Kataysa (hikoya) [Said Ahmad]

Kataysa (hikoya) [Said Ahmad]

Qosimjon mashinada xotinini bir aylantirmoqchi boʻlib turganda, eshik taqillab qoldi. Chiqsa singlisi bilan kuyovi. Aka-singil oʻrtasida andak gap qochganidan ular anchadan beri koʻrishishmagan edi. Qosimjon katta boshini kichik qilib yoʻqlab borolmadi, singlisi har qalay ayol kishi emasmi, oʻzi eshik qoqib keldi. Qosimjonning boshi osmonga yetdi. Xotini to sabzi-piyozini qovurib boʻlguncha, gir etib borib, bitta konyak topib kelmoqchi boʻldi. Kuyovining hayhaylashiga ham qaramay, darvozani ochib mashinani olib chiqdi. Yangi «Moskvich» oftobda yaraqlab yel quvib ketdi. Bugun dam olish kuni boʻlganidan koʻchada mashina uncha koʻp emas edi. Magazinni tushlikka bekitishmasin deb, u mashinani yeldek uchirib katta gastronomga keldi. Odam koʻp. Konyak ichadiganlarning ini buzilganmi, hammasi besh yulduzligidan soʻraydi. Qosimjonning navbati kelguncha ham anchagina vaqt oʻtdi. U shishani qoʻltiqqa tiqib chiqsa, mashina oldida bir gala bola chugʻurlashyapti. Biri kapotini silaydi, biri boʻlsa, oldiga minib olibdi. Qosimjon pashsha qoʻrigandek qilib, bolalarni tirqiratib quvib yubordi. Bir mahal qarasa, shundoqqina koʻrinadigan joyiga kimdir mix bilan «Erkin» deb qirib yozib qoʻyibdi. Qosimjoshshng joni kekirdagiga keldi. – Kim qildi? Bir qiz koʻchaning narigi betiga qarab qochayotgan ishtonchan bolani koʻrsatdi. Qosimjon jon holatda uning ketidan quvdi. Bola zinadan pildirab ikkinchi qavatga chiqdi-yu, chap qoʻldagi eshikka kirib qarsillatib yopib oldi. Qosimjon hansirab qoʻngʻiroq tugmasini bosdi. Sal oʻtmay, eshik ochildi. Uning qarshisida pijama kiyib, boshini xotinlarning kosinkasi bilan tangʻib olgan direktori Bek aka turardi. – Iya, iya Qosimjon, keling, keling. Qosimjon nima qilishini bilmay, birpas serrayib turib qoldi. Keyin chaynalib tilga kirdi: – Shundoq, oʻzlarini bir yoʻqlab qoʻyay deb... Aytgancha, yangi uylar muborak, Bek aka. Bek aka mamnun iljayib, uning qoʻltigʻidagi shishaga qaradi. – Ha, aytgancha, uyga quruq kelmay, deb. – Qani, qani ichkariga. Zap ish qipsiz-da, Qosimjon. Uzim ham bir dildor hamsuhbatga koʻnglim ketib turgan edi. Aytgancha, kichkina «Chayka» muborak boʻlsin. Mashina opsiz, bir kataysa qildiraman ham demaysiz. Qosimjon shoshib javob qildi: – oʻzi atayin shunga kelayotgan edim. Bugun dam olish kuni, xoʻjayinni bola-chaqalari bilan bir oʻynatay, deb kelayotganim shu-da. Ichkariga kirishdi. Xoʻjayinning xotini archilgan sariq shaftolidek boʻlib vannadan chiqib keldi. U Qosimjonni koʻrib, ensasi qotgandek qoshlarini kerib bir qaradi-yu, narigi xonaga oʻtib ketdi. Keyin ichkaridan uning palagʻda tovushi eshitildi: – Erkiningiz vannaniyam rasvo qipti. Suvni tortmayapti. Tuzatib bering. – Obbo, – dedi Bek. – Umrimda qilmagan ishim. Qandoq tozalashni bilmasam. U iltijo nazari bilan Qosimjonga qaradi. Qosimjon ham bu qarashning ma’nisiga yetdi. Dik etib oʻrnidan turdi-yu, vannaga qarab yurdi. Vanna ichi