysisining qolida shoda-shoda nastarin. Qizlar nima haqdadir qattiq-qattiq gaplashishar, xandon otib kulishardi. "Bu yil nastarin kop bolibdi,  deb oyladi u qizlardan koz uzmay.  Tahririyat xonasida biqinib otirib gulniyam unutib yuboradi odam". Ismoil yana osha tomonga qaradi-yu yolakdan bir-biriga suyanib kelayotgan ikki yigitni kordi. Ulardan biri mast bolsa kerak. Koksiga lolaqizgaldoq bosgancha gandiraklab qadam tashlar, sherigi uni qoltiqlab olgan edi. "Shunaqa joygayam mast bolib keladimi! Ismoil ensasi qotib yuzini ogirdi. Ogirdi-yu birdan osha tomonga qaragancha seskanib ketdi. Yigitning koksidagi lolaqizgaldoq emas, qon edi. Uning oppoq koylagi qizarib, yoqavayron bolib ketgandi.Birov pichoq uribdi", deb oyladi, Ismoil vujudi muzlab. Yigitlar bir-birini suyagan koyi deraza tagidan otib, bino tomon burilib ketdi. Ismoil yolakka shoshildi. Sement zinalardan yugurgudek bolib, birinchi qavatga  jarrohlik bolimining qabulxonasiga keldi. Ostonasiga hol latta tashlangan ochiq eshik oldida toxtab ichkariga razm soldi. Boyagi oq koylakli yigitcha kushetkada ikki buklanib otirar, boshini changallab nuqulsokinar edi. Bemorning boshidan oqqan qon koylagini qizartirganini endi kordi. Kalta yengli, katak koylak kiygan ogaynisi esa nima qilarini bilmay serrayib turar, rangi ochib ketgandi.
- Nega ozidan ozi senlarga butilka otadi?
Ismoil ichkariga moralab, devor tagidagi stol qarshisida otirgan doxtirni endi kordi. Bu kozoynak taqib yuradigan rangsiz jarrohning familiyasi Olimboev ekanini Ismoil bilib olgan, bemorlar negadir undan chochishini korib, hayron qolgan edi. Ozi yoshu hamma undan qorqadi. Ismoil yana bemorga ogirilib qaradi-da uning boshidan hamon qon oqayotganini payqadi.
- Bilmadim,  dedi katak koylakli yigit kipriklarini gunohkorona pirpiratib.  Kochada ketayotgandik. Birov avtobus derazasidan shisha otdi. Shisha Anvarning boshiga tegdi.  U gapini tasdiqlamoqchi bolganday bemorni barmogi bilan korsatdi. Anvar kozlarini doxtirga qadab, boshini changallagancha yana sokindi.
- Shunday qilib, shisha otdi degin?  Jarroh xotirjam otirgancha kozoynagini yiltillatib bemorga qarab qoydi.
- Qiziq,  dedi ingichka barmoqlari bilan stolni chertib,  bitta shisha shuncha qiladimi, a! Avval boshingga tegsa, keyin yoqangni yirtsa, koylagingni dabdala qilsa. Qolli-oyoqli butilka ekan-da! Anvar labini yana ham qattiqroqtishlab, yiglab yubordi. U yelkalari silkinib baralla yiglar, ovozi endi rasta bolgani uchunmi, xunuk eshitilar edi. Katak koylakli yigitcha esa nima qilishini bilmay, bir unga bir doxtirga qarab javdirardi.
- Xosh, sizga nima kerak?  dedi doxtir birdan boshini burib. Ismoil beixtiyor ichkariga kirib qolganini, jarrohning kozoynak ortidagi tikandek otkir kozlari oziga tikilib turganini endi payqadi.
- Nima sizniyam butilka bilan urishdimi?
Ismoil uning ovozidagi zaharxandani sezib, achchigi chiqdi.
 Nega kalaka qilasiz? Ahvolini korib turibsiz-ku,  dedi bemorga imo qilib.  Bir odam najot kutib tursa-yu siz tergov qilsangiz? Qanaqa doxtirsiz ozi?
