Hayotning bir lahzasi (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov]

Hayotning bir lahzasi (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov]
Hayotning bir lahzasi (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov]
Oxun bu toʻgʻrida avval ham oʻylagan, bir-ikki marta bormoqchi ham boʻlgan, ammo yuragi dov bermagandi.
U beva haqida har xil gaplar yurardi. Nazokatni aytyapti. U ilgari shaharda yashardi. Qishloqda onasi bor. Nazokat har hafta onasinikiga kelib turardi. Har safar har xil odamlar uni oʻzlarining yengil mashinalarida olib kelib, olib ketishardi. Shofyorlarning ham koʻpi yaxshi tanirkan. Birga yoʻlga chiqib qolgan odamlar aytishadi. Koʻchada koʻrindi deguncha u shofyor ham kabinadan boshini chiqarib: «Nazokat opa, olib ketaymi?», deb ishshayarkan, bu shofyor ham.
Bahorda Nazokat qishloqqa koʻchib keldi. Birovlar Nazokatni eri haydab yuborgan, deydi. Boshqalar, oʻynashi bilan qoʻlga tushganmish, deydi. Ishqilib, qishloqda Nazokat haqida turli mish-mishlar koʻp. Xoʻjalik Nazokatga alohida uy berdi. Hozir boʻlimda bugʻaltir boʻlib ishlayapti. Nazokat negadir qishloq odamlari bilan unchalik ochilib gaplashmaydi. Oʻzini katta oladimi yo boshqa sababi bormi, ishqilib, har kim bilan gaplashavermaydi. Mabodo ish yuzasidan lozim boʻlib qolsagina savol-javob qiladi. Birov bilan gaplashsa, xuddi har bir soʻzini qarzga berayotganday, qiynaladi. Bir marta Oxun yarim oyda qancha ishlaganini, necha pul olishi kerakligini bilmoqchi boʻlib borgan edi. Nazokat Oxun bilan chimirilib gaplashdi-yu, biroq narigi yonida oʻtirgan bosh bugʻaltirga qaraganda ovozi u yoqda tursin, yuzigacha mayinlashib ketdi. Odamning basharasi ham shunaqa tez oʻzgararkan. Nazokat kelganidan beri bosh bugʻaltir ham boshqacha boʻlib qolgan. Asli qoʻpol odam, xodimasi bilan soʻzlashganda biram muloyimlashadiki. Odamning kulgisi qistaydi.
Nazokatning oʻzi zoʻr narsa. Koʻrgan erkakning koʻngli bir orziqadi. Yoshi oʻttizdan oshsa ham koʻrinishi turmushga chiqmagan oʻn sakkiz yashar qizday. Mish-mishlarga qaraganda, u erkaklarni tanlab-tanlab yurarmish. Oxunga oʻxshagan ketmonchiyu-traktorchilarni yaqiniga yoʻlatmasmish. Hozir ham ba’zi tanishlari kechalari oʻz mashinalarida kelib turisharkan. Koʻrgan-bilgan qoʻshnilarining gapi bu. Shuni oʻylab, mashinasi yoʻqligi ba’zan juda alam qilib ketadi. Hozir har bir doʻkondorning ham bittadan mashinasi bor. Uncha-muncha odamlarni nazar-pisand qilishmaydi. Hech boʻlmaganda doʻkondorlikka oʻqimaydimi? Nazokatning eshigigacha mashinada borardi.
«Salom, Nazokatxon, - derdi, - mana, ahvolingizdan xabar olgani keldik».
«Keling, keling», - derdi u jilmayib.
Keyin ikkovlari ichkariga kirishadi.
«Men bu onni anchadan beri kutaman», - derdi Oxun toʻlib.
«Men ham sizni qachon kelarkansiz, deb intizor boʻlib kutayotgan edim», - derdi Nazokat.
