Idol Branski (hikoya) [Aziz Nesin]

Mashinada Yevropadan Turkiyaga qaytayotib, Yugoslaviya orqali oʻtadigan boʻldik. Belgradga yaqinlashib qolgan edik, yoʻl chetida joylashgan bir xoʻjalikka koʻzimiz tushdi. Surishtirib bilsak, bu yerda zotli itlar yetishtirisharkan. Uning egasi bir yugoslav boʻlib, oʻzi shu sohada mutaxassis ekan. Xoʻjalikni aylanib chiqdik. Har xil toifali yuzlarcha itlarni koʻrdik. Bitta kuchukcha bizga ma’qul tushib, buni sotib olmoqchi boʻldik. Egasi uni tugʻilganiga endi yigirma kun boʻlganini, oʻzi esa Londonda boʻlib oʻtgan koʻrikda birinchi oʻrinni olgan Idol Branski laqabli itning zurriyoti ekanini aytdi. Xullas, ikkinchi Idol Branskini sotib oldik. Bizga kuchukcha bilan birga uning nasl-nasabi yozilgan guvohnomani ham berishdi.
Kuchukchani uyga olib keldik. Oyim uni uy ichida saqlashga koʻnmadi. Noiloj hovlidagi katalakka qamab qoʻydik. Idol Branski yonidan jilishimiz bi¬lan shunaqayam uvvos koʻtardiki, asti qoʻyaverasiz. Tuni bilan goh chiyillab, goh uvillab chiqdi. Na oʻzi orom oldi, na bizga va na qoʻshnilarga tinchlik berdi. Ertasi kuni toza boshimiz qotdi. Kun boʻyi uning yonidan jilmadik. Kechasi yana halovat boʻlmasligi aniq edi.
Yaqin tanishlarimizdan biri maslahat berdi:
— Qoʻngʻiroqli soat bor-ku, shuni toʻrvaga solib, yoniga qoʻyinglar-chi, gʻingshimasa kerak.
Aytganini qildik. Idol Branskining akillashi tindi. Tuni bilan churq etgani yoʻq. Erta bilan uygʻongach, oʻlib-netib qolmadimikin, degan xavotirda katagiga borib asta moʻraladik. Soat solingan toʻrvaga boshini qoʻyib, tinchgina uxlayotgan ekan.
Shundan keyin har kuni kechqurun buni takrorlab turdik. Kechalari tortqilab oʻynardi. Bora-bora Idol Branski ulgʻayib, soatsiz uxlaydigan boʻldi.

Bir kuni bizga maslahat bergan oʻsha tanishimizdan buning sababini soʻradik. U oʻzi bu ishni qilib koʻrmaganini, lekin bir kitobda shu haqda oʻqiganini aytdi. Kitobda yozilishiga koʻra kuchuk bolasi soatning tiqirlashini onasining yurak urishiga oʻxshatar ekan. Ma’lumki, kuchuk bolachalari odatda onasining qorniga boshini qoʻyib yotadi. Demak, Idol Branski soat solingan toʻrvaga boshini qoʻyib uxlashining sababi ham shunda.

№	Muallifning boshqa asarlari
1	Gʻaroyib bolalar (roman) [Aziz Nesin] 7140
2	Ona tarbiyasi (hikoya) [Aziz Nesin] 2253
3	Ғаройиб болалар (роман) [Aziz Nesin] 1447
4	Keyin xursand boʻlasiz (hikoya) [Aziz Nesin] 1406
5	Xaloskor it (hikoya) [Aziz Nesin] 1275
6	Tulki ovlagan ayiq (hikoya) [Aziz Nesin] 1254
7	Ibratli tasodif (hikoya) [Aziz Nesin] 1221
8	Ayiqning tashakkuri (hikoya) [Aziz Nesin] 1149
9	Она тарбияси (ҳикоя) [Aziz Nesin] 1093
10	Chumchuq ovi (hikoya) [Aziz Nesin] 1069
11	Joʻr ovoz boʻlib (hikoya) [Aziz Nesin] 1043
12	Халоскор ит (ҳикоя) [Aziz Nesin] 959
13	Ибратли тасодиф (ҳикоя) [Aziz Nesin] 945
14	Тулки овлаган айиқ (ҳикоя) [Aziz Nesin] 939
15	Айиқнинг ташаккури (ҳикоя) [Aziz Nesin] 934
16	Шафқатли ит (ҳикоя) [Aziz Nesin] 907
17	Кейин хурсанд бўласиз (ҳикоя) [Aziz Nesin] 906
18	Shafqatli it (hikoya) [Aziz Nesin] 891
19	Жўр овоз бўлиб (ҳикоя) [Aziz Nesin] 882
20	Идол Брански (ҳикоя) [Aziz Nesin] 880
21	Чумчуқ ови (ҳикоя) [Aziz Nesin] 764

№	Eng ko‘p o‘qilganlar
1	Gʻazallar, ruboylar [Zahiriddin Muhammad Bobur] 72867
2	Yulduzlar mangu yonadi (qissa) [Togʻay Murod] 67039
3	Sobiq (hikoya) [Said Ahmad] 50986
4	Qorakoʻz majnun (hikoya) [Said Ahmad] 48254
5	Guliston [Sa’diy] 44679
6	Gʻazallar [Nodira] 44073
7	Ot egasi (hikoya) [Shukur Xolmirzayev] 33090
8	Yulduzli tunlar (I- qism) [Pirimqul Qodirov] 32479
9	Мусульманские имена (част... [Ibn Mirzakarim al-Karnaki] 32330
10	Hikmatga toʻla olam (gʻazal, ruboiy... [Sa’diy Sheroziy] 27401

Tavsiya qilamiz