 Ozingiz kimsiz?  Olimboevshoshilmay ornidan turdi. Ismoil uning rangsiz yuzi yanada oqarib qirra burni qisilibketganini kordi. Bu bola kimingiz boladi?  dedi kozoynak ortidagi mitti kozlari chaqnab.
 Taniysizmi?
 Tanishim shartmi?  dedi Ismoil bogilib.  Kim bolsa ham odam-ku, axir! Bemor-ku!
 Marhamat qilib xonani boshatib qoying.  Ismoil daf'atan esankirab qoldi. Hech kim u bilan bunday qopol muomalada bolmagan edi.
 Menga qarang,  dedi ovozi titrab.  Bemorga hoziroq yordam korsatmas ekansiz...Feleton yozaman! demoqchi boldi-yu tilini tiydi. U hech qachon feleton yozmagan, yozmoqchi ham emasdi. Ammo birovning dardiga tomoshabin bolib turishni ham xohlamasdi.  Ketmayman!  dedi bogiq ovozda.  Najot kutib turgan odamni soroq qilishga nima haqqingiz bor? Prokurormisiz?
 Birovning ishiga aralashishgasizning nima haqqingiz bor?  Olimboev shunday deb bemorgayuzlandi.  Olmaydi. Jarohati oladigan darajada emas. Birpas azobini tortsa bezorilik qilmaydigan boladi. Inqillamay otir, sotak!
Ismoil qolishini ham, ketishini ham bilmay ikkilanib turib qoldi. Doxtirining buyrugi bilan xonaga hamshira kirdi. Bemorning boshini tekshira boshladilar.
 On sakkizinchi palatada bitta joy bosh,  dedi Ismoil.  Yonimdagi cholga bugun javob tekkan.
Olimboev kozoynak ortidanHaliyam shu yerdamisan degandek istehzoli qarab qoydi.
 Joyingizga boring!
[IMG]
men.png
* * *
Ismoil yigi tovushidan uygonib ketdi. Boshini kotarib Anvarning karavotida, oyoq tomonida otirgan xotinni kordi.
Kecha Anvarni shu palataga olishganida Ismoil Gapim Olimboevga ta'sir qipti-da", deboylagan edi. Keyin bilsa, boshqajoy yoqligi uchun yigitchani shu yerga kiritishgan, miyasi chayqalgan-chayqalmaganini aniqlash uchun ikki kunga olib qolishgan ekan. Kechqurun hammana shu chigirtkadek ozgin, qop-qora xotin Anvarning oldiga kelib ketgan edi. U tomirlari bortib ketgan ozgin qollari bilan yuzini tosgan koyi oksib-oksib yiglar, oglini koyir edi.
 Otangning kuydirgani yetmasmidi, juvonmarg! Endi sen bormiding, yergina yutkur! Ishlamasang, oqimasang. Ajalning tigi parroniga uchragur otang topganini ichsa!Hah, peshonaginam qursin-a...
Ismoil uning ozgin yelkalariga ingichka qollariga qarab rahmi keldi. Balki yagona umidi shu oglidandir. Anvar sallaga oxshab bint bilan boglab tashlangan boshini devor tomonga ogirib yotar, indamas edi.
 Hah, peshonaginam qursin!  dedi ayol yana iztirob bilan.
Anvar yotgan joyida jerkib berdi:
 Kop vaysayvermang!
Ismoil uh tortib ornidan turdi. Ayol kaftini tushirdi-yu yoshli kozlarini unga tikdi:
 Sizniyam uygotib yubordikmi?
 Ziyoni yoq,  dedi Ismoil karavot tepasidagi sochiqni olibtashqariga chiqarkan.
Uning ketidan Anvarning onasi ham chiqdi. Uch-tort qadam yurmasdan yetib olib Ismoilning qolidan ushladi.
