Iqror (hikoya) [Said Ahmad]

Iqror (hikoya) [Said Ahmad]

Rahmonali koʻngli poshsho boʻlib kelardi. Bugun ham xotinini dogʻda qoldirib, oʻsha joyga bordi. Maishat kechagidan ham zoʻr boʻldi. Bugun xotiniga nima bahona qilsa ekan? U uyga yaqinlashgan sari bahona topishga shoshardi. Shunga ham bahonami? Kechagi majlisning davomi boʻldi, deb qoʻyaqoladi-da! Taksi ularning eshigi oldiga kelib toʻxtashi bilan orqama-orqa yana bir taksi keldi. Undan roʻmolga oʻralgan bir ayol tushdi. Rahmonalining yuragi orqasiga tortib ketdi. Bu uning xotini Zarofat edi. Obbo, poylab borganga oʻxshaydi. Bilgan, qaerdaligini, kimning uyidaligini bilgan. Ikkala taksi ham qorongʻu koʻchani yoritib orqaga qaytishdi. Rahmonali yuragi betlamay boʻshashib soʻradi: — Zarofmisan? Zarofat javob oʻrniga hoʻngrab yigʻlab yubordi. Rahmonalining badaniga titroq kirdi. Oyogi qaltiradi. Endi nima qilsaykin? Tonsinmi? Koʻzini baqraytirib turib-a? Zarofat piq-piq yigʻlaganicha uning yonidan oʻtib eshikka kalit solib ochdi. Er-xotin oldinma-ketin hovliga kirishdi. Rahmonalining kallasi mokiday ishlardi-yu, befoyda edi. Nima desaykin? Tonib boʻlmaydi. Boshqa bahonaning iloji yoʻq. Hammasini koʻrgan. Bilgan. Qiyomat qiladi. Har holda hovlida gap boshlasa, toʻpolon boʻlib, qoʻni-qoʻshnilar eshitishi mumkin. Nima boʻlsa ham uyga kirib gaplashish kerak. Uning koʻnglini olish kerak. Xotinlarni yaxshi gap bilan yoʻlga solsa boʻladi. Qani, bir urinib koʻrsin. Rahmonali shu oʻylar bilan ichkariga kirdi. Xotini stolga boshini qoʻyib hamok piqillab yigʻlardi. Bu ahvolda uni hech narsaga koʻndirib boʻlmaydi, deb dilidan oʻtkazdi Rahmonali. Toʻgʻrisini aytib, tavba qilish kerak. Bundan boshqa yoʻl yoʻq! Rahmonali jur’atsizlik bilan xotinining tepasiga keldi. — Xotin, nima desamikin? Nima boʻlganini oʻzing bilib turibsan. Ahmoqlik qildim. Nima qilay, egilgan boshni qilich kesmaydi. Zarofat yalt etib unga qaradi. Rahmonalining yuragi jigʻ etib ketdi. Muz parchasini yutvorgandek ancha vaqtgacha oʻziga kelolmay entikib turib qoldi. — Bunaqa qarama-da, aybimni boʻynimga olyapman-ku, tagʻin nima deysan. Shu ikki bolaning hurmati, endi bunday qilmayman. Kechagi majlis ham yolgʻon edi. Kecha ham hali oʻzing koʻrgan joyga borgan edim. Uning qosh-koʻzlariga uchibman. Shirin soʻzlariga uchibman. Ayb oʻzimda, bola-chaqalik kap-katta odam begona xotinga aylanishib yuribman... Zarofat yana unga qaradi. Endi uning koʻzlaridan oʻt chaqnardi. Rahmonali bu qarashlarga tob berolmadi. Butun vujudi karaxt boʻlib qotib turardi. U koʻzlarini chirt yumganicha, yana gapirdi. — Istasang, ikkinchi bunday qilmaslikka raspiska beraman. Koʻr ekanman, qadringni bilmagan ekanman. Mayli, ur, uraqol meni, tep, orqamga tep, roziman, mendaqa yaramas erning jazosi shu. Zarofat uning gaplariga chidolmay narigi uyga chiqib ketdi. Orqasidan Rahmonali ergashib kirdi. — Endi qoʻygin, jon xotin, erkak boshimni xam qilib toʻgʻrisini aytyapman. Nahotki kechirmasang. Endi u xotinning basharasiga ham qaramayman. Tamom. Poy-lab boribsanda-a, hammasini koʻribsanda-a, shunchaki, koʻngli uchun bordim. Turgan-bitgani boʻyoq. — Nari turing, yaqin kelmang! Essiz odamgarchilik. Rahmonali tiz choʻkdi: — Oyogʻimdan oʻp desang oʻpaman. Orqamdan emaklab yur desang emaklab yuraman, meni kechirsang boʻlgani. Endi ishdan bir sekund ham kechikmay uyga kelaman. Koʻrasan, bundan buyon moyanamga ham baraka kiradi. Aytdi dersan. U yaramas xotinga endi hech narsa olib bermayman. Zarofat oʻgirilib qaragan edi, Rahmonali orqasida, oyogʻining tagida tiz choʻkib, koʻzlarini pir-piratib turibdi. Zarofatning rahmi kelib ketdi. Bir zumda kallasidan: qilmishiga pushaymon boʻlib turibdi-ku, hammasini aytib beryapti-ku, mayli bu galcha kechira qolay, degan oʻy oʻtdi. — Turing oʻrningizdan. Uyat kerak. Bu galcha kechirdim, ikkinchi shunaqa ish qilsangiz, ostonaga qadam qoʻymay oʻsha yoqdan daf boʻling. Rahmonaliga jon kirdi. Xotinining oyogʻidan, bilaklaridan, yelkalaridan yigʻlab-yigʻlab oʻpdi. — Muni qara-ya, boribsan-a, koʻribsan-a. Zarofat piqillab kulib yubordi: — Hech qayoqqa borganim yoʻq. Sizni kutib oʻtirib uxlab qopman. Tush koʻrsam, siz oʻlib qopsiz. Idorangizdagilar qabristonda miting qilib koʻmib qoʻyishdi. Uygʻonib ketib biram koʻnglim gʻash boʻldiki, yotib yotolmadim, oʻtirib oʻtirolmadim. Xayolimda sizga bir nima boʻlgandek, yo avtobus, yo tramvay urib ketgandek boʻlaverdi. Idorangizga bormoqchi boʻlib taksiga chiqayotsam, oʻzingiz kelib qoldingiz. Men bu yoqda qandoq tashvishlar qilib yuribman-u, siz boʻlsangiz... — Boʻldi, boʻldi, bu yogʻini gapirma. Gapni tamom qildik-ku. Aylantirma. Rahmonali yechina turib, e ahmoq deb, peshonasiga bitta urdi. Bu hangoma er-xotinning orasida qolib ketdi. Ammo Rahmonali ertalab ishga ketayotganida xotinining qoʻlidan oʻpib, ishdan kelganida peshonasidan oʻpishini eshitganlar nima gapligini bilolmay hayron. Bordi-yu, olgan maoshining tiyin-tiyinigacha sanab xotinining qoʻliga berishini eshitsalar, nima deyisharkin? Har qalay, uydagi gapning koʻchaga chiqmagani durust boʻldi. Rahmonali bu sirni mendan boshqa kishiga aytmagan. Men ham haligacha sir saqlab yuribman.

Muallif: Said Ahmad