Keyin… Ha, Oxun Nazokatni koʻp oʻylaydi. Oʻylamayin, desa ham boʻlmaydi. Toʻrtta erkak yigʻilsa, darrov Nazokatni gʻiybat qilishadi. Unaqa emish, bunaqa emish. Unisi bilan unday ish qilipti, bunisi bilan bunday ish qilipti. Hamma gapiravergandan keyin ishonmayman degan gapingga ham qanday ishonganingni bilmay qolarkansan.
Bugun qoʻshnilarnikiga molxonasining tomini suvashga hasharga borgan edi. Besh-olti kishi bir yarim soat ishni bitirishdi. Ilgak tomning ustida turib, ilgakli arqon bilan paqirdagi loyni tortib olayotganda: «Yaxshilab tort, boʻyrdoq yigitsan-ku, - deb qoldi bittasi. – Yo kuchingni Nazokatnikiga tashlab kelyapsanmi?»
Shundan keyin boshlandi… Biri u dedi, biri bu dedi. Keyin hashar oshi yeyishdi. Oralarida boʻydoq yigit bitta oʻzi ekan, hammasi oʻrtaga oldi.
— Ye, toʻyib yeb ol. Biz seni bilamiz, bari bir oqshom Nazokatnikiga borasan. Borgandan keyin zoʻr boʻlib borish kerak, - deb hazil qilishdi.
Albatta, ular hazilning chinga aylanishini bilmasdilar. Oxun nimalarni oʻylayotgani xayollariga kelmagan. Shunchaki oʻtirish qizishi uchun gap kovlashardi.
— Oʻzi qurgʻur yaxshi narsa-da, - dedi bittasi.
Bilmasdiki, aynan Oxunning koʻnglidagi gapni aytyapti. Bilmasdiki, Oxunning yuragini oʻrtayapti. Bilmasdiki, Oxun oʻtirish tugagandan keyin toʻgʻri Nazokatnikiga ketadi. U shunchaki bir omadi gapni aytardi.
— Sen, bola, yashiryapsan, - dedi haligi kishi yana Oxunga koʻzlarini ayyorona tikarkan. Nigohida: «Ha-a, men seni bilaman. Koʻnglingdan nima kechyapti, koʻrib turibman, ayt, ayt, nima darding bor, hammasini ayt», deyayotganday boʻlardi. Aslida, shunchaki Oxunning boʻydoqligi, kerak boʻlsa, Nazokatga oʻxshaganlarnikiga bemalol bora olishi mumkinligidan, buning uchun xotini, bola-chaqasi xalal bermasligin oʻylab, hasad aralash havasi kelayotgandi.
Tarqalishayotganda Oxun odamlar shubha qilmasligi uchun oʻz hovlilariga kiri. Koʻchada hech kim qolmagandan keyin toʻgʻri Nazokatnikiga ravona boʻldi. Nazokatning uyiga yaqinlashgan sari yuragi hayajondan qattiq dukillab ura boshladi. Xonalarining chirogʻi oʻchgan. Uxlab qolganmikan yo hali uygʻoqmikan? Oxunni qanday kutib olarkan? Eshigini ochib kirganda Nazokat yotgan joyidan koʻtarilib, ustidagi koʻrpani ochib tashlasa, yuziga baxtiyorlik yoyilib: «Keling, Oxunjon! Men sizni kutyapman», desa. Oxun oʻzini kelishgan juvonning bagʻriga otsa. Ertalabgacha uxlashmasa. Tong oldidan ostonada xayrlashishsa:
«Xoʻp, endi boring, odamlar koʻrib qolmasin, - desa Nazokat, ammo qoʻllarini qoʻyib yubormasa. Xumor koʻzlarini tikib: - Bugun oqshom yana keling. Xoʻpmi?!», desa noz bilan.
«Xoʻp!» - desa Oxun.
«Tagʻin aldab ketmang, - desa Nazokat erkalanib. – Siz erkaklarning shunaqa odatingiz ham yoʻq emas».
«Ishoning, kelaman, men sizni hech qachon aldamayman».
«Sizni hech ketkizgim kelmayapti», - deya Nazokat yana uning boʻyniga osilsa… Zoʻr boʻlardi. Ehh!

