Sobiq oʻgʻri - Boʻlishi mumkin hikoya [Said Ahmad]

Sobiq oʻgʻri - Boʻlishi mumkin hikoya [Said Ahmad]

Xoh qaridir, xoq yoshdir, ogʻziga ehtiyot boʻlishi kerak ekan. Hoshimjon qiziqib ketib bir ogiz gap aytdi-yu, baloga qoldi. – Bolalik ekan, ota-ona yoʻq, bozorda bitta qovun oʻgʻirlab qoʻlga tushib qoldim. Militsnyada bir kun oʻtirganman. Esimga tushsa, hali-hali xijolat boʻlaman. Shunga ham qirq bir yil boʻpti. Bor-yoʻgʻi boʻlgan gap shu. Suhbatdoshlar orasida bir ilmiy xodim oʻtirgan ekan. Qachon, qaerda, deb surishtirib qoldi. Hoshimjon yaqinda pensiyaga chiqqan. Oʻttiz yil oʻqituvchilik qildi. Axir u uncha-muncha oʻqituvchi emas, xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi. Eng kamida ikki-uch ming bolani oʻqktgan. Uning talabalaridan necha fan kandidati, nechalab injener, doktor chiqqan. Uch-toʻrt kundan keyin Hoshimjonnikiga oʻsha ilmiy xodim keldi. Bola tarbiyasi va qonun degan mavzuda ezilib gaplashpb oʻtirishdi. Gap orasida u Hoshimjondan: – Militsiya qoʻliga tushib chiqqaningizdan keyin oʻzingizga qanday xulosalar chiqargansiz? – deb soʻrab qoldi. Hoshimjon nima deyishini bilmay, birpas chaynaldi. Keyin javob qildi: – Bu gapga qirq yildan oshgan. Hozir esimda yoʻq qanaqa xulosa chiqarganim. – Har holda, – dedi ilmiy xodkm. – Har holdami? Har holda oʻzimga tegishli xulosa chiqargan boʻlishim kerak. Oʻshandan keyin qovun yemaydigan boʻlib ketganman. – Demak, militsiyaning tarbiyaviy rolini inkor qilmaysiz? Hoshimjonning gʻashi keldi, shundoq boʻlsa ham, ha, albatta, dedi. Shu bilan gap tamom boʻldi. Ammo oradan sal kun oʻtib, uyiga bir taklifnoma keldi. Unda «Hurmatli Hoshimjon Olimjonov, bilim yurti talabalari bilan uchrashuvga kelpshingiznk iltimos qilamiz» deyilgandi. Bunaqa joyga, yana manavinaqa taklifga yoʻq deb boʻlarmidi. Hoshimjon soqoliii qirtishlab, yaxshi kostyumini kiyib, yetib bordi. Bilim yurti klubiga odam sigʻmaydi. Eshikda «Teletsentr» deb yozilgan avtobus. Ichkarisida projektorlar, kinooperatorlar... Hoshimjonni minbarga taklif qilishdi. Qarasa, tunov kungi ilmiy xodim yuqorida oʻtiribdi. Bunga ham Hoshimjon hayron boʻlmadi, oʻtirgan boʻlsa, oʻtirgandir-da, deb qoʻya qoldi. Ammo u minbarga chiqib, gap boshlaganda, hayronlikdan ogʻzi ochilib qoldi. Ilmiy xodim berilib, ovozini goh baland, goh past qilib gapirardi: – ...Mana, qarshingizda sobiq jinoyatchilar, yoʻltoʻsarlar, mayda oʻgʻrilar... Hoshimjonning koʻzi tinib ketdi. Gapning davomini eshita olmadi. Chunki qulogʻi shangʻillab, boshi aylanib ketgandi. Ilmiy xodim davom etyapti: – Ammo bu jinoyatchilar bizning yordamimizda qayta tarbiyalangan, jamiyatimizning ongli grajdanlariga aylangan... Hoshimjon holdan toydi. Qanday qilib yigʻin tugaganini, qanday qilib uyiga kelganini bilmaydi. Oradan uch kun oʻtib, televizor koʻrib oʻtirsa, birdan tunov kungi ilmiy xodim chiqib qoldi. U yana oʻsha gapni qaytarar uchrashuvda olingan kinolentani qoʻyib, «sobiq oʻgʻrilar»ning basharasini koʻrsatardi. Hoshimjon yer yorilmadi-yu, yerga kirib ketmadi. Chunki yonida ikki nevarasi, kelini oʻtiribdi. Undan tashqari, necha minglab shogirdlari shu topda «sobiq oʻgʻri» ustozlarini koʻrib oʻtirishgandir... Shu gapdan buyon oradan sakkiz oy oʻtdi. Oʻsha ilmiy xodim fan kandidati degan ilmiy darajaga sazovor boʻldi. Bu gaplardan uni kandidat qilgan «sobiq oʻgʻri»ning xabari yoʻq edi.

Muallif: Said Ahmad