Noshukur banda (hajviya) [Safar Kokilov]

Noshukur banda (hajviya) [Safar Kokilov]

Bir kimsaning nomai holi U tugʻildi-yu, yigʻlab yubordi. ­- Qanaqa dunyoga kelib qoldim-a? ­ deb hayron boʻlib, qotib-qotib yigʻlardi. Oʻrab-chirmashdi. Onasi koʻkrak tutdi. Baxtiga qarshi onasining koʻkrak uchi yassi ekan, ema olmadi. ­- Shu ham koʻkrak boʻldi-yu, emmayman, ­ vagʻilladi yana. Doʻkondan rezina soʻrgʻich opkelishib boʻyniga osib qoʻydilar. Sun'iy sutlardan emib asta-sekin ulgʻaya boshladi. Lekin hech narsadan koʻngli toʻlmasdi. Otasi olib bergan ust-bosh goh katta, goh kichik. Onasi qilgan ovqatlar goʻyo bemaza, beta’m edi. Kun boʻyi yuziga pashsha qoʻnib oldidagi ovqatni yemasdan xarxasha qilib oʻtiraverardi. Bechora ota-ona hayron edi. Axir «puf-puf»lab, hech kimga ishonmay shuncha avaylab qaragani bilan oʻgʻilchasining koʻnglini topisholmasdi-da. Ba’zan otasining jahli chiqib doʻpposlab tashlamoqchi boʻlardi-yu, onasi oraga tushardi: ­- Qoʻying, dadasi. Kattaraversa esi kirib yaxshi boʻlib qoladi, ­ derdi bolasining boshini qoʻltigʻiga yashirib. Maktabga bordi. U yerda ham oʻqituvchilar bilan chiqisholmasdi. Darsdan qochardi. -­ Faqat mendan soʻrashadi. Ataylab meni doskaga chiqarishadi. Menda qasdi bor, ­ derdi hinqillab yigʻlarkan. Sinfdoshlari bilan ham doʻstlasha olmadi. -­ Mening ustimdan gapirib kulishadi. Meni koʻrolmaydi, ­ derdi onasiga koʻz yoshi qilib. Dastyor boʻlib qolgani uchun ota-onasi ba’zan-ba’zan buyurgan ishni ham yolchitmas edi. Birdan goh biqini, goh qorni ogʻrib qolardi. Ota-onasi qoʻrqib doʻxturma-doʻxtur chopishardi. ­- Nega hamma kasal menga yopishadi? Nega boshqa bolalar kasal boʻlmaydi? ­ deb baqirib yigʻlardi ukollardan bezor boʻlganidan. Rangi zahil, badani momiq paxtaday boʻlib oʻsa boshladi. Maktabni ham bir amallab bitirdi. Otasi tanish-bilish qilib bir institutga kirgizib qoʻydi. Imtihonlarni pul bilan topshirib oʻqidi. U yerda ham birovga el boʻlolmadi. Chaqimchilik qilardi. -­ Meni hammasi yomon koʻradi. Oʻzlari yomon, ­ derdi oʻzicha kuyunib. Uyiga ta’tilga kelgan vaqtlarda qishlogʻi koʻchalarida gerdayib yurardi. Hech kimga salom bermas edi. Umuman salom berishni oʻziga or bilardi. -­ Men katta shaharda oʻqisam-u, bu qishloqilar menga salom berishmaydi... Ishga kirdi. Tagʻin gʻurbat. «Oyligi kam. Ish koʻp. Odamlar yomon...» Oʻziga oʻxshagan bitta-yarimtani yigʻib, boshliqlarning ustidan igʻvogarlik qilib, yumaloq xat yozishdi. Niyatiga yetolmagach, yana kuyunib yurdi: -­ Hech yerda haqiqat yoʻq. Baliq boshidan sasigan... Qari ota-onasini ham har kuni «Menga yaxshi sharoit yaratib bermadinglar, mening shunday qiynalib yurishimga sizlar aybdor» deb, ta’na qilaverib, kun