Musicha (hikoya) [Said Ahmad]

Musicha (hikoya) [Said Ahmad]

Agar Jumavoyning bolasi ikkita boʻlganda bunchalik kuymasmidi. Oʻzi odam boʻlib, yeb koʻrish u yoqda tursin, yalab koʻrmagan taomlar bilan boqqan, bobokalonlari izvosh u yoqda tursin, qoʻqon aravaga tusholmay zor qaqshab ketishiga qaramay, «Volga»da allalab katta qilgan, dom otdixlarni ravo koʻrmay kurortlarga yuborib oʻynatgan, peshonasidagi shu bittayu-bitta bolasini militsiya qamab qoʻysa, bunga qandoq qilib chidash mumkin?! Jumaboyning xotini boʻlsa, oʻtirgani joy topolmaydi. — Par yostiq oborsam olarmikin. Bolaginamga mol goʻshti yoqmasdi. U yerda limon choy berisharmikin? Kechasi uygʻonib sovuq choy soʻraydigan odati bor edi. Voy dod, endi nima boʻladi? Jumavoy xotiniga qarab moʻltiraydi. Xotini ikki qoʻlini beliga tirab, unga zugʻim qiladi: — Oʻtiraverasizmi?! Mundoq otalarga oʻxshab harakat qilsangiz-chi! — Oʻylayapman, chorasini oʻylayapman. Mahalladan bir xarakteristika olish kerak, maktabiga borib, komsorgdan ham bitta xarakteristika soʻraymiz. yoʻq deyishmas. Jumavoy shoshib, koʻchaga chiqib ketdi. Xayriyat mahalla komissiyasining raisi choyxonada domino oʻynab oʻtirgan ekan. Boʻlgan gapni shundoq-shundoq boʻldi, deb tushuntirdi. — Yomon urgan ekanmi? — dedi u Jumavoyga qarab. — Kayfda boʻlgan gap, shuni ayb demasa ham boʻlardi. Kaltak yegan odamning burni sal shikast topibdi. Teshigi butun, bemalol nafas olsa boʻladi. — Oʻnisi-chi? — dedi mahalla komissiyasi. — Unisi sal mundogʻroq, bir poy qulogʻi yarmigacha yirtilgan. Doktorlar tikib beradi. Soch oʻstirsa, koʻrinmay ketadi. Eshitaman desa, bitta quloq bilan ham har qancha gapni eshitsa boʻladi. Komissiya raisi idorani ochib, xarakteristika yozishga tushdi. Jumavoy rais ushlagan ruchka bitta harf yozsa, bitta, ikkita harf yozsa, ikkita, ishqilib izma iz oʻqib boraverdi. «...mahallada musicha shoʻxlik qilsa qiladiki, Joʻravoy shoʻxlik qilmaydi, hech kimning derazasini sindirmagan, hech qaysi toʻyda toʻpolon qilmagan, mahallada hamma, bola boʻlsa Joʻravoydek boʻlsin, deb niyat qiladi...» Xarakteristika bitdi. Komissiya raisi qogʻozni Jumaboyga uzatar ekan, ma’noli iljayib qoʻydi. Jumavoy bunaqa iljayishlarning ma’nisiga yetadi. — Erkatoy omon-eson qutulib chiqsa, ziyofat boshida oʻzlari turadilar, — deb uni xotirjam qildi. Er-xotin xalloslab Joʻravoy oʻqiydigan texnikumga qarab chopishdi. Xayriyat komsomol komitetining sekretari endi idorasiga kiraman, deb turgan ekan. Unga yalinishdi, yolvorishdi, xullas eritishdi. — Jon uka, u qilmapti, biz qipmiz. U emas, biz benavot. Shuni bir balo qiling. Bir varaq qogʻozni bizdan ayamang. Sekretar hali yosh, umrida unga birovning ishi tushmagan, xomgina yigit ekan, bularning nolasidan yigʻlavoray dedi. Ikki koʻzida jiqqa yosh bilan qoʻliga ruchkani oldi-yu, yaxshilab xarakteristika yozib berdi. Tashqariga chiqib, er-xotin mamnun, bir-birlariga qarab olishdi. — Xotin, endi mundoq qilsak, sen anavu qulogʻi yirtilgan bolaning uyiga borib, koʻz yoshi qil, da’vosidan kechmaguncha yigʻlayver, koʻz yoshi toshni ham eritadi. Men anavu burni gʻajilganiga boray, oʻshanisi oyogʻini tirab turibdi. Koʻnmasa oʻzini benavot qilamiz. Er-xotin ikki tomonga ajralishdi. Oxiri shu boʻldiki, ikki kundan keyin Joʻravoy chiqib keldi. Shu kuni kechqurun Jumavoy katta ziyofat qildi. Ziyofatga kelganlar: 1) Odilov Fozil Toʻraevich, mahalla komissiyasining raisi, 1913 yilda tugʻilgan. 2) Qobilov R. D. Texnikum komsorgi, 1943 yilda tugʻilgan. 3) Ziyoev Rahim Isaevich, uchastkavoy, 1933 yilda tugʻilgan. 4) Ahrorov Mannop (pasporti yoʻq, tugʻilgan yili noma’lum, bekor). Ziyofat juda quyuq boʻldi, konyakdan besh shisha, aroqdan ikki shisha ichildi. Joʻravoy andak kayf qilib qoldi. Joʻravoydan kaltak yeganlar: (Yuqoridagi roʻyxatga qaralsin) «Tez yordam» mashinasida olib ketilganlar. (Roʻyxatning birinchi va ikkinchi raqamlariga qaralsin.) Joʻravoyni oʻsha kuniyoq, ertalab chiqib kelgan joyiga oborib qoʻyishdi. Ahvoli yaxshi. Qon bosimi qanoatlanarli. Uyqusi me’yorida. Ishtahasi durust. Oʻzini juda yaxshi sezyapti. Ziyofat paytida kaltak yeganlarning sogʻligʻi haqida hali aniq ma’lumotlar olingani yoʻq. Chunki roʻyxatning birinchi raqamida ismi zikr etilgan kishi oʻziga kelmagan. Ukol qilish va qon quyish davom etmoqda.

Muallif: Said Ahmad