Oxun harbiy xizmatni oʻtab keldi. Baholi qudrat xoʻjalikda ishlayapti. Topish-tutishi yomon emas. Otasi esa qoʻliga pul tushdi deguncha ichadi. Shuncha yildan beri birga yashab, onasi mast odam bilan gaplashishini bilmaydi. Onasi otasini indamasdan olib kirib yotqizish oʻrniga, darrov: «Yana ichib keldingizmi? Bolalaringizni oʻylamaysizmi? Qirilgur! Shoʻringga shoʻrva toʻkilgur!», - deb qargʻanaveradi. Qaysi mastga ortiqcha gap yoqadi? Otasi onasini quvadi, qoʻliga tushgan narsasini olib otadi, uydan haydab chiqaradi. Kichkinaligida Oxunlarni ham qatorlashtirib uraverardi.
Mualifning boshqa asaralari
1 Alibek va qirq doʻstining sar... [Abulqosim Mamarasulov] 963
2 Anoyi yoki yechilmagan yettin... [Abulqosim Mamarasulov] 360
3 Arabcha oʻyin (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 490
4 Atlas roʻmolcha (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 467
5 Алибек ва қирқ дўстининг сарг... [Abulqosim Mamarasulov] 454
6 Анойи ёки ечилмаган еттинчи т... [Abulqosim Mamarasulov] 379
7 Арабча ўйин (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 379
8 Атлас рўмолча (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 339
9 Birinchi qor (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 444
10 «Baxitli savet ayalining arza... [Abulqosim Mamarasulov] 361
11 «Бахитли савет аялининг арзас... [Abulqosim Mamarasulov] 370
12 Биринчи қор (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 336
13 Eslasa arzigulik voqea (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 361
14 Эсласа арзигулик воқеа (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 353
15 Farishta (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 566
16 Фаришта (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 365
17 Hasharchilar (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 330
18 Ҳашарчилар (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 335
19 Ҳаётнинг бир лаҳзаси (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 371
20 Ismatning qismati (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 342
21 Исматнинг қисмати (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 281
22 Jarima (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 311
23 Жарима (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 252
24 Lola sayli (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 2619
25 Лола сайли (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 277
26 Maslahat (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 658
27 Men seni sevaman, Buvirajab! ... [Abulqosim Mamarasulov] 458
28 Маслаҳат (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 279
29 Мен сени севаман, Бувиражаб! ... [Abulqosim Mamarasulov] 285
30 Oysha xolaning «kuyov»i (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 393
31 Ойша холанинг «куёв»и (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 314
32 Qaroqchilar (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 326
33 Қароқчилар (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 296
34 Sevishganlar (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 1245
35 Somonchilar (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 294
36 Suyunchi (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 304
37 Севишганлар (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 411
38 Сомончилар (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 270
39 Суюнчи (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 288
40 Taftish (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 318
41 Telba muhabbat (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 712
42 Telpak (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 282
43 Тафтиш (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 289
44 Телба муҳаббат (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 316
45 Телпак (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 274
46 Uch soʻm pul (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 357
47 Uchinchi yoʻl (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 317
48 Uzumzorda (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 281
49 Узумзорда (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 285
50 Уч сўм пул (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 271
51 Учинчи йўл (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 263
52 Yigit ham yigʻlaydimi? (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 0
53 Yigitlikning koʻchasi (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 298
54 Yoʻlovchi (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 307
55 Йигит ҳам йиғлайдими? (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 0
56 Йигитликнинг кўчаси (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 272
57 Йўловчи (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 229
58 Yaxshi niyat (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 325
59 Yaxshi va yomon odamlar (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 432
60 Яхши ва ёмон одамлар (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 293
61 Яхши ният (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 358
62 Yor-yor (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 625
63 Ёр-ёр (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 273
64 «Zamonamiz qahramonlari» (hikoya) [Abulqosim Mamarasulov] 362
65 «Замонамиз қаҳрамонлари» (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 411
Tavsiya qilamiz
Яндекс.Метрика