magʻzavaga toʻlgan, teshigi oʻlgur suv tortmayapti. U bilagini shimarib, qoʻlini tiqib, yarim soatcha urindi-yu, oxiri suv tortadigan joyidan ikkita yongʻoq olib tashladi. – Ha, barakalla, – dedi Bek. – Texnikani egallagan kishilarning sadagʻasi ketsang arziydi. Rahmat, uka. Qosimjon to vannani tozalab chiqquncha, Bek zakuskani boplab, konyakni ryumkalarga quyib, unga mahtal boʻlib turgan ekan. Bittadan ichib olishdi. Shu payt Erkin kirdi. Qosimjon mashinani rasvo qilgan bolani yeb tashlashga tayyor edi. Ammo unga qarab mayin iljaydi. Qiziqchilik qilib, bir koʻzini qisib, moʻylabining bir uchini qimirlatdi. Bola uning bu hunariga qoyil qolib yaqin keldi. – Amakinglar-chi, hozir bizni mashinada aylantirib keladilar. Maza qilasan, oʻgʻlim. Ichkaridan xonimning tovushi keldi: – Feodallarga oʻxshab oʻzlaring maza qilmanglarda, biz shoʻring qurgʻur ezilgan xotinlarni ham aylantiringlar. Shundoq pochchamnikiga ham birrov kirib oʻtaman. Yana ikki ryumkadan otib olishdi. Ketishda Erkin boʻyoq qalamlarini ham olib chiqqan ekan. Yoʻl-yoʻlakay sirlangan eshikka, old tomoniga suratlar ishlab bordi. Bek uning rassomligiga qoyil qolib, maqtab borardi. – Xotin, bu qizitalogʻingdan rassom chiqadiganga oʻxshaydi. Qarqunoqdan bulbul chiqibdi, deb shuni aytadilar-da. Bolaning qoʻlidagi qalam oʻlgurning uchi poʻlatdanmi, nima balo, chizgan joyini qiradi. Bola mashina devorini emas, Qosimjonning yuragini qirayotgandek. Ichi kuyib ketyapti. Goʻrni bir nima deb boʻladimi. Qaytaga uni maqtaydi. – Obbo azamat-e, maktabda rasmdan besh olsangiz kerak, a? Bola yoʻlda ikki marta xarxasha qilib, morojenoe oldirdi. Ikkalasida ham Qosimjonning oʻzi tushib olib chiqdi. Xotinning pochchasinikiga ham borishdi. Ular kirib ketishganicha bir osh pisharli vaqtda chiqishdi. Yana yoʻlga tushdilar. Kechga yaqin xoʻjayinlarni uylariga keltirib qoʻydi-yu, to zinadan chiqib ketgunlaricha Erkinni kuldirish uchun har xil qiliqlar qilib turdi. U endi kabinaga kiraman deb engashgan ham ediki, militsioner osmondan tushdimi, yerdan chiqdimi, oldida paydo boʻldi. Guvohnoma soʻradi. Qosimjon yonini kovlayotganda, militsionerning qoshlari chimirilib ketdi. – Shoshmang, shoshmang, bitta «huh» deb yuboring-chi. Ana shundan keyin nima boʻlsa boʻldi. Militsioner uni obormagan joyi qolmadi. Mast shofyorlarni tekshiradigan joyga oborib, stakanga «huh»latib ham koʻrdi. Guvohnomasini olib, rulga yaqinlashtirmay, orqaga oʻtqazib, oʻzi kichkiia «Chayka»ni haydab uyiga opkelib qoʻydi.. Singlisi ham, kuyovi ham suzib keltirilgan oshga qoʻl urmay, xavotirda oʻtirishgan ekan. Xotini boʻlsa, mashina pachaq-pachaq boʻlganu, erim oʻlikxonada qonga belanib yotibdi, deb oʻylab koʻngli ozib divanda yotardi. U erining tovushini eshitib, arang boshini koʻtardi: – Qayoqda edingiz? Qosimjonning tili kalimaga kelmadi. Dir-dir titrardi. Oxiri, ikki-uchtagina gapni bir amallab ogʻzidan chiqardi: – Ajdarning ogʻzida edim. Ammo, kerakli ajdar, xotin.

Muallif: Said Ahmad