Импўртбоп йигит (ҳажвия) [Anvar Obidjon]

Кечки овқатдан кейин дадам озиқ тишини кавлаб туриб: «Сизга билдирмай, битта иш қипқўйдик, ўғлим», деб қолди. Бирдан юрагим алғов-далғов тепди.
– Уйим куйибди-ку, дада! – деб вангилладим мен. – Даканг хўрозимни охири сўйворибсиз-да?
Кутилмаганда, дадамнинг эски тутқаноғи тутиб, «ҳе, ўша жипириқ хўрозингни...» дея оғзига эндигина зўр бераётувди, аям унинг гапини бўлиб, «қачон эсинг киради, ер юткур, сенга хотин топиб қўйдик», деб пешанамга мушт ниқтади. Шундан сўнг сал ўзимга келиб, худди уялаётгандек, секин бошимни эгдим.
Очиғини айтсам, хотинсиз яшаш жудаям қийинлигини биринчи синфлигимдаёқ пайқаб етганман. Уйга берилган вазифаларни бажаролмай, жоним ҳиқилдоққа келган вақтда, «шу зиқналар мени биронта аълочи қизга уйлантириб қўйишса ўлишармикин», деб ота-онамдан ёмо-о-н ўпкалардим. Мана, бугун ниятимга етиб турибман.
Тақдирнинг тантилигини қарангки, аям қуйи маҳаллалик бир қиз билан тўйда ёнма-ён ўтириб қолиб, икки оғизгина гаплашибди-ю, бор ихлосини берибди-қўйибди.
– Вой, унинг бийронлиги, вой, унинг донолиги! – дея очилиб-сочилиб мақташга тушди аям. – Бодрингдан гап очганимни биламан, уруғни танлаб экишдан тортиб, палак юлишгача бўладиган ишларни олдимга битталаб тахлаб қўйди. Гапини эшитиб, ўқишни Ёпонияда битирганми деб ўйлайсиз. Акамнинг келиниям юрибди-да, беш йил дўхтирликка ўқиб келиб, ошқовоқ ўстиришниям билмасдан.
Дадам бир кекириб олгач, гердайиб гап қўшди:
– Сал ҳовлиқмасдан гапиргин! Ишқилиб, тузукроқ синадингми уни? Масалан, қорауруғ бодрингданам гапириб кўрдингми?
– Қорауруғ азалдан камхамак бўларкан, – дадамга жаҳл билан тикилди аям. – Айтувдим-а, бу йил олақашқадан экайлик деб. Дунёда битта қайсар қолган бўлса, уям сизсиз!
Дадам ҳаво айниётганини пайқаб, тўсатдан жиддий қиёфага кирди. Жиддийлашиб қовоқ уйдими, билингки, сиёсийроқ бир маъруза қилади.
– Кўчама-кўча хўроз уриштириб юришни йиғиштиринг энди, ўғлим, – деди у менга юзланиб. – Яратганга минг қатла шукурки, аждодимизда зоти паст паррандавозлар ўтмаган. Биз... деҳқонмиз!
– Ҳа, етти пуштимиз деҳқон, – маъқуллаб бош ирғади аям.
Ниҳоят, дадамнинг сиёсатига навбат етди:
– Ҳозирга келиб, давлатимизнинг ҳамма умиди деҳқондан бўпқолди. Деҳқондаям ўзига яраша фаросат борлигини охири тан олишди. Ўзинг билган ерга ўзингга маъқулини эк, қанча кўп нарса топширсанг, бизниям ёлчитасан, ўзингниям, деб туришибди. Илгари, институтни чала битирганлар йигирманчи қаватда ўтириб, пастда ер чопиб юрганларга ақл ўргатишарди. Оқибати нима бўлганини кўрдик. Ота-буваларимиз боғ-далага яқин жойларга ҳатто ҳаммом солдиришмаган, булар далаларнинг биқинига заҳарли завўдлар қуришди. Бурунгилар яримлаб қолган ҳовузни кўришса, маҳалладагиларни но-шудга чиқаришган, булар каттакон бир денгизни қуритворишди. Адирларни боғ қиламиз деб, пастдаги боғларни захлатиб чиритишди, тайёр экинзорлар ишдан чиқди...
Мен гапнинг қачон хотин масаласига келиб тақалишни кутиб, дадамнинг оғзига бетоқат термилдим.
– Хуллас, асосий жавобгарлик энди ўзимизга қоляпти,– дея сўзини давом эттирди дадам. – Давлатнинг ишончини оқлашимиз керак. Мен билан сени қўлингдан келадигани– бозорларни бодрингга тўлдирвориш!
Дадамнинг бу сўзларидан кейин мамлакатимизни янада фаровонлаштириш учун ўша қизга уйланишим шартлигини чуқурроқ ҳис қилдим. Бошқача айтганда, эл-юрт фидойиларининг сони шу топда яна биттага кўпайди.
– Келинболани бир кўриб қўясанми? – дея мен кутаётган мавзуга кўчди аям.
Аввалига «ҳа энди, хотин бўлса бўпти-да», демоқчи эдим-у, кейин йигитлик ғурурим қўзиб, «майли, бир кўз уриштириб қўяйлик», дедим.
Мундоқ қарагандаям, кўрмай-гаплашмай туриб хотин олиш бизга ўхшаган импўртбоп йигитларга тўғри келмайди. Ҳозирги қизларни ҳар томонлама синаб кўриш керак. Бодринг ўстиришни билса, нима, олим бўпкетибдими? Шу аям билан дадам доим узоқни ўйламай иш қилишади-да. Бунақа жиддий масалага бир ёқлама қараб бўладими?!
Қисқаси, ўзим каллани жойига қўйиб, келинболани қаттиқ имтиҳон қилмасам бўлмайди. Қани, бир ғалвирда ғилдиратиб кўрайлик-чи, ўша мақтаган қизлари турупчиликдан нималарни биларкин...

