Tamom, davomi yoʻq (hikoya) [Said Ahmad]

Tamom, davomi yoʻq (hikoya) [Said Ahmad]

Er-xotin baxtiyor edi. Xotin lampochkaga bolasining paypogʻini kiydirib, tavonini yamab oʻtirardi. Er divanga yonboshlab beozor mudrardi. Xotin erining mudrashini tarqatmoqchi boʻlib, biron gap oʻylab topaman deydi-yu, gap oʻlgir kela qolmaydi. U oʻylab-oʻylab oxiri bir gap topgandek boʻldi. — Hoy, er, muncha mudraysiz? Mundoq erkaklarga oʻxshab qiziq-qiziq gaplardan aytib kuldirsangiz-chi. Er bir koʻzini arang ochib esnadi-da, eshik gʻichillaganga oʻxshash gʻalati tovushda poʻngʻilladi. — Ha, qiz bolamiding-ki... U shunday dedi-yu, yana koʻzini yumdi. — Shoshmang, shoshmang, koʻzingizni oching. Mabodo oʻn sakkiz yashar yigit boʻlib qolsangiz, nima qilardingiz? Yana oʻzimga uylanarmidingiz? Er ensasi qotgandek joyidan qoʻzgʻaldi. Erinchoqlik bilan divanga chordana qurib oldi-da, labining bir tomoni bilan iljaydi. — Bu masalani durustroq oʻylab koʻrish kerak boʻladi. Qani endi oʻsha oʻn sakkiz yoshim qaytib kelsa, oʻzim bilardim-a, oʻzim bilganim shuki, senga uylanmasdim, Voobshe, uylanmasligim ham mumkin. Erning birdan faylasufligi tutib ketdi. — Agar inson bolasiga ikki marta yashash imkoniyati berilsa, koʻp xato ishlar toʻgʻri boʻlib ketardi. Mana, oʻpkamning mazasi yoʻq, bu nimadan, papirosdan. Birinchidan, shu qurib ketgurni chekmasdim. Mana, oshqozonimning mazasi yoʻq. Nimadan, ichkilikdan. Ikkinchidan, shu aroq oʻlgurni ichmasdim. Koʻrib turibsanki, asabimning mazasi yoʻq, buning nimadanligini bilmaysan-a, bilmaysan. Bu sening javringdan. Oʻn sakkiz yoshga sirpanib qaytib tushib qolsam, eng birinchi qiladigan ishim senga uylanmaslik. Mabodo oʻzingta uylanadigan boʻlsam, oldingga qoʻyadigan shartlarimni bitta obshiy daftarga erinmay yozib chiqardim. Masalan, unda shunaqa shartlar boʻlardi: «Dazmol bosishni bilasizmi, jonim? Piyoz toʻgʻragan pichoqda qovun soʻymaysizmi? Tugma degan jonivorni qadashni bilasizmi? (Voobshe, tugmaning teshigi qaerdaligini bilasizmi?) Telefonning qulogʻi sizdan boʻshaydimi? Ulama sochni uydayam taqib yurmaysizmi? Biron joyga mehmonga boradigan boʻlsak, vaxliroq kiyinib olish qoʻlingazdan keladimi? Biron yili kurort degan joydan qolasizmi? Mehmon kelsa hammadan oldin toʻrga chiqib olib, ishni menga tashlab qoʻymaysizmi? Yopkan noningizdan qil chiqmaydimi? Majlisdan, yoʻq, voobshe, kech kelganimda kostyumimning yoqasini hidlab koʻrmaysizmi? Xullas, meni tinch qoʻyasizmi yoʻqmi?..» Mana shu shartlarga koʻnsang oʻzingga uylanardim. Boʻlmasa kimga uylanishni, baraka topkur, oʻzimga qoʻyib ber! Xotin xandon tashlab kuldi. Uning bu kulgisida alam bilan zaharxanda aralashga oʻxshardi. Er yana tilga kirdi. — Xoʻsh, endi sen ayt. Mabodo, falakning gardishi aylanib, sen oʻn sakkiz yashar qiz bola boʻlib qolsang yana oʻzimga tegarmiding? Bilaman, albatta oʻzimga tegarding, mendaqa tayyor er, voobshe, mendaqa laqma er kosmosda ham, yerda ham topilmaydi. Endi xotin tilga kirdi. — Mabodo atom bombasini bir yelkamga, vodorod bombasini bir yelkamga osib qoʻyib, shu Sotimxoʻjaga tegmasang, hozir portlatvoraman desa, portlatvor-e, jonim rohat oladi, derdim. Er ikki koʻzini soqqadek dum-dumaloq qilib, «voy-boʻy» deb yuborganini bilmay qoldi. — Agar yaxshilikchasiga, shunga tegasanmi, deb soʻrashsa oltita odamni guvoh qilib, uch tom kitobga sigʻadigan shartlarni oldingizga koʻndalang qilib qoʻyardim. Shartlarim mana bundoq boʻlardi: «Singlingizga meni yomonlamaysizmi? Kayf ustida bogʻchadan oʻzingizniki qolib birovning bolasini yetaklab kelmaysizmi? Papiros kulini gilamga tashlamaysizmi? Echki goʻshti bilan qoʻy goʻshtining farqini bilasizmi? Dugonalarim mehmonga kelganda toʻrga chiqib, suyalib oʻtirib olmaysizmi? Mast boʻlib qolib, meni tanimay, oʻzimni oʻzimga yomonlamaysizmi? Tish choʻtkasi bilan brezent botinkangizni tozalamaysizmi? Sakkizinchi martning nima ekanini bilasizmi? Majlisdan kelganingizda yon choʻntagingizdan ikkita kino bileti chiqmaydimi? Maosh olganda paypoqqa pul bekitmaysizmi? Mensiz mehmonga borganingizda galstugingizni teskari taqib tong otarga yaqin kelmaysizmi?..» Er «voydod», deb oʻrnidan turib ketdi. Xotin yana davom ettirmoqchi edi, er qoʻlini koʻksiga qoʻyib, tavba qildim, deganga oʻxshash gʻalati koʻz suzdi. Yoʻq, xotin boʻsh kelmadi. Oxir er tiz choʻkib xotinining etagini oʻpdi. — Jon xotin, oʻrgilay xotin, endi bas qil. Oʻn sakkiz yoshga qaytib tushmay men oʻlay. Voy-boʻ... ichingda shuncha darding bormidi! Qoʻy endi, kechqurun majlisga boradigan odamman, nastroenamni buzma. Xotin ikki qoʻlini beliga tirab engashdi: — Nima, bugun dam olish kuni, qanaqa majlis boʻladi?! Er nima deyishini bilmay, koʻzlarini pirpiratib turib qoldi. (Tamom, davomi yoʻq)

Muallif: Said Ahmad