 Nasihat qiling, orgilay,  dedi muhim bir sirni aytayotganday pichirlab.  Ortoqlari olgur yomon... Uchtasini yerga qoyib, topgan bolam shu. Kechki maktabda binoyiday oqib yuruvdi. Bozor-ocharimni birpasda qilib keladi.Oyogidan ot chaqnaydi. Otasining ichishini maktabdagi ortoqlari yuziga solgan ekan, oqishni tashlab ketdi. .. Shu odam bolsin deb kocha supuraman.  Ayol yelkasiga tashlab olgan xalatining etagini qayirib, burnini artdi.
Ismoil birovning koz yoshiga toqat qilolmasdi. Hozir ham tomogiga iliq bir narsa tiqilib, kongli buzildi.
 Kuyunmang, xolajon,  dedi xorsinib.  Anvar hali yosh. Yolini topib ketadi.
 Esli yigit korinasiz.,  ayol yana yiglamsiradi.  Nasihat qiling, Xudoyo baraka toping.
 Xop,  dedi Ismoil yutinib,  albatta aytaman. Ozim ishga joylab qoyaman.
Ismoil yuvinib kelganda, Anvar tumbochka ustida turgan stakandagi choyga qand solib, qoshiq bilan aylantirib otirardi.
 Choy iching,  dedi u dorillab.
"Yosh bola,  deb oyladi Ismoiluning yonib turgan kozlariga, hali ustara tegmagan moyloviga qarab. Hali godak-ku, bu! Yolga solish kerak".
 Rahmat.  Bir zum oylanib turdi-da, soradi:  Nega urishding?
 Qiz talashdik,  dedi Anvar hamon qoshiqni aylantirarkan, axmoqlarcha iljayib.
Ismoil bu yoshdagi bolalarga nasihat yoqmasligini bilar, shuning uchun kechadan beri nima voqea roy berganini surishtirmagan edi.
 Qiz seni yaxshi korsa, talashishning nima keragi bor!  dedi u iloji boricha tabiiy gapirishga urinib.
Anvar yana boyagiday iljaydi:
 Tanimayman ozini!
 Tanimasang nega talashasan?
 Ie, qiz bolgandan keyin talashadi-da.
 Endiyam talashsang kaltakning bundan kattasini yeysan!
Ismoil uning boshidagi qon dogi qotib qolgan salla"ga imo qildi.  Bu safar oson qutulibsan!
 Menmi?!  Anvar tumbochkani shu qadar zarb bilan mushtladiki, tagida ozginachoy qolgan stakan zirillab ketdi.  Endi kaltakni boshqasiyeydi. Qonini ichaman!
Ismoilni operatsiya stoliga yotqizishlari bilan tepasida Olimboev paydo boldi. Uning ogzi-burni doka niqob bilan tosilgan, faqat yiltirab turgan kozoynagining ozi qolgan edi. Ismoilning yuragida qorquv aralash shubha uygondi. Uni prfessor Narimonov operatsiya qilishi kerak edi-ku!
Olimboev uning konglidan otganini sezgandek boshiga egildi.
 Domla sanaviatsiyada Navoiyga uchib ketdilar. Ogir kasal bor ekan.  Song mitti kozlari qisilib kulimsiradi.  Qorqmang, operatsiyangiz murakkab emas. Uzogi bilan birhaftada oyoqqa turib ketasiz.
Ismoil taqdirga tan berishdan boshqa iloji qolmaganini bilib, kozini yumdi. Rostini aytganda,endi unga baribir edi.
 Bilasizmi, dostim,  dedi Olimboev uning boshiga egilib.  Meditsinani eng insonparvar kasb deyishadi. Ammo jarrohlikda shafqatni yigishtirib qoyish kerak. Bolmasa jarrohning qoli qaltiraydigan bolib qoladi... Gumanizm  sizlarning soha.
Bir necha lahzadan keyin shunday jimlik chokdi-ki, Ismoil oz yuragining urishini ozi eshitayotgandek boldi...
