Chol kuyov bilan kampir kelin (hikoya) [Said Ahmad]

Chol kuyov bilan kampir kelin (hikoya) [Said Ahmad]

ZAGS eshigi oldidagi skameykada beqasam toʻn kiygan chol bilan krepjorjetdan koʻkrak burma koʻylak kiygan kampir oʻtiribdi. Cholning qoʻlida bir dasta gul. Kampir rezinkasi oyogʻini qisib yuborgan shekilli, kapron paypoqni himarib, toʻpigʻiga tushirib olibdi. ZAGS eshigiga kirgan ham, chiqqan ham ularga qarab iljayib qoʻyadi. Navbat chol bilan kampirga keldi. Ikkovi qizil stol oldiga qoʻyilgan stulga omonatgina oʻtirishdi. Kampir roʻmolga yuzini oʻrab aksa urdi. Chol uni kishi bilmas bir turtdi. Kampir oʻrnashib oʻtirib oldi. ZAGS mudirasi katta daftarni ochib cholga qaradi. — Ismingiz, otangizning ismi, tugʻilgan yilingiz? Birinchi uylanishingizmi? Chol hamma savolta javob berdi-yu, «Birinchi uylalanishingizmi», degan soʻroqqa nima deyishini bilmay ogʻzini ochganicha turib qoldi. — Javob bermadingiz-ku?— dedi mudira. Chol shoshib javob qildi. — Shu birinchi uylanishim, bolam. Shundoq deb yoz. — Yoshingiz yetmish ikkiga kirib, endi uylanyapsiz-mi? — Yoʻq bolam, avval uylanganman. Hakimjon boyvachcha oʻgʻlini sunnat qildirgan kuni uylanganman. ZAGS mudirasi hayron qoldi. — Hakimjon boyvachchangiz kim boʻldi? — Xoʻjayinim-da. Hakimjon boyvachcha bilan bir onani emib katta boʻlganmiz. Otasi Ziyodulla koʻpos toʻrt dahaga tanigʻlik edi. Shu Hakimjon tugʻilganda onasining koʻkragiga sut kelmay, bizning volidaga emizdirgan. Katta boʻlganda xizmat haqingiz uchun oʻgʻlingiz Irismatni uylab qoʻyaman, deb va’da bergan. Koʻpos nomardlik qilib, katta boʻlganimizda Hakimjonni uylab, meni qirga molboqar qilib chiqarvordi. Hakimjon oʻgʻil koʻrdi. Oʻzi bu avlodning nasli toza emas ekan, kelinning ham koʻkragiga sut kelmay, bolani volidamizga emizdirdi. Shu bola katta boʻlib, sunnat qilinganda, men yigirma beshni urib qoʻygan edim. Jahlim chiqib Hakimning singlisini otga oʻngarib qochdim. Kampir roʻmol orasidan gap qoʻshdi. — Dovdiramay oʻling. Ot emas, eshakda opqochgan edingiz. — Esimda yoʻq, esimda yoʻq. Sen aralashma, — dedi chol. — Xoʻsh, nima qilgin deysiz? — deb soʻradi mudira. — Bizni nikohlab qoʻy, bolam. — Haligacha nikohinglar yoʻqmidi? — Eski nikohni domkom inobatga olmayapti. Kesak-qoʻrgʻondagi Kofir qori nikohlagan edi. La’nati nikoh haqiga yangigina, atigi ikki marta boshlatilgan etigimni yechib olgan. — Domkom nima deydi? — E, bolam, tarixi uzoq bu gapning. Hukumat Chilonzordan yangi uy bergan edi. Domovoydan oʻtaman, deb domkomning oldiga tushsam, kampirimni oʻtkazmadi. Buvim sizning xotiningizliklarini men qayoqdan bilaman, deydi. Oʻn toʻrt nevara, sakkiz chevaramni yetaklab aldiga tushdim. Koʻnmaydi. Hujjat kerak, deydi. Qanaqa hujjat kerak, desam, zakska qogʻozini olib keling, deydi. Mana oldingga keldim. Bir balo qil. ZAGS mudirasi kuldi. — Boʻpti, ota, hozir toʻgʻrilab beraman. Endi, aybga buyurmaysiz, qoida shunaqa, soʻroqlarimning bittasini ham qoldirmay javob byorasiz. U kampirga murojaat qildi. — Ismingiz nima, buvi? — Quloqdan qolgan, qattiqroq gapir, bolam. Oti Xalcha edi. Qarib, boʻshashib qolganidan uni Xalta deb chaqiraman. Qaysi birini yozsang ham bizga bari bir. — Xohlab tegyapsizmi, buvi?— dedi mudira qattiq tovushda. Kampir cholga qarab mugʻombirona kulib qoʻydi. — Oh, bolam, yoshligim qaytib kelsa bu sassiq cholga oʻlsam ham tegmasdim. Oʻttiz besh yil oldin meni urgan. — Eski gapni qoʻy,— dedi chol. — Doʻxtir isparapkasi yoʻq gapni gapirma. Xohlaydi, xohlamay qayoqqa borardi. Kampir yana gapirdi: — Hu, oʻsha, qoʻsha qaringlar, degan kofir qorini yer yutsin. — Qargʻama. Kofir qorini yer yutganiga oʻttiz yildan oshib ketdi. Koʻrdingmi, qizim, shu xotin bilan bezakun qirq ikki yildan beri yashayapman. ZAGS mudirasi ularning gapiga qotib-qotib kulardi. — Asli bu kampir yaxshilikni bilmaydigan narsa. Domovoydan ham bir amallab oʻtkazardim. Bu yoqda boshqa gap ham chiqib qoldi. Hukumat menga oltmish soʻm pensiya beradi. Shu kunda sal tobim aynib, yuribdi. Oʻlib-netib qolsam pensiyamni shu olsin, deb zakska qildiryapman. Zakska boʻlmasa bunga pensiyamni bermaydi. Kampirning jahli chiqib ketdi. — Pensiyangizga zor emasman. Bitta jonimni nevara-chevaralarim boqib olar. Oʻligim koʻchada qolmas. — Koʻrdingizmi. Qulogʻim kar deydi-yu, oʻziga kerakli gapni darrov eshitadi. — Bunaqa gaplarni qoʻyinglar. Odamlar kutib qolishdi. Xoʻsh, xohlaysizlarmi? — Shartim bor, — dedi kampir. — Nos chekishni tashlasa xohlayman. — Mening ham shartim bor. Boshini qatiq bilan yuvmasin. Doim sochidan suzma xaltaning hidi keladi. Eshikda kutib qolgan betoqat kelin-kuyovlar ichkariga bostirib kirishdi. Chol bilan kampirning muomalarini koʻrib, gurillab kulib yuborishdi. — Xoʻp, — dedi chol oʻrnidan turarkan. — Hammasiga roziman. Ishni tezroq bitkaz, bolam. Orqadagilardan biri gap qotdi. — Oʻpishishmasa qogʻozni bermang. — Iya, hali shunaqasi ham bormi? — dedi kampir hayron boʻlib. — Ha, qoida shunaqa, — dedi mudira jiddiy. Ular noiloj qolishdi. Chol kampirning yelkasiga qoʻlini tashlab uni oʻziga qaratdi. — Oʻptirish ham esingdan chiqib ketgandir. Shoshma! Chol bir yutinib yengini shimardi-da kampirni oʻpdi. — Ha, xotincha, oʻptirishni senga-yu, oʻpishni menga chiqazgan-da! Kulgidan ZAGS derazalari zirillab ketdi.

Muallif: Said Ahmad