1985

№	Muallifning boshqa asarlari
1	Oltin yurakli avtobola (qissa va hiko... [Anvar Obidjon] 7760
2	Meshpolvonning janglari [Anvar Obidjon] 7050
3	Oltiariq hangomalaridan [Anvar Obidjon] 2726
4	Bezgakshamol-2 (hajviy hangomalar) [Anvar Obidjon] 1883
5	Qorinbotir (doston) [Anvar Obidjon] 1838
6	Tushuntirish xati (hajviya) [Anvar Obidjon] 1649
7	Jaqqi (hikoya) [Anvar Obidjon] 1600
8	Maqtanchoq (hikoya) [Anvar Obidjon] 1566
9	Berkinib olgan sirgʻacha (hikoya) [Anvar Obidjon] 1456
10	Qoʻgʻirchoqlar (hikoya) [Anvar Obidjon] 1442
11	Тушунтириш хати (ҳажвия) [Anvar Obidjon] 1395
12	Kambagʻalbop Gulmatiy (hajviya) [Anvar Obidjon] 1390
13	Dardingni stadionda ayt (hajviya) [Anvar Obidjon] 1338
14	Eh, la’nati ombor… [Anvar Obidjon] 1311
15	Madaniy zoʻravonlik (hajviya) [Anvar Obidjon] 1292
16	Menga til oʻrgatmoqchi boʻlishgani (h... [Anvar Obidjon] 1285
17	Aspan attorning arizalari (hajviya) [Anvar Obidjon] 1283
18	Аёллар ва хаёллар (ҳажвия) [Anvar Obidjon] 1258
19	Baqalarning niyati buzuq (hajviya) [Anvar Obidjon] 1230
20	Ҳакка холанинг иғволари (ҳикоя) [Anvar Obidjon] 1217
21	Val… valay… (hajviya) [Anvar Obidjon] 1210
22	Ayollar va xayollar (hajviya) [Anvar Obidjon] 1200
23	Вал… валай… (ҳажвия) [Anvar Obidjon] 1199
24	Безгакшамол-2 (ҳажвий ҳангомалар) [Anvar Obidjon] 1195
25	Kezargon Boychechak (qissa) [Anvar Obidjon] 1188
26	Buzoq guvohlikka chaqirilsin! (hajviya) [Anvar Obidjon] 1186
27	Boymamat Beshinchi (hikoya) [Anvar Obidjon] 1186
28	Nishon buqoq va ritmik gimnastika (ha... [Anvar Obidjon] 1176
29	Toʻnni teskari kiyish (hajviya) [Anvar Obidjon] 1176
30	Oltin vasvasasi (hajviya) [Anvar Obidjon] 1174

№	Eng ko‘p o‘qilganlar
1	Gʻazallar, ruboylar [Zahiriddin Muhammad Bobur] 72850
2	Yulduzlar mangu yonadi (qissa) [Togʻay Murod] 67027
3	Sobiq (hikoya) [Said Ahmad] 50966
4	Qorakoʻz majnun (hikoya) [Said Ahmad] 48230
5	Guliston [Sa’diy] 44659
6	Gʻazallar [Nodira] 44063
7	Ot egasi (hikoya) [Shukur Xolmirzayev] 33080
8	Yulduzli tunlar (I- qism) [Pirimqul Qodirov] 32467
9	Мусульманские имена (част... [Ibn Mirzakarim al-Karnaki] 32297
10	Hikmatga toʻla olam (gʻazal, ruboiy... [Sa’diy Sheroziy] 27393

Tavsiya qilamiz