Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад [Alisher Navoiy]

Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад [Alisher Navoiy]
Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад [Alisher Navoiy]
Бисмиллоҳир-Раҳмонир-Раҳим
Эй чарх, не даврларки даст эттинг, Даврингда муҳаббат аҳлини маст эттинг, Ҳар кимники, оламда забардаст эттинг, Охир ажал илгида ани паст эттинг.
Тариқ фаносида муфаррад ва фано тариқида мужаррад, жаҳондағи паҳлавонларнинг паҳлавони жаҳони ва паҳлавонлиғ жаҳонининг жаҳон паҳлавони, сурат ва маънида бешабиҳ ва беназир, яъни Паҳлавон, шамсул-миллати ваддин[1] Муҳаммад Куштигир[2] сийрат ва суратида.
Паҳлавоннинг насабида саёдат шарафи бор, аммо чун тағойиси Паҳлавон Абусаид[3]ким, замоннинг паҳлавон ва мусаллам куштигири эркондур ва Паҳлавон кичик ёшлиғ эрконда ул фанда кундан-кунга андин ғарибосор ва ажиб намудорлар зоҳир бўлур эркондир. Андоқки, оз фурсатда жамиъ абнойи жинс борини мағлуб қилиб, бориға фоиқ ва ғолиб келибдур. Чун рўзгор ҳарунлиғидин ва лайлу наҳор буқаламунлиғидин[4] Паҳлавон Бусаид ҳаёт вадйатин муқтазойи ожил[5]ға топшурубдур. Паҳлавон истиҳқоқ била паҳлавонлиқ сартакиясига ўлтурубтур ва бу тойифа сарҳалқалиғин тавъ ва рағбат била қабул қилибдурлар. Невчунки ул, агарчи куч ва забардастликда замоннинг мунфариди эркондур, аммо куштидонлиғ ва забардастлиғда ҳам андоқ экондур ва бу тойифадин бу ўтган тўрт-беш юз йил, балки минг йилда анингдек ҳеч ёд бермайдур ва нақл қилмайдур. Бовужуди улки, ўз фанидаки, кушти бўлғайким, шуҳрати ул исм биладур ва онча якфанлиқда ва мардум афканлиқда кичик ёшлиқ эркондурким, шогирд куштигир эркондур ва бу фанда не варзиш қилур эркондур. Чун қобилияти баланд тушгандур ва мулоямати табъи борча фунунға муносиб ва баҳраманд воқеъ бўлғондур, кўп фазонил ва камолот ҳам касб қилғондурким, замон аҳли борчада Паҳлавонни мусаллам тутар эрдилар.
Ул жумладин адвор[6] ва мусиқий илмидурким, чун лаҳжаси ва ҳусни савти хўб экандур ва усули мазбут ва ҳаракоти ва саканоти марғуб. Ул дақиқ фанда кўшиш ва саъй кўргузуб, дахли том ва маҳорати молокалом топиб эрди ва дилкаш нақш[7]лар ва амал[8]лар ва дилписанд қавл[9]лар ва ғазаллар тасниф қилур эрди ва хўб айтур эрди. Андоқки, эшитган хавос ва авом хушҳол бўлмоқда беихтиёр ва ўрганмоқда беқарор эрдилар.
Ул асрнинг бу фанда моҳирлари мисли: Устод Муҳаммад Хоразмий ва Мавлоно Нуъмон ва Мавлоно Соҳиб Балхий ва Шайх Сафойи Самарқандий ва Хожа Юсуф Андижоний[10]дек кишиларнинг таснифоти муқобаласида ишлар ясабдур ва нақш ва суфия ва амал ва қавл ва жир чорзаблардек ва чун ўзи аларнинг кўпидан ҳам хушгўйроқ ва ҳам хушхон эрмиш, ишларининг шуҳрати кўпроқ воқеъ бўлур эмиш.
Машҳур амалларидан бири «чаҳоргоҳ» амалидурки, Мавлоно Тўтий[11] (алайҳа раҳма) нинг ул шеъридинким, матлаи будур:


Соқиё, де рафта ҳасту аҳволи фардо нопадид,
Хешро имруз хуш дорему фардоро ки дид?[12]
ким, Мир Бузург Термизий[13] отиға боғлабдурким, бағоят хушоянда ва мулойим эшитилур ва далил буким, Хуросон мулкида, балки Самарқанд ва Ироқда ҳамул ишни билмас гўянда йўқтур, балки ғайри гўянда дағи беҳад ва ҳаср халойиқнинг ёдидадур. Яна «сегоҳ» амалидурким, Мавлоно Хусрав[14]нинг шеъриға боғлабдур ва матлаи будурким:


Эй зи тоби оразат шамъе ба ҳар кошонай,
В-эй асири пурхами зулфат дили девонай[15]
ким, Бобур[[16] отиға боғлабтурки, ул дағи бағоят муассир ва хушоянда ишдур. Яна «сегоҳ» амалидурки.
Мавлоно Котибий[17]нинг ул шеъридинким, матлаи будурким:


