Мусулмонлар, ғофил қолманг! [Abdurauf Fitrat]

Мусулмонлар, ғофил қолманг! [Abdurauf Fitrat]
Мусулмонлар, ғофил қолманг! [Abdurauf Fitrat]
Яқинда шаҳар думаси[1] очилур. Шаҳар думаси, шаҳаримизнинг покизалик ва ободлиғи, мактабларимизнинг тараққий ва интизоми, болаларимизнинг тарбияси ва халқимизнинг тинчлиги учун керак бўлган ишларни ўз қўлига олур. Шаҳримиздан хазинага киратурган оқчаларни шу йўлларда сарф қилмоқчи бўлур.
Бу олдимиздаги шаҳар думаси эски ҳукумат замонидаги шаҳар думалариға ўхшамас. Йигирмадан ўтган бутун шаҳар одамларининг ихтиёрлари билан сайланурлар. Бу шаҳар думасинда жуҳуддан, русдан, мусулмондан вакил қилиб ўтурур[2]. Ва шаҳар ишлари учун гапурушурлар. Шаҳарнинг қайси қитъасинда касалхоналар қурмоқ керак, шаҳарнинг қайси қитъасиндағи йўлларни тузатмоқ керак, шаҳарнинг қайси қитъасинда қанча мактаб солмоқ керак деб кенгашурлар ва шул тўғрилардағи ишларни «вакиллар кўбчилиги» нинг қарори билан қилмоқчи бўлурлар. Вакиллар кўбчилиги ҳаммадан бурунроқ эски қитъанинг ерларин тузатурға қарор берса, чора йўқ, шу қилинур. Вакиллар кўбчилиги кўброқ касалхоналарни янги қитъада солмоқчи бўлса, иложи йўқ, шу бўлур.
Мана шуларни онглаган ҳар жамоат, ҳар миллат шаҳар думасига ўзидан кўброқ вакил ўтказмоқ учун тиришадир, думанинг кўбчилигининг ўзига олмоқчи бўладир. Ўтган ҳафтадаги «таҳрири нуфус»дан[3] онғлашилдики: шаҳримизда халқнинг тўртдан учи мусулмон ва тўртдан бири рус, армани ва жуҳуд эканлар. Шунга қарағанда унлар хазинадан чиқим бўлатурған оқчанинг уч шунчаси биз учун чиқғучидур. Унларға мактаб очилса бизга учта; унларға бир касалхона очилса бизга учтаси очғули; унларға бир пут буғдой керак бўлса бизга уч пут керакдир.
Қисқаси шулким: бизнинг ҳақимиз уларнинг ҳақтариндан уч йўла беркдир. Мана шуларни тилаб олмоқ учун шаҳар думасининг кўбчилигини олмоқ керак, шаҳар думасининг кўбчилигини олмоқ учун мусулмонларнинг сайлов куни лозимдур. Йўқ, сайлов куни ҳар ким ўз уйинда ўтирса; бошқалар кўбчилик бўлиб келсалар ва думанинг кўбчилигини ўз тарафлариға ўткарсалар; у вақт биз ҳеч бир ҳақимизға эришолмасмиз, яна эски каби ҳуқуқсиз бўлиб қолурмиз; яна эскиси каби ўз шаҳримизда ўз оқчамизнинг роҳатини ўзимиз кўролмасмиз.
Шунинг учун бағириброқ айтаманким, ўз халқларини яна бошқаларнинг оёқлари остинда қўймоқчи бўлмаған мусулмонлар! Сайлов куни ғофил қолманглар, кўбчилик бўлиб келурға тиришинглар.

(«Ҳуррият», 1917 йил, 25 август, 33-сон)
Қайта нашри: «Ёшлик», 1991,10-сон, 44-45-бетлар (Н. Авазов нашрга тайёрлаган). Мақола Самарқанд шаҳри думасига сайловлар олдидан ёзилган.


↑ Дума - Русиядаги сайлов тизимига кўра мустамлака ўлкалардаги халқ вакиллиги органлари ҳам дума деб юритилган.

↑ вакил қилиб ўтурур - Самарқанд шаҳри кўп миллатли бўлгани учун шаҳар думасига, асосан, турк, рус ва яҳудий миллатига мансуб кишиларгина сайловларда қатнашиш ҳуқуқини олганлар.

↑ таҳрири нуфус - Самарқандда 1917 йил 18-20 августларда сайлов олдидан аҳолини рўйхатга олиш ўтказилган, ўша назарда тутилади.
Mualifning boshqa asaralari
1 Angliz va Turkiston [Abdurauf Fitrat] 288
2 Англиз ва Туркистон [Abdurauf Fitrat] 304
3 Buxoro ulamosi [Abdurauf Fitrat] 309
4 Buxoro vaziri Nasrullohbey parvonac... [Abdurauf Fitrat] 270
5 Buxoroda inqilob [Abdurauf Fitrat] 274
6 Buxoroning holi [Abdurauf Fitrat] 272
7 Бухоро вазири Насруллоҳбей парвонач... [Abdurauf Fitrat] 278
8 Бухоро уламоси [Abdurauf Fitrat] 285
9 Бухорода инқилоб [Abdurauf Fitrat] 296
10 Бухоронинг ҳоли [Abdurauf Fitrat] 273
11 Johilona taassubgʻa misol [Abdurauf Fitrat] 279
12 Жоҳилона таассубға мисол [Abdurauf Fitrat] 281
13 Musulmon sevgisi (hikoyat) [Abdurauf Fitrat] 357
14 Musulmonlar, gʻofil qolmang! [Abdurauf Fitrat] 343
15 Muxtasar Islom tarixi [Abdurauf Fitrat] 488
16 Muxtoriyat [Abdurauf Fitrat] 282
17 Мусулмон севгиси (ҳикоят) [Abdurauf Fitrat] 308
18 Мухтасар Ислом тарихи [Abdurauf Fitrat] 327
19 Мухторият [Abdurauf Fitrat] 315
20 Publitsistik asarlar [Abdurauf Fitrat] 702
21 Публицистик асарлар [Abdurauf Fitrat] 284
22 Siyosiy hollar [Abdurauf Fitrat] 292
23 Сиёсий ҳоллар [Abdurauf Fitrat] 262
24 Turkistonda ruslar [Abdurauf Fitrat] 306
25 Туркистонда руслар [Abdurauf Fitrat] 256
26 Yopishmagan gajjaklar [Abdurauf Fitrat] 488
27 Ёпишмаган гажжаклар [Abdurauf Fitrat] 245
28 Yurt qaygʻusi [Abdurauf Fitrat] 653
29 Yurt qaygʻusi (ona bilan oʻgʻil) [Abdurauf Fitrat] 359
30 Юрт қайғуси [Abdurauf Fitrat] 280
31 Юрт қайғуси (она билан ўғил) [Abdurauf Fitrat] 270
32 Sharq siyosati [Abdurauf Fitrat] 325
33 «Shoʻroyi islomiya»ning xatosi [Abdurauf Fitrat] 427
34 «Шўройи исломия»нинг хатоси [Abdurauf Fitrat] 267
35 Шарқ сиёсати [Abdurauf Fitrat] 267
Tavsiya qilamiz
.
. .
Яндекс.Метрика