Holoti Pahlavon Muhammad [Alisher Navoiy]

Holoti Pahlavon Muhammad [Alisher Navoiy]

Bismillohir-Rahmonir-Rahim Ey charx, ne davrlarki dast etting, Davringda muhabbat ahlini mast etting, Har kimniki, olamda zabardast etting, Oxir ajal ilgida ani past etting.Tariq fanosida mufarrad va fano tariqida mujarrad, jahondagʻi pahlavonlarning pahlavoni jahoni va pahlavonligʻ jahonining jahon pahlavoni, surat va ma’nida beshabih va benazir, ya’ni Pahlavon, shamsul-millati vaddin[1] Muhammad Kushtigir[2] siyrat va suratida. Pahlavonning nasabida sayodat sharafi bor, ammo chun tagʻoyisi Pahlavon Abusaid[3]kim, zamonning pahlavon va musallam kushtigiri erkondur va Pahlavon kichik yoshligʻ erkonda ul fanda kundan-kunga andin gʻaribosor va ajib namudorlar zohir boʻlur erkondir. Andoqki, oz fursatda jami’ abnoyi jins borini magʻlub qilib, borigʻa foiq va gʻolib kelibdur. Chun roʻzgor harunligʻidin va laylu nahor buqalamunligʻidin[4] Pahlavon Busaid hayot vadyatin muqtazoyi ojil[5]gʻa topshurubdur. Pahlavon istihqoq bila pahlavonliq sartakiyasiga oʻlturubtur va bu toyifa sarhalqaligʻin tav’ va ragʻbat bila qabul qilibdurlar. Nevchunki ul, agarchi kuch va zabardastlikda zamonning munfaridi erkondur, ammo kushtidonligʻ va zabardastligʻda ham andoq ekondur va bu toyifadin bu oʻtgan toʻrt-besh yuz yil, balki ming yilda aningdek hech yod bermaydur va naql qilmaydur. Bovujudi ulki, oʻz fanidaki, kushti boʻlgʻaykim, shuhrati ul ism biladur va oncha yakfanliqda va mardum afkanliqda kichik yoshliq erkondurkim, shogird kushtigir erkondur va bu fanda ne varzish qilur erkondur. Chun qobiliyati baland tushgandur va muloyamati tab’i borcha funungʻa munosib va bahramand voqe’ boʻlgʻondur, koʻp fazonil va kamolot ham kasb qilgʻondurkim, zamon ahli borchada Pahlavonni musallam tutar erdilar. Ul jumladin advor[6] va musiqiy ilmidurkim, chun lahjasi va husni savti xoʻb ekandur va usuli mazbut va harakoti va sakanoti margʻub. Ul daqiq fanda koʻshish va sa’y koʻrguzub, daxli tom va mahorati molokalom topib erdi va dilkash naqsh[7]lar va amal[8]lar va dilpisand qavl[9]lar va gʻazallar tasnif qilur erdi va xoʻb aytur erdi. Andoqki, eshitgan xavos va avom xushhol boʻlmoqda beixtiyor va oʻrganmoqda beqaror erdilar. Ul asrning bu fanda mohirlari misli: Ustod Muhammad Xorazmiy va Mavlono Nu’mon va Mavlono Sohib Balxiy va Shayx Safoyi Samarqandiy va Xoja Yusuf Andijoniy[10]dek kishilarning tasnifoti muqobalasida ishlar yasabdur va naqsh va sufiya va amal va qavl va jir chorzablardek va chun oʻzi alarning koʻpidan ham xushgoʻyroq va ham xushxon ermish, ishlarining shuhrati koʻproq voqe’ boʻlur emish. Mashhur amallaridan biri «chahorgoh» amalidurki, Mavlono Toʻtiy[11] (alayha rahma) ning ul she’ridinkim, matlai budur: Soqiyo, de rafta hastu ahvoli fardo nopadid, Xeshro imruz xush doremu fardoro ki did?[12] kim, Mir Buzurg Termiziy[13] otigʻa bogʻlabdurkim, bagʻoyat xushoyanda va muloyim eshitilur va dalil bukim, Xuroson mulkida, balki Samarqand va Iroqda hamul ishni bilmas goʻyanda yoʻqtur, balki gʻayri goʻyanda dagʻi behad va hasr xaloyiqning yodidadur. Yana «segoh» amalidurkim, Mavlono Xusrav[14]ning she’rigʻa bogʻlabdur va matlai budurkim: Ey zi tobi orazat sham’e ba har koshonay, V-ey asiri purxami zulfat dili devonay[15] kim, Bobur[[16] otigʻa bogʻlabturki, ul dagʻi bagʻoyat muassir va xushoyanda ishdur. Yana «segoh» amalidurki. Mavlono Kotibiy[17]ning ul she’ridinkim, matlai budurkim: Gahiki, tigʻi tu dar qatli ahli did baroyad, Ba yak mushohada maqsudi sar shahid baroyad[18]. Bu ishni bogʻlamoqdin gʻarazi bu matla’ ermishkim: Manoli Kotibiy az shomi gʻam ki subhi saodat Ba yumni davlati Sulton Abusaid baroyad[19] kim, Sulton Abusaid mirzo[20] otigʻi bogʻlabdur, nihoyatdin tashqari dilpazir ish tushibdir. Va ulkim, Sultoni Sohibqiron[21] xizmatigʻa musharraf boʻldi, Mashhaddin «saydi gʻazol»[22] shoʻ’basida ul humoyun hazratning ismigʻa oʻzining bu she’rinki: Onjo ki bar dargahat roʻi niyoz ovardayem, Roʻi dil dar ka’bai iqbol boz ovardayem[23]

Muallif: Alisher Navoiy