Гаҳики, тиғи ту дар қатли аҳли дид барояд,
Ба як мушоҳада мақсуди сар шаҳид барояд[18].
Бу ишни боғламоқдин ғарази бу матлаъ эрмишким:


Маноли Котибий аз шоми ғам ки субҳи саодат
Ба юмни давлати Султон Абусаид барояд[19]
ким, Султон Абусаид мирзо[20] отиғи боғлабдур, ниҳоятдин ташқари дилпазир иш тушибдир.
Ва улким, Султони Соҳибқирон[21] хизматиға мушарраф бўлди, Машҳаддин «сайди ғазол»[22] шўъбасида ул ҳумоюн ҳазратнинг исмиға ўзининг бу шеъринки:

Онжо ки бар даргаҳат рўи ниёз овардаем,
Рўи дил дар каъбаи иқбол боз овардаем[23]
Mualifning boshqa asaralari
1 Mezon ul-Avzon (Tasvirlar) 1264
2 Sab’ai Sayyor (Tasvirlar) 942
3 Arba’in [Alisher Navoiy] 1819
4 Арбаин - 40 четверостиший [Alisher Navoiy] 1643
5 Арбаъин [Alisher Navoiy] 686
6 Афоризмы [Alisher Navoiy] 692
7 Badoyi ul-Bidoya (I- qism) [Alisher Navoiy] 4174
8 Badoyi ul-Bidoya (II- qism) [Alisher Navoiy] 4637
9 Badoyi ul-Vasat (I- qism) [Alisher Navoiy] 4031
10 Badoyi ul-Vasat (II- qism) [Alisher Navoiy] 2217
11 Badoyi ul-Vasat (III- qism) [Alisher Navoiy] 1650
12 Бадойиъ ул-Бидоя (I- қисм) [Alisher Navoiy] 893
13 Бадойиъ ул-Бидоя (II- қисм) [Alisher Navoiy] 1207
14 Бадойиъ ул-Васат (I- қисм) [Alisher Navoiy] 831
15 Бадойиъ ул-Васат (II- қисм) [Alisher Navoiy] 842
16 Бадойиъ ул-Васат (III- қисм) [Alisher Navoiy] 749
17 Farhod va Shirin (I- qism) [Alisher Navoiy] 1453
18 Farhod va Shirin (II- qism) [Alisher Navoiy] 4869
19 Favoid ul-Kibar (I- qism) [Alisher Navoiy] 3070
20 Favoid ul-Kibar (II- qism) [Alisher Navoiy] 1267
21 Favoid ul-Kibar (III- qism) [Alisher Navoiy] 2043
22 Фавоид ул-Кибар (I- қисм) [Alisher Navoiy] 925
23 Фавоид ул-Кибар (II- қисм) [Alisher Navoiy] 814
24 Фавоид ул-Кибар (III- қисм) [Alisher Navoiy] 756
25 Фарҳод ва Ширин (I- қисм) [Alisher Navoiy] 725
26 Фарҳод ва Ширин (II- қисм) [Alisher Navoiy] 1114
27 Hayrat ul-Abror (I- qism) [Alisher Navoiy] 9679
28 Hayrat ul-Abror (II- qism) [Alisher Navoiy] 1892
29 Hayrat ul-Abror (III- qism) [Alisher Navoiy] 1683
30 Holoti Pahlavon Muhammad [Alisher Navoiy] 1763
31 Holoti Sayyid Hasan Ardasher [Alisher Navoiy] 1620
32 Ҳайрат ул-Аброр (I- қисм) [Alisher Navoiy] 984
33 Ҳайрат ул-Аброр (II- қисм) [Alisher Navoiy] 625
34 Ҳайрат ул-Аброр (III- қисм) [Alisher Navoiy] 585
35 Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер [Alisher Navoiy] 728
36 Layli va Majnun (I- qism) [Alisher Navoiy] 1816
37 Layli va Majnun (II- qism) [Alisher Navoiy] 1664
38 Layli va Majnun (III- qism) [Alisher Navoiy] 4442
39 Lison ut-Tayr (I- qism) [Alisher Navoiy] 6252
40 Lison ut-Tayr (II- qism) [Alisher Navoiy] 894
41 Lison ut-Tayr (III- qism) [Alisher Navoiy] 5298
42 Лайли ва Мажнун (I- қисм) [Alisher Navoiy] 724
43 Лайли ва Мажнун (II- қисм) [Alisher Navoiy] 697
44 Лайли ва Мажнун (III- қисм) [Alisher Navoiy] 887
45 Лисон ут-Тайр (I- қисм) [Alisher Navoiy] 1059
46 Лисон ут-Тайр (II- қисм) [Alisher Navoiy] 734
47 Лисон ут-Тайр (III- қисм) [Alisher Navoiy] 718
48 Лисон ут-Тайр (Язык птиц) [Alisher Navoiy] 1449
49 Mahbub ul-Qulub [Alisher Navoiy] 1892
50 Majolis un-Nafois (I- qism) [Alisher Navoiy] 1562
51 Majolis un-Nafois (II- qism) [Alisher Navoiy] 1975