bermasdi. Bechoralar unga kuya-kuya, izidan chopa-chopa, uni suyay-suyay oʻzlari ham olamdan oʻtib ketishdi. U esa bevafo dunyodan nolib yigʻlab qolaverdi. Soʻng togʻalari uni gulday bir qizga uylantirib qoʻyishdi. Lekin xotini bilan uzoq yashamadi. Xarakterlari toʻgʻri kelmaganmish. -­ Televizordagi qiziqchiga qarab tirjayadi. Koʻchadan kelgan tilamchiga non berardi, ­ deb xotinini yomonlab yurdi. Shu bilan qayta uylanolmadi. Oʻlgʻiz yashadi. Qoʻni-qoʻshnilar bilan sozi yoʻq, suvi tinimasdi. -­ Bari gʻiybatchi, bari meni koʻrolmaydigan odamlar... Hamma uni koʻrsa qochadigan, aylanib oʻtadigan boʻlib qoldi. Togʻalari uni koʻrgali qanday-qanday kelsa, ularga qarab janjal qilardi: -­ Qanday togʻasiz-e. Holimdan xabar olmaysiz. Ogʻainlarda mehr-oqibat yoʻq. -­ Sen oʻzing ham bunday ogʻainlarnikiga mehmon boʻlib borgin-da. Kelganlarni ochiq yuz bilan kutib olgin-da, ­ derdi togʻasi tanbeh berib. -­ Menga joni achishadigan yoʻq. Hammalaring meni yomon koʻrasizlar. Nega meni hamma yomon koʻradi? ­ deb yigʻlardi u. Mahallaga qoʻshilmay qoʻydi. Hovlisining eshigini kirsa ham, chiqsa ham tanbalab yurardi. Nihoyat pensiyaga chiqdi. Pensiya beradigan joyga borib har kuni janjal qilardi. -­ Nega mening pensiya pulim kam? Nega urush veteranlariniki koʻp? Men ham davlatga ishlab berdim-ku... -­ Endi qaridingiz, musulmonchilik amallarini bajarib yuring, ­ deb mahalla imomi pandu-nasihat qilganiga pushaymon yedi. -­ Eshakdan yiqilib peshonam yerga tegmagan-u, endi nomoz oʻqiyman deb boshimni yerga uramanmi? Oʻqiyvering, sizga kerak boʻlsa, ­ deb jerkib tashladi u. Toʻy marakalarga ham bormay qoʻydi. Borsa ham qovogʻini uyib: -­ Tuzuk ovqat qilishmagan, koʻproq bermadi, xasislar, ­ deb soʻkinib qaytadi. Biron odam bilan qanday-qanday gaplashib qolsa ham, doim noligani-noligan: -­ Odamlar buzilib ketdi. Zamon buzilib ketdi. Hamma tomonda yoʻqchilik. Yashash qiyin boʻlyapti... Bora-bora hafaqon kasalligiga yoʻliqdi. Vrachlar unga dori-darmon buyurishdi. U pisand qilmadi. -­ Fu-u. Dorilar achchiq, sassiq. Ukollar yoqmaydi. Doʻxturlarning bilimi yoʻq, ­ derdi injiqlanib. Ahvoli yomonlashavergach, ukollarni olishga, dorilarni kappalab yutishga majbur boʻldi. Lekin dard zoʻr keldi. Yiqitdi. Uni koʻrgali kelganlarni koʻrganda alamidan yana yigʻladi: -­ Nega? Nega men kasal boʻlaman? Nega sizlar kasal boʻlmaysizlar? Kunlardan bir kuni Azroil eshigini qoqdi. Koʻziga koʻringandan oʻkirib yigʻlab yubordi. -­ Yoʻq. Noroziman. Nega endi faqat men oʻlishim kerak? Nega boshqalar emas? Azroilda insof yoʻq... Jon taslim qilayotganda ham ancha vaqt talvasa qilib, lablari allanima deb pichirlay-pichirlay... uzildi bechora, noshukur banda.

Muallif: Safar Kokilov