* * *
[IMG]
men.png
Insonning doimiy hamrohi xayol bolmaganida odam nihoyatda qashshoq bolib qolarmidi... Ismoil oppoq shiftga muttasil tikilib yotgan uch kun mobaynida osha beadad xayollar uni tark etmadi.Operatsiyadan keyin qornida paydo bolgan ogriq azob berganida ham, osma ukol tagida yotib, ikki kun tuz totmaganida ham osha xayollarbilan ovundi. Ozlarining qishloqdagi chorbogda bolgan toyni esladi. Har gal qishloqqa borsa, uning huzuriga iymanibgina chiqadigan, soginib ketganini qulogiga shivirlab aytib, unsiz yiglaydigan xotini Shohidaningrangpar, ammo korkam yuzi, quralay kozlari tasavvurida jonlandi.
Ismoil uchinchi bosqichni bitirgandan keyin ota-onasi kozimiz tirikligida korib qolaylik, deb uning toyini otkazishgan edi. U Toshkentda yurganida hech kimni chandon yaxshi kormagani uchun, qoshni qishloqning eng suluv qizini olib beramiz de-yishganlarida konib qoya qolgandi. Avvaliga Shohidani yaxshi koradimi-yoqmi ozi ham bilmay yurdi. Faqat xotini vafot etganidan keyin uni yaxshi korishini, jonidan ortiq sevishini his qildi.
Shohidaning yuragi tugmaporok ekan. Doxtirlar unga tugishi mumkin emasligini aytishsa ham Ismoildan yashirib yuraveribdi. Ona bolishni xohlamaydigan ayol bormi? Ustiga ustak qishloq tugruqxonasi.
...Ismoil uning azasiga yetib bordi. Ham suygan ayoli, ham yulduz kormay jon bergan begunoh chaqaloqdan judo bolish ogir ekan. Shundan keyin, Ismoil qishlogiga qaytib bormadi. Yuqori bosqichda oqiyotganida amaliyotda qatnashgan gazeta tahririyatidaeng kichik lavozim  musahhih yordamchisi qilib ishga olinganiga rahmat dedi... Daraxt bir yerda kokarishi rost ekan. Bora-bora gazetaning yetakchi xodimlaridan biriga aylandi. Jurnalistning qattiq noni, goho kecha-kunduz tinim bilmay ishlash unga yoqar, togrirogi, yarasining eskirishiga yordam berayotgandek edi...
Kecha hamkasblari korgani kelishganida ozining behalovat hunarini qattiq soginganini his etdi. Erta-indin oziga javob berishlarini, tagin ishga shongib ketishini oylab taskintopdi.
Song Anvarga ishga kiritib qoyaman, degani esiga tushib, hamshiradan turar joyini yozib oldi. Bitta-bitta yurib hovliga chiqdi. Ikki chetiga archalar ekilgan yolkadan ohista yurib ketdi.
Quyosh hali botgan, ammo havotund, kongilni gash qiladigan bulutli oqshom edi. Hovlida odam siyrak, aftidan yomgir yogsa kerak, namxush shamol esib turardi. U yolkaning oxiriga borib, orqasiga burilgan edi, tanish ovozni eshitib toxtab qoldi.
 Qoy deyman, joyiga!  dedi osha ovoz. Keyin qopol qilib sokindi.  Qoy bolmasa, abjagingni chiqarib tashlayman, onangni...
[IMG]
men.png
Ismoil ovoz chiqqan tomonga  kasalxona devori yonidagi yongoq tagiga qaradi-yu davra qurib otirgan bir toda odamlarni kordi. Yoq, bular bemor emasdi. Ismoil sinchiklab qarab, maykachan bolib olgan Anvarni kordi. U otirgan joyida yonidagi yigitning qizil koylagiga yopishib olgan, yigit ornidan turmoqchi bolar, Anvar qoyib yubormas edi.
"Qayoqdan kiribdi bular!  deb oyladi Ismoil osha tomonga yurarkan, keyin tushundi.  Devor oshib tushgan".
U yetib borguncha qizil koylakliyigit ornidan turdi. Anvar ham uning yoqasiga yopishgancha turib ketdi.
"Ahmoq  deb oyladi Ismoil ichida Anvarni koyib,  yana janjal boshlayaptimi?