52 Mezon ul-Avzon [Alisher Navoiy] 3353
53 Muhokamat ul-Lugʻatayn [Alisher Navoiy] 7194
54 Munojot [Alisher Navoiy] 7103
55 Munshaot (Munojot) [Alisher Navoiy] 1767
56 Мажолис ун-Нафоис (I- қисм) [Alisher Navoiy] 882
57 Мажолис ун-Нафоис (II- қисм) [Alisher Navoiy] 756
58 Маҳбуб ул-Қулуб [Alisher Navoiy] 815
59 Мезон ул-Авзон [Alisher Navoiy] 887
60 Муножот [Alisher Navoiy] 893
61 Муншаот (Муножот) [Alisher Navoiy] 726
62 Муҳокамат ул-Луғатайн [Alisher Navoiy] 1069
63 Nasoim ul-Muhabbat (I- qism) [Alisher Navoiy] 3751
64 Nasoim ul-Muhabbat (II- qism) [Alisher Navoiy] 1641
65 Nasoim ul-Muhabbat (III- qism) [Alisher Navoiy] 1816
66 Navodir un-Nihoya (I- qism) [Alisher Navoiy] 2170
67 Navodir un-Nihoya (II- qism) [Alisher Navoiy] 1540
68 Navodir un-Nihoya (III- qism) [Alisher Navoiy] 1085
69 Navodir ush-Shabob (I- qism) [Alisher Navoiy] 2048
70 Navodir ush-Shabob (II- qism) [Alisher Navoiy] 1331
71 Navodir ush-Shabob (III- qism) [Alisher Navoiy] 1624
72 Nazm ul-Javohir [Alisher Navoiy] 4559
73 Наводир ун-Ниҳоя (I- қисм) [Alisher Navoiy] 821
74 Наводир ун-Ниҳоя (II- қисм) [Alisher Navoiy] 870
75 Наводир ун-Ниҳоя (III- қисм) [Alisher Navoiy] 753
76 Наводир уш-Шабоб (I- қисм) [Alisher Navoiy] 902
77 Наводир уш-Шабоб (II- қисм) [Alisher Navoiy] 677
78 Наводир уш-Шабоб (III- қисм) [Alisher Navoiy] 764
79 Назм ул-Жавоҳир [Alisher Navoiy] 704
80 Насоим ул-Муҳаббат (I- қисм) [Alisher Navoiy] 1091
81 Насоим ул-Муҳаббат (II- қисм) [Alisher Navoiy] 1041
82 Насоим ул-Муҳаббат (III- қисм) [Alisher Navoiy] 1000
83 Притчи [Alisher Navoiy] 858
84 Qaro koʻzum (I- qism) [Alisher Navoiy] 2086
85 Qaro koʻzum (II- qism) [Alisher Navoiy] 1812
86 Qaro koʻzum (III- qism) [Alisher Navoiy] 1685
87 Қаро кўзум (I- қисм) [Alisher Navoiy] 868
88 Қаро кўзум (II- қисм) [Alisher Navoiy] 822
89 Қаро кўзум (III- қисм) [Alisher Navoiy] 793
90 Risolai tiyr andoxtan [Alisher Navoiy] 1123
91 Рисолаи тийр андохтан [Alisher Navoiy] 598
92 Sabai Sayyor [Alisher Navoiy] 9484
93 Saddi Iskandariy (I- qism) [Alisher Navoiy] 1372
94 Saddi Iskandariy (II- qism) [Alisher Navoiy] 1538
95 Saddi Iskandariy (III- qism) [Alisher Navoiy] 2632
96 Siroj ul-Muslimin [Alisher Navoiy] 2395
97 Сабъаи Сайёр [Alisher Navoiy] 1559
98 Садди Искандарий (I- қисм) [Alisher Navoiy] 1263
99 Садди Искандарий (II- қисм) [Alisher Navoiy] 924
100 Садди Искандарий (III- қисм) [Alisher Navoiy] 1315
101 Сирож ул-Муслимин [Alisher Navoiy] 710
102 Tarixi anbiyo va hukamo [Alisher Navoiy] 3336
103 Tarixi muluki ajam [Alisher Navoiy] 2614
104 Тарихи анбиё ва ҳукамо [Alisher Navoiy] 778
105 Тарихи мулуки ажам [Alisher Navoiy] 778
106 Vaqfiya [Alisher Navoiy] 3144
107 Вақфия [Alisher Navoiy] 724
108 Xamsat ul-Mutahayyirin [Alisher Navoiy] 2086
109 Xамсат ул-Мутаҳаййирин [Alisher Navoiy] 798
110 Gʻaroyib us-Sigʻar (I- qism) [Alisher Navoiy] 7279
111 Gʻaroyib us-Sigʻar (II- qism) [Alisher Navoiy] 2184
112 Gʻaroyib us-Sigʻar (III- qism) [Alisher Navoiy] 3235
113 Ғаройиб ус-Сиғар (I- қисм) [Alisher Navoiy] 1372
114 Ғаройиб ус-Сиғар (II- қисм) [Alisher Navoiy] 710
115 Ғаройиб ус-Сиғар (III- қисм) [Alisher Navoiy] 1071
Tavsiya qilamiz
Яндекс.Метрика