U yaqin kelib, maysa ustidagi sochilib yotgan mayda-yirik aralash pullarni kordi. Nariroqda ikkita araq shishasi dumalab yotar, davradagi tort erkak bamaylixotir sigaret tutatib, Anvar bilan qizil koylakli yigitning janjalini kuzatar, ammo ajratib qoyay demasdi.
"Ablahlar! Kap-katta odamlar yosh bolalarni urishtirib tomosha qilib otirsa!". U qorni ogriy boshlaganiga qaramay qadamini tezlatib keldi-da, Anvarning bilagidan ushladi.
 Qoyvor!  dedi sekin, ammo qat'iy qilib.
Anvar yarq etib qaradi. Uning rangi ochib ketgan, harsillar, ammo raqibini qoyib yubormasedi. Qizil koylakli novcha yigitning ham rangi gezarib ketgan, bir ogiz ham gapirmay yulqinar, Anvarning changalidanchiqmoqchi bolar edi.
 Pulni yutib olib, endi qochadimi?  qichqirdi Anvar tupuk sachratib.
 Qoyib yubor!  dedi Ismoil qat'iy qilib.  Kim senga qimor oynasin dedi
Ismoil bir qarashdayoq Anvarning kozlarida sovuq ot yonib ketganini sezdi. Lekin e'tibor bermadi. U hech qachon qimor oynamagan, poezddami, boshqa joydami, shunday davrani korsa, chetlab otar, bu oyinning qoidalarini ham, yovvoyi zavqini ham bilmas, tanolishni xohlamas edi.
Yerda otirganlardan biri, mast bolsa kerak qiyqirib kuldi.
 Oqituvching zor-ku, Anvar!
Anvar shuni kutib turganday Ismoilga oshqirdi.
 Xojayinmisan menga?!
Ismoilga uning sensirashi alam qildi. Chigirtkaday ozgin, qon qaqshab yiglayotgan ayol koz oldiga keldi-yu yuragi ezilib ketdi.
 Kallang ishlaydimi, ahmoq!  dedi bogilib.  Nima deb kelishgandik sen bilan!
Anvar hamon raqibiga yopishgan koyi xirilladi:
 Bor-r-re, onangni!...
Ismoil ozini tutolmay qoldi. Anvarning yuziga tarsaki tushirdi. Sekin, ayab...
[IMG]
men.png
Kutilmaganda Anvar uning qorniga shu qadar zarb bilan musht tushirdiki, Ismoilning kozidan ot chaqnab ketgandekboldi. Biqinida chidab bolmas ogriq uygonib, hamma yoqni zulmat qopladi-da, gursillab yerga yiqildi.
U kozini ochganida eng avval bir juft yaltiroq narsani kordi. Sinchiklab qarab, bu kozoynak ekanini, boshida Olimboev engashib turganini angladi. Song tagin osha tanish jarrohlik stolida yotganini, atrofini oq libosli odamlar orab olganini kordi.
Olimboevning yupqa lablari qimirladi. Ismoilning hamon guvillab turgan qulogiga uning ovozi uzoq-uzoqdan eshitilgandek boldi.
 Xavf otdi!... Qorqmang, dostim, tuzalib ketasiz. Faqat bu gal koproq yotasiz...  bir zum sukut saqlab, qoshib qoydi.  Gumanizm yaxshi narsa... Faqat bilgan odamga...

[IMG]
men.png

Otkir Hoshimov "Uch xil odam" (hikoya)

  Muallif: Java.UZ
  Java kitob Sever.UZ tomonidan tuzildi.
  Sayt:http://uzsmart.ru
= = = = = = = = = = = = = =

Barcha ma'lumotlar
Sever.UZ
saytidan olindi

2016 yil.
Yangi java va android kitoblar faqat bizda!
Sever.UZ
http://sever.uz
http://uzsmart.ru
http://java.uz
http://ka4ka.uz

[URL]
YANGI JAVA KITOBLAR
http://uzsmart.ru/ups/215
O'zbekcha dastular
http://uzsmart.ru/ups/2125
O'zbekcha Java O'yinlar
http://uzsmart.ru/ups/1746
Android KITOBLAR
http://uzsmart.